Кіріспе

Ыстық су бөтелкесі – ыстық сумен толтырылған және тығынмен жабылатын, жылу беруге арналған бөтелке. Әдетте төсекке қойылады, сондай-ақ дененің нақты бір жеріне жылу салу үшін де қолданылады.

Ерте тарих

Төсекке жылу үшін арналған ыдыстар 16 ғасырда-ақ қолданысқа енген. Алғашқы үлгілерінде өліп бара жатқан оттың қалдық көмірлері болған, және осы төсек жылытқыштар төсекке жату алдында оны жылыту үшін пайдаланылды. Ыстық суды пайдаланатын ыдыстар да көп кешікпей қолданыла бастады, олардың артықшылығы – оларды төсекте ұйықтаған адаммен бірге қоюға болып, өрт қаупі де аз болды. Жеткілікті температураға төтеп бере алатын резеңке ойлап табылғанға дейін, осы ертедегі ыстық су бөтелкелері мырыш, мыс, латунь, шыны, қыш немесе ағаш сияқты түрлі материалдардан жасалған. Күйік шағудан сақтау үшін, металл ыстық су ыдыстары жұмсақ матадан тігілген қаптарға оралған.

Резеңке бөтелкелер

"Индия резеңкесінен" жасалған ыстық су бөтелкелері Британияда кем дегенде 1875 жылдан бері қолданылып келген. Қазіргі заманғы, дәстүрлі ыстық су бөтелкелері 1903 жылы патенттелген және табиғи каучуктан немесе ПВХ-тан жасалады, оның дизайнын хорват өнертапқышы Славолюб Эдуард Пенкала патенттеген. Олар қазір көбінесе матамен қапталған, кейде әртүрлі ою-өрнектермен. Кейбір жаңа өнімдер бұрынғы бөтелкелер сияқты жұмыс істейді, бірақ жылыту төсегінде полимерлі гель немесе балауыз қолданылады. Мұндай төсектерді микротолқынды пеште қыздыруға болады және олар сұйықтық толтырылған бөтелкелерден немесе электрмен қыздырылатын құрылғылардан қауіпсіз деп сатылады. Кейбір жаңа бөтелкелер енді каучук орнына силикон негізіндегі материалды пайдаланады, ол ыстық суға жақсы төтеп береді және каучук сияқты тез тозбайды. Ирландия мен Ұлыбританияда тығындардың көлемі көп жылдар бойы стандартты болғанымен, кейбір жаңа бөтелкелерде толтыруды жеңілдететін кең ауыздық және оған сәйкес үлкен тығын қолданылады. Әдетте жылы ұстау үшін қолданылатын ыстық су бөтелкелерін жергілікті ем ретінде де пайдалануға болады, мысалы, етеккір кезіндегі ауырсынды жеңілдету үшін, бірақ қазір көбінесе арнайы жылыту төсекшелері сияқты жаңа бұйымдар қолданылады.

Реттеу

Ұлыбритания ыстық су бөтелкелерінің өндірісі мен сатылуын реттеу және олардың барлық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келуін қамтамасыз ету мақсатында британдық стандарттарды белгіледі. Британдық стандарттар BS 1970 және BS 1970:2012 (жаңартылған нұсқасы) мысалы, бөтелкелердің толтыру ерекшеліктерін, қауіпсіздік нұсқауларын, рұқсат етілген материалдар мен құраушыларын, сондай-ақ ПВХ бөтелкелерге арналған созылу сынақтары сияқты сынау әдістерін анықтайды. Көптеген елдерге қолданылатын ережелер, әдетте, сауда аймағы сияқты кеңірек аумақта қолданылуы мен тиімділігі үшін үйлестіріледі.

Қиындықтар

Өндірістегі кемшіліктерге байланысты ыстық суға арналған резеңке бөтелкелердің мерзімінен бұрын істен шығуына қатысты мәселелер туындады. Резеңке беріктік және сәйкес келу сынақтарынан өтпей қалуы немесе өндіріс қатаң түрде бақыланбаса, қатайып сынуы мүмкін. Кальций карбонатымен толтырылған табиғи каучук ең көп қолданылатын материал, бірақ ол өнім пішінін қалыптастыру кезінде қолданылатын жоғары температурада тотығуға және полимердің ыдырауына ұшырайды. Сырттан көрінбейтін қатайған жарықтар болса да, бөтелке ыстық су толтырылғаннан кейін кенеттен сынуы мүмкін және пайдаланушыны күйдіруі мүмкін, кейде ауыр күйік жағдайларында ауруханаға жатқызу қажет болады. Қайнаған суды ыстық су бөтелкелеріне қолдану ұсынылмайды. Бұл жоғары температуралы судың резеңкеге зиян келтіру қаупімен және сыну жағдайында жарақат алу мүмкіндігімен байланысты. Ыстық су бөтелкесінен туындаған бөртпе (Erythema ab igne) – ұзақ мерзімді жылуға (инфрақызыл сәулеленуге) немесе ыстық су бөтелкесін шамадан тыс пайдалануға байланысты туындайтын тері ауруы.