Ислета Пуэбло және Сан-Агустин миссиясының тарихы

Кіріспе

Сан-Агустин-де-ла-Ислета миссиясы 1613 жылы құрылған, қазіргі Берналильо округі, Нью-Мексико штаты, АҚШ-та орналасқан испан миссиясы. Ол испан католик францискан дінтақымындарының жергілікті индейлер арасында христиан дінін тарату мақсатымен салған діни бекінісі болды.

Тарих

Ислета Пуэбло – ежелгі Тива (испанша: Тигуа) тайпасының екі пуэблосының атауы, олар мәдени және тілдік жағынан Таноан тілдер тобының басқа тайпаларымен байланысты. Бұрынғы тарихшылар оларды Шошони халықтарымен алыстан туысқан деп есептеген. Сан-Агустин-де-ла-Ислета миссиясы Альбукеркиден оңтүстікке қарай 21 шақырым қашықтықта Рио-Гранде өзенінің батыс жағалауындағы ескі пуэблода құрылды. Испандықтар алғашқы Ислета (яғни шағын арал) атауын өзенге тікелей кіретін жердің пішініне байланысты берген; ал жергілікті атауы – Шивибак, белгілі бір салтанатты жарыспен байланысты қолданылатын пышаққа сілтеме жасайды. Ауылға алғаш рет 1540 жылы испан конкистадоры Франсиско Васкес де Коронадо кірген. 1582 жылы Антонио де Эспехо Шамускадо және Родригес экспедициясының тағдырын анықтау үшін пуэблоға келді. Францискандық монах Хуан де Салас 1622 жылы Алонсо де Бенавидеспен бірге Нью-Мексикоға келді. Салас шамамен 1629 немесе 1630 жылдары Ислетада Сан-Антонио "монастыры" салды. Кейінірек, миссия Апачи шабуылдарынан қашқан шеткі пуэблолардан көптеген босқындарды қабылдады. 1680 жылғы Пуэбло көтерілісіне дейін онда 2000-ға жуық адам болған болуы мүмкін. Көптеген испан қоныс салушылары көтеріліске қарсы тұрып, аз шығынмен құтылды. Олар пуэблоны өртеп жіберді. Тива тайпасы испан отарлаушыларының бір бөлігімен бірге оңтүстікке, Техас штатындағы Эль-Пасо қаласына, Ислетта Миссия дель Сурға көшті. 1692 жылы Варгас Пуэбло аймағын қайта басып алды. Корольдік миссиялық жұмыстарды қайта бастауға рұқсат берді. Шамамен 1710 жылы Ислета халқы бастапқы пуэблоны қайта қоныстандырды. Сол жерде Сан-Агустин атты жаңа миссия құрылды. Испандық қоныс салушылардың саны артуымен, американдықтардың түпкілікті миссияларының маңызы төмендеді. 1780 жылы шаңқа ауруының эпидемиясы Пуэбло халқының үштен бірін құртты. Испандықтар сол кезде көптеген миссияларды тастап кетті. Сан-Агустин испан және кейін мексикалық билік астында Ислета Пуэблосын елу жыл бойы қызмет еткізіп келді. Аймақ АҚШ-қа қосылғаннан кейін, оның басым халқы протестант болғандықтан, католик шіркеуінің беделі төмендеді. Антон Дохер 19 ғасырдың соңында Бельгиядан келді және бірнеше жылдық аймақта болғаннан кейін Ислета Пуэблосына тағайындалды. 1923 жылы ол Ислета миссиясын күрделі жөндеуден өткізді, адобе қабырғаларына француз стиліндегі готикалық мұнараларды қосты. Алтардың зардап шегуін болдырмау үшін, жапсарлы төбе орнына көлбеу төбе салынды. 20 ғасырдың соңында миссиялық шіркеу өзінің бастапқы түріне келтірілді. "Ислетаның падресі" 34 жыл (1891–1925) Ислета қауымдастығына қызмет етті; ол шіркеудің ішінде, алтардың жанында жерленді.

Isleta Pueblo is the name of two pueblos of the ancient Tiwa (Spanish: Tigua) tribe, connected culturally and by language to other tribes of the Tanoan language family. Older historians thought they were related distantly to Shoshonean peoples. The San Agustin de la Isleta Mission was founded on the older pueblo, on the west bank of the Rio Grande about 13 miles (21 km) south of Albuquerque. The original Isleta (i. e. islet) was so named by the Spaniards from its position on a tongue of land projecting into the stream; the native name, Shiewhibak, seems to refer to a knife used in connection with a certain ceremonial foot race. The village was first entered by the Spanish conquistador Francisco Vásquez de Coronado in 1540. In 1582 3, Antonio de Espejo visited the pueblo while trying to ascertain the fate of the Chamuscado and Rodríguez Expedition. The Franciscan friar Juan de Salas came to New Mexico with Alonso de Benavides in 1622. Salas probably built the San Antonio "convent" at Isleta around 1629 or 1630. At a later period, the mission received many refugees from outlying pueblos abandoned because of Apache raids, By the outbreak of the Pueblo Revolt of 1680, it may have numbered 2000 people. The numerous Spanish settlers resisted the revolt with few casualties. They burned down the pueblo. The Tiwa accompanied some of the Spanish colonists, moving south to El Paso, Texas to the Ysleta Mission del Sur. In 1692 3, Vargas reconquered the Pueblo country. The Crown allowed mission work to resume. In approximately 1710, the original pueblo was reoccupied by the Isleta people. A new mission was established there under the name of San Agustín. With the growth of the Spanish settler population, the Native American missions decreased in importance. In 1780 1, one third of the Pueblo population was swept away by a smallpox epidemic. The Spanish abandoned most of the missions at that time. San Agustin continued to operate the Pueblo of Isleta under Spanish and then Mexican rule for fifty years longer. After the region was acquired by the United States, whose mainstream population was then Protestant, the Catholic church became nearly secular. Anton Docher arrived from Belgium in the late 19th century and was assigned to the Pueblo of Isleta after several years in the region. In 1923, he undertook a major remodeling of the Isleta mission, adding prominent French style gothic spires on the adobe walls. The flat roof was replaced by a sloping one to avoid the water leaks, which frequently damaged the altar. In the late 20th century, the mission church was restored to its original structure. "The Padre of Isleta" spent 34 years (1891–1925) serving the community in Isleta; he was buried inside the church near the altar.