Кіріспе

Агано класындағы крейсер

Ноширо (能代) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Императорлық жапон теңіз күштерінде (IJN) қызмет еткен крейсер. Ол Жапонияның солтүстігіндегі Акита префектурасындағы Ноширо өзенінің құрметіне аталған.

Өмірбаян

Ноширо – Жапон императорлық әскери-теңіз флотындағы ескірген жеңіл крейсерлерді алмастыру мақсатында салынған Агано класындағы жеңіл крейсерлердің төртіншісінің екінші кемесі болды. Қаржыландыру 1939 жылғы 4-ші теңіздік қарулану қосымша бағдарламасында бекітілді, алайда жапондық кеме жасаушылықтарының мүмкіндіктері жеткіліксіз болғандықтан құрылысы кейінге шегерілді. Ноширо, өз класындағы басқа кемелер сияқты, эсминецтер флотилиясының бас штаб-кемесі ретінде қолданылуы жоспарланған.

Дизайн

Агано класының дизайны эксперименттік крейсер жапондық крейсер Юбариде жасалған технологиялар негізінде құрылды, нәтижесінде әсем әрі қарапайым палуба сызығы және бір түтін құбыры пайда болды. Салынысы аяқталғаннан кейін, ол бастапқыда Хаширажимада оқу мақсатында IJN 1-ші флотқа бекітілді. 1943 жылғы 15 тамызда вице-адмирал Такео Куританың Екінші флотына DesRon 2-нің флагманы ретінде қайта бекітілді. Ол бір ай бұрын Коломбангара шайқасында батып кеткен жапондық крейсер Цинцуды алмастырды.

Гилберт және Соломон аралдарындағы шайқастар

1943 жылдың 18 қыркүйегінде, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Лексингтон», «Принстон» және «Белло Вуд» авианосектерінен жасалған Тараваға әуе шабуылдарына жауап ретінде, Біріккен флот үлкен күшпен Эниветокке жорық жасады, бірақ байланыс орната алмады және Каролина аралдарындағы Трукке қайтып келді. Сол сияқты, 1943 жылдың 17 қазанынан 26 қазанына дейін Біріккен флот, Уэйк аралын бомбалағаннан кейін АҚШ-тың 15-ші жедел тобымен байланысуға мүмкіндік таппады. 1943 жылдың 1 қарашасында АҚШ Соломон аралдарындағы Бугенвиллді қайта басып алу үшін Бугенвилл операциясын бастады. Императрица Аугуста шығанағындағы шайқастан кейін (2 қараша), «Ноширо» Сэнтай 4-тің жапондық крейсері «Атаго», жапондық крейсері «Такао» және жапондық крейсері «Майя», Сэнтай 7-нің жапондық крейсері «Сузуя» және жапондық крейсері «Могами», Сэнтай 8-нің жапондық крейсері «Чикума» және төрт эсминецпен бірге Труктан шығып, 1943 жылдың 5 қарашасында Рабаулға жетті. Симпсон портында «Кокуйо Мару» май құю кемесінен май құю кезінде крейсерлерге Task Force 38-дің «Саратога» және «Принстон» авианосектерінің 97 ұшағы шабуыл жасады. «Ноширо» Mark 13 әуе торпедасының соққысына ұшырады, бірақ жарылмады. 1943 жылдың 12 қарашасынан бастап «Ноширо» өзінің бауырласы – жапондық крейсер «Аганоға» көмек көрсетті, ол «Скамп» суасты қайығымен торпедаланғаннан кейін, оны Трукке сүйреуге тырысты. 1943 жылдың 20 қарашасында америкалық «Гальваник» операциясы Гилберт аралдарын қайта басып алу үшін Тараваға шабуыл жасады. 200 кемеден тұратын шабуыл тобында 13 линкор және 11 авианосец болды. «Ноширо» «Сузуя», «Кумано», «Чокай», «Ойодо» және бірнеше эсминецтермен бірге Труктан жорық жасады. 1944 жылдың 1 қаңтарында «Банкер Хилл» және «Монтерей» авианосектерінің ұшақтары шабуыл жасады. Шабуыл нәтижесінде «Ношироның» бір зениттік қондырғысы уақытша істен шығып, он экипаж мүшесі қаза тапты. 1944 жылдың 19 қаңтарында «Ноширо» Труктан «Унё» жапондық авианосеціне көмек көрсету үшін жіберілді, ол «Хэддок» суасты қайығымен торпедаланғаннан кейін, оны Сайпанға сүйреуге кірісті. «Ноширо» жөндеу және қайта жабдықтау үшін 1944 жылдың 1 ақпанында Йокосука теңіз арсеналына жетті және құрғақ докқа кірді. Алты үштік және сегіз бірлік 96 типті 25 мм зениттік қарулары орнатылды. Бұл «Ношироның» 25 мм қаруларының жалпы санын 32 стволға (8x3) (8x1) жеткізді.

Филиппиндегі шайқастар

1944 жылғы 28 наурызда қайта жөндеу жұмыстары аяқталып, «Ноширо» 1944 жылғы 5 сәуірде «Сентай 4» тобының «Атаго», «Такао» және «Чокай» кемелерімен, «Сентай 5» тобының «Миоко» және «Хагуро» крейсерлерімен, сондай-ақ «Харусаме» эсминцімен бірге Давао және Лингаға аттанды. Крейсерлер тобына «Dace» суасты қайығы шабуыл жасады, бірақ барлық алты торпедасы өтпеді, ал «Darter» суасты қайығы шабуылға қажетті жағдайға қол жеткізе алмады. Сол сияқты, крейсерлер тобы 1944 жылғы 7 сәуірде Давао шығанағынан шығарда «Scamp» суасты қайығымен де кездесті, ол шабуылдауға мүмкіндік таппады, ал 1944 жылғы 18 мамырда «Gurnard» суасты қайығы алты торпедадан тұратын толық залпты атып, барлығы да сәтсіз аяқталды. «Ноширо» 1944 жылғы 19 маусымда Филиппин теңізіндегі шайқаста болды, онда ол вице-адмирал Куританың авангардтық күшінің құрамында контр-адмирал Микио Хаякаваның флагманы болды. «Ноширо» шайқастан зардап шекпей аман-есен шықты. 1944 жылғы маусымның соңынан шілде айының басына дейін «Ноширо» тағы да құрғақ докқа қойылып, Куре теңіз арсеналында қайта жабдықталды. Кеменің ортасына тағы екі үштік Type 96 25 мм зениттік пулемет орнатылды, осылайша 25 мм пулеметтердің жалпы саны 48 стволға (10x3, 18x1) жетті. Сондай-ақ, 13-ші типті әуедегі іздеу және 22-ші типті су бетіндегі іздеу радары орнатылды. 1944 жылғы 8 шілдеде «Ноширо» Кюреде әскер мен материалдарын Сингапурге тасымалдайтын эсминецтермен бірге аттанды және келесі үш ай бойы жаттығулар өткізу үшін жақын маңайда болды. 1944 жылғы 18 қазанда «Ноширо» Лейте шығанағы шайқасына дайындық мақсатында Брунейге жіберілді, ол 1944 жылғы 22 қазанда басталды. «Ноширо», DesRon 2-нің флагманы ретінде, адмирал Куританың бірінші мобильді соққылаушы күші, «А» күші (Орталық күштер) күштерімен бірге теңізге шықты. 1944 жылғы 24 қазанда Сибуян теңізіндегі шайқаста «А» күшіне 38-ші операциялық топтың 250-ден астам ұшағы 11 рет шабуыл жасады. Жапондық «Ямато», «Нагато», «Харуна» жауынгерлік кемелері мен «Миоко» және «Тоне» крейсерлері зақымданса да, «Ноширо» зардап шекпей аман қалды. Келесі күні Самар шайқасында «Ноширо» бірнеше 6 дюймдік снарядтармен «Уайт Плейнс» эскорт-авиатасымалдағышына соқты, бірақ американдық эсминецтен келген 5 дюймдік снарядтан оң жағына да соққы тиді. Ол сондай-ақ «Gambier Bay» авиатасымалдағышын батыруға қатысты, бұл теңіз артиллериясымен батырылған екі авиатасымалдағыштан бірі болды. 1944 жылғы 26 қазанда Панайдан батысқа қарай Курита күштеріне «Уасп» және «Коупенс» авиатасымалдағыштарынан 80 «Грумман TBM 1C Avenger» торпедалық бомбалаушы ұшағы шабуыл жасады. Бір бомба «Ношироның» АА снарядтық қоймасында жарылып, тез арада сөндірілген өрт тудырды. Екінші шабуылда тағы алты «Avenger» «Ношироға» шабуыл жасады, олар торпедалардан қашып шықты, бірақ үшінші толқында «Avenger» Mark 13 әуе торпедасын ұшырды, ол №3 қазандық бөлімесіне тиді. Бөлім бірден суға толды, ал №1 қазандық бөлімесі де көп ұзамай су астында қалды. Судың ағып түсуі «Ношироның» барлық қазандықтарын тоқтатты және кеме 16 градусқа солға қарай еңкейіп тоқтады. Авариялық жөндеу жұмыстары жүргізіліп, «Ноширо» суға батып қайтыс болған кезде «Хаманами» эсминці жағаға келіп, контр-адмирал Хаякаваны алып кетті, ол кейін «Яматоға» ауыстырылды. Сағат 10:14 шамасында «Хорнеттен» 28 «TBM» және «Curtiss SB2C 3 Helldiver» секіруші бомбалаушы ұшақтарынан жасалған төртінші шабуыл «Ношироның» №2 мұнарасының астындағы оң жаққа тағы бір торпедамен соқты. «Ношироның» артиллериялық ұшақтары шабуылдаушы ұшақтардың алтысын атып түсіргенін мәлімдеді. Капитан Кадживара кемені тіктеу үшін алдыңғы журналдарды суға батыруға бұйрық берді. Бес минуттан кейін алдыңғы палуба су астында қалды және еңкейіс үнемі өсіп келе жатқанда, Кадживара кемені тастап кету туралы бұйрық берді. 11:13-те «Ноширо» Миндороның оңтүстігінде батып кетті. «Акисимо» және «Хаманами» эсминецтері капитан Суэёши Кадживараны және 328 құтқарылғандарды құтқарып алды. «Ноширо» 1944 жылғы 20 желтоқсанда теңіз тізімінен алынып тасталды.