Неміс ертегілері жинағы: Гримм ағайдың ертегілері (KHM). 1812 ж. жарық көрген, 200-ге жуық әңгімелерден тұрады. Балаларға арналған классикалық әдебиет!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс ертегілері жинағы
Collection of German fairy tales
Гримм ағайындарының ертегілері, бастапқыда «Балалар және үй шаруашылығы ертегілері» (Kinder und Hausmärchen, көбінесе KHM деп қысқартылады) деп аталған, Якоб және Вильгельм Гримм, немесе «Гримм ағайындары» жазған ертегілер жинағы. Алғаш рет 20 желтоқсан 1812 жылы жарияланды. Бірінші басылымның 1-ші томында 86 әңгіме болды, одан кейін 1815 жылы 1-ші басылымның 2-ші томында тағы 70 әңгіме жарияланды, олар тізбектеп нөмірленді. 1857 жылғы жетінші басылымда ертегілер жинағы 200 ертегіге және 10 «Балалар жырларына» дейін кеңейтілді. ЮНЕСКО оны «Дүниежүзілік мұралар тізіміне» енгізді.
Grimms' Fairy Tales, originally known as the Children's and Household Tales (Kinder und Hausmärchen, , commonly abbreviated as KHM), is a German collection of fairy tales by the Grimm brothers or "Brothers Grimm", Jacob and Wilhelm, first published on 20 December 1812. Vol. 1 of the first edition contained 86 stories, which were followed by 70 more tales, numbered consecutively, in the 1st edition, Vol. 2, in 1815. By the seventh edition in 1857, the corpus of tales had expanded to 200 tales and 10 "Children's Legends". It is listed by UNESCO in its Memory of the World Registry.
Шығу тегі
Якоб пен Вильгельм Гримм Доротея (құрметті аты Циммер) мен Филипп Вильгельм Гриммнің 10 баласының екеуі еді. Филипп Ханаудан шамамен Штайнау-ан-дер-Страсседе жоғары беделді аудандық судья болған. Якоб пен Вильгельм ересек болғаннан кейін, әкесі жұмыс істеген кезде классикалық білім алу үшін мектепке жіберілді. Олар оқу барысында өте еңбекқор оқушылар болды. Олар әкесінің жолын қуды және заң мен неміс тарихы бойынша білім алуға кірісті. Алайда 1796 жылы олардың әкесі 44 жасында пневмониядан қайтыс болды. Бұл Гриммдер үшін ауыр уақыт болды, себебі отбасы барлық қаржылық қолдауын жоғалтып, әпкесі Генриетте Циммер мен атасы Иоганн Герман Циммерге сүйенді. Якоб 11 жасында отбасының басшысы болуға және отбасын асырауды өз мойнына алды. Қаржылық қиындықтарға байланысты үйлерін кішірейте келе, Генриетте Якоб пен Вильгельмді Кассельдегі беделді Лизеум орта мектебінде оқуға жіберді. Мектепте олардың атасы оларға хат жазып, қазіргі жағдайларын ескере отырып, болашақтағы әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін еңбекқорлықпен оқуға тиіс екендерін айтты. Лизеумға барғаннан кейін көп ұзамай олардың атасы қайтыс болды және олар болашақта отбасын асырауды өздеріне қалдырды. Екеуі де қайтыс болған әкесінің естелігін сақтау үшін Лизеумдегі ең үздік оқушылар болуға бел буды. Олар күніне он екі сағаттан астам оқыды және осындай жұмыс тәртібін қалыптастырды. Олар мектепте бір төсек пен бөлмеде жатты. 1802 жылы төрт жылдық қатаң оқудан кейін Якоб сыныптың үздігі болып бітірді. Вильгельм астма мен қызыл жегіге шалдығып, бітіруі бір жылға кешікті, бірақ ол да сыныптың үздігі болды. Екеуі де Марбург университетінде заңгерлік білім алу үшін арнайы рұқсат алды. Оларға бұл рұқсат қажет болды, өйткені сол кездегі әлеуметтік жағдайы нормативтік қабылдауға жеткіліксіз болды. Марбург университеті 200 адамдық шағын университет болатын, онда студенттердің көпшілігі оқудан гөрі басқа іс-әрекеттерге қызығушылық танытқан. Көптеген студенттер штаттың ең байлары болғанымен, стипендия алды. Гриммдер әлеуметтік жағдайына байланысты ешқандай стипендия алмады; алайда, олар бұған ренжімеді, себебі бұл алаңдатушы факторларды жойды. Басылымдардағы көптеген өзгерістер, мысалы, "Аққарлы аққыз" және "Гензель мен Гретель" (түпнұсқа Гримм ертегілерінде "Гензель және Гретель" деп көрсетілген) ертегілеріндегі зұлым ананы өгей анаға айналдыру, осыған қатысты қолайлылықты ескерген болуы мүмкін. Джек Зипс Гриммдердің бұл өзгерісті кейінгі басылымдарда "аналықты қасиетті санағандықтан" енгізгенін айтады. Олар жыныстық сипаттамаларды алып тастады – мысалы, Рапунцельдің киімі ішінен неге тығыз болатынын сұрап, осылайша сиқыршы ханым Готельге жүктілігі мен ханзаданың келуін жаңсақ түрде ашты – бірақ көп жағдайда зорлық-зомбылық, әсіресе зұлымдарды жазалау кезінде, көбірек таралды.
Jacob and Wilhelm Grimm were two of 10 children from Dorothea (née Zimmer) and Philipp Wilhelm Grimm. Philipp was a highly regarded district magistrate in Steinau an der Straße, about from Hanau. Jacob and Wilhelm were sent to school for a classical education once they were of age, while their father was working. They were very hard working pupils throughout their education. They followed in their father's footsteps and started to pursue a degree in law, and German history. However, in 1796, their father died at the age of 44 from pneumonia. This was a tragic time for the Grimms because the family lost all financial support and relied on their aunt, Henriette Zimmer, and grandfather, Johann Hermann Zimmer. At the age of 11, Jacob was compelled to be head of the household and provide for his family. After downsizing their home because of financial reasons, Henriette sent Jacob and Wilhelm to study at the prestigious high school, Lyzeum, in Kassel. In school, their grandfather wrote to them saying that because of their current situation, they needed to apply themselves industriously to secure their future welfare. Shortly after attending Lyzeum, their grandfather died and they were again left to themselves to support their family in the future. The two became intent on becoming the best students at Lyzeum, since they wanted to live up to their deceased father. They studied more than twelve hours a day and established similar work habits. They also shared the same bed and room at school. After four years of rigorous schooling, Jacob graduated head of his class in 1802. Wilhelm contracted asthma and scarlet fever, which delayed his graduation by one year although he was also head of his class. Both were given special dispensations for studying law at the University of Marburg. They particularly needed this dispensation because their social standing at the time was not high enough to have normal admittance. University of Marburg was a small, 200 person university where most students were more interested in activities other than schooling. Most of the students received stipends even though they were the richest in the state. The Grimms did not receive any stipends because of their social standing; however, they were not upset by it since it kept the distractions away. Many changes through the editions – such as turning the wicked mother of the first edition in Snow White and Hansel and Gretel (shown in original Grimm stories as Hänsel und Grethel) to a stepmother, were probably made with an eye to such suitability. Jack Zipes believes that the Grimms made the change in later editions because they "held motherhood sacred". They removed sexual references—such as Rapunzel's innocently asking why her dress was getting tight around her belly, and thus naively revealing to the witch Dame Gothel her pregnancy and the prince's visits—but, in many respects, violence, particularly when punishing villains, became more prevalent.
Танымалдық
Бауырластардың "Балалар және отбасы әңгімелері" атты алғашқы кітабының бастапқы ниеті әлемде өздеріне атақ алу еді. 1812 жылы алғашқы KHM жарияланғаннан кейін, олар 1815 жылы екінші, толықтырылған және қайта өңделген томды шығарды. 1816 жылы "Неміс аңыздарының" (Deutsche Sagen) І томы, ал 1818 жылы ІІ томы жарық көрді. Дегенмен, олардың халықаралық сәттіліктерін жеткізген кітап – олардың ертегілері емес, 1819 жылы жарық көрген Якобтың "Неміс грамматикасы" болды. 1825 жылы ағайындылар Л. Э. Гримм салған суреттерімен, балалар оқырмандарына арналған 50 ертегіден тұратын "Кішкентай басылымды" (Kleine Ausgabe) шығарды. Бұл балаларға арналған нұсқасы 1825 жыл мен 1858 жыл аралығында он рет қайта басылды.
The brothers' initial intention of their first book, Children's and Household Tales, was to establish a name for themselves in the world. After publishing the first KHM in 1812, they published a second, augmented and re edited, volume in 1815. In 1816 Volume I of the German Legends (Deutsche Sagen) was published, followed in 1818, Volume II. However, the book that established their international success was not any of their tales, but Jacob's German Grammar in 1819. In 1825, the Brothers published their Kleine Ausgabe or "small edition", a selection of 50 tales designed for child readers illustrated by Ludwig Emil Grimm. This children's version went through ten editions between 1825 and 1858.
Ықпал
Kinder und Hausmärchen (Балалар мен үй ішіндегі ертегілер) ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілген. Гриммдер мәдениеттің ең табиғи және таза формалары тілдік және тарихқа негізделген деп сенді. Олардың ықпалында болғандардың арасында орыс Александр Афанасьев, норвегиялық Питер Кристен Асбьёрнсен мен Йёрген Мо, ағылшын Джозеф Джейкобс және ирланд аңыздарын жинаған америкалық Джеремая Кертин болды. Олардың жинағына әрқашан да қуана қабылданбады. Джозеф Джейкобс ағылшын балаларының ағылшын ертегілерін оқымауына наразылық білдіргенінен шабыттанды; оның сөздерімен айтқанда, "Перро бастағанды Гриммдер аяқтады". В. Х. Оден бұл жинақты Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс мәдениетінің негізін қалаушы туындылардың бірі деп бағалады. Әңгімелердің өзі көптеген мақсаттарға қолданылды. Адольф Гитлер оларды осылай жоғары бағалағандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастар оларға қарсы ескертті, себебі Гитлер оларды нәсілдік таза жұбайлар іздейтін, сау нәсілдік инстинкттері бар балаларды бейнелейтін халықтық ертегілер деп ойлады; мысалы, Күлшегірде басты кейіпкер нәсілдік тұрғыдан таза, келіншегі – бөтен, ал ханзаданың таза инстинкті оларды ажырата алады. Холокост туралы жазған жазушылар естеліктерімен бірге осы әңгімелерді де пайдаланды, мысалы Джейн Йолен өзінің "Бриар Роуз" кітабында. Вильгельм Гриммнің жеке жұмыстарының үш үлгісі: 1811 жылы жарық көрген «Altdänische Heldenlieder, Balladen und Märchen» («Ескі даниялық батырлық әндер, балладалар және халық ертегілері»), 1821 жылғы «Über deutsche Runen» («Неміс рундары туралы») және 1829 жылғы «Die deutsche Heldensage» («Неміс батырлық сағасы»). Гримм антологиясы суретшілер мен композиторларға шабыт көзі болды. Артур Рэкхэм, Уолтер Крейн және Ри Крамер – осы әңгімелер негізінде иллюстрациялар жасаған суретшілердің қатарында.
Kinder und Hausmärchen (Children and Household Tales) is listed by UNESCO in its Memory of the World Registry. The Grimms believed that the most natural and pure forms of culture were linguistic and based in history. Among those influenced were the Russian Alexander Afanasyev, the Norwegians Peter Christen Asbjørnsen and Jørgen Moe, the English Joseph Jacobs, and Jeremiah Curtin, an American who collected Irish tales. There was not always a pleased reaction to their collection. Joseph Jacobs was in part inspired by his complaint that English children did not read English fairy tales; in his own words, "What Perrault began, the Grimms completed". W. H. Auden praised the collection during World War II as one of the founding works of Western culture. The tales themselves have been put to many uses. Adolf Hitler praised them so strongly that the Allies of World War II warned against them, as Hitler thought they were folkish tales showing children with sound racial instincts seeking racially pure marriage partners; for instance, Cinderella with the heroine as racially pure, the stepmother as an alien, and the prince with an unspoiled instinct being able to distinguish. Writers who have written about the Holocaust have combined the tales with their memoirs, as Jane Yolen in her Briar Rose. Three individual works of Wilhelm Grimm include Altdänische Heldenlieder, Balladen und Märchen ('Old Danish Heroic Songs, Ballads, and Folktales') in 1811, Über deutsche Runen ('On German Runes') in 1821, and Die deutsche Heldensage ('The German Heroic Saga') in 1829. The Grimm anthology has been a source of inspiration for artists and composers. Arthur Rackham, Walter Crane, and Rie Cramer are among the artists who have created illustrations based on the stories.
Ағылшын тіліндегі жинақтар
Д. Л. Эшлиманның "Гриммс ертегілері ағылшын тілінде" кітабы 50-ден 100-ге дейінгі ағылшын тіліндегі жинақтардың гиперсілтемеленген тізімін ұсынады, олар цифрландырылып, интернетте қолжетімді. Бұл жинақтар 1820-1920 жылдар аралығында басылып шыққан. Тізімде кітаптың атау парағында көрсетілген барлық аудармашылар мен суретшілер, сондай-ақ басқа да авторлар туралы ақпарат болуы мүмкін.
"Grimms' Fairy Tales in English" by D. L. Ashliman provides a hyperlinked list of 50 to 100 English language collections that have been digitized and made available online. They were published in print from the 1820s to 1920s. Listings may identify all translators and illustrators who were credited on the title pages, and certainly identify some others.
1812 жылғы басылымның аудармалары
Бұл түпнұсқа жинақтың бірнеше аудармалары, сонымен қатар І томның бірінші басылымы ретінде танылған.
These are some translations of the original collection, also known as the first edition of Volume I.
Зипес, Джек, ред., ауд. (2014) Бауырлар Гриммнің түпнұсқа халықтық және ертегілері: толық бірінші басылым. Лоу, Оливер ред., ауд. (2014) Гриммнің 1812 жылғы түпнұсқа ертегілері. 1812 жылғы «Киндер унд Хаусмархен» еңбектерінің бірінші басылымының жаңа аудармасы, Бауырлар Гриммдер жинаған. Люк, Дэвид; Маккей, Жилберт; Скофилд, Филип ауд. (1982) Бауырлар Гримм: Таңдалған әңгімелер.
Zipes, Jack, ed., tr. (2014) The Original Folk and Fairy Tales of the Brothers Grimm: the complete first edition. Loo, Oliver ed., tr. (2014) The Original 1812 Grimm Fairy Tales. A New Translation of the 1812 First Edition Kinder und Hausmärchen Collected through the Brothers Grimm
Luke, David; McKay, Gilbert; Schofield, Philip tr. (1982) Brothers Grimm: Selected Tales.
Гримм ағайындыларының әңгімелері
"KHM" коды Kinder und Hausmärchen дегенді білдіреді. Атаулар 1857 жылғы нұсқасы бойынша берілген. 1812 жылы кейбір атаулар өзгеше болған. 1812 жылдан 1857 жылға дейінгі барлық басылымдарда әңгімелер екі томға бөлінген. Бұл бөлімде 201 тізім бар, сандық ретімен "KHM 1" -ден "KHM 210" -ға дейін, сондай-ақ "KHM 151a" қосымшасы бар. Ал келесі бөлім "Соңғы басылымнан алынып тасталғандар" деп аталады, онда 30 тізім бар, оның ішінде 18 тізім "1812 KHM ###" сериясымен нөмірленген, ал 12 тізімде белгіленбеген.
The code "KHM" stands for Kinder und Hausmärchen. The titles are those as of 1857. Some titles in 1812 were different. All editions from 1812 until 1857 split the stories into two volumes. This section contains 201 listings, as "KHM 1" to "KHM 210" in numerical sequence plus "KHM 151a". The next section "Removed from final edition" contains 30 listings including 18 that are numbered in series "1812 KHM ###" and 12 without any label.