Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Готтар мен Рим империясы арасындағы қақтығыстар сериясы біздің заманымыздың 3-6 ғасырларында Гот соғыстары немесе Рим-готика соғыстары - 249 және 554 жылдар аралығында готтар мен Рим империясы арасындағы қақтығыстардың ұзақ сериясы. Негізгі соғыс төмендегідей сипатталған.
Series of conflicts between the Goths and the Roman Empire from the 3rd 6th centuries AD
The Gothic wars or Roman–Gothic wars were a long series of conflicts between the Goths and the Roman Empire between the years 249 and 554 AD. The main wars are detailed below.
Үшінші ғасырдағы дағдарыс
Үшінші ғасырдағы дағдарыс кезінде 248 және 253 жылдар аралығында Цниваның қолбасшылығындағы готтар Рим империясына қарсы шайқасты. Соғыс император Децийдің алдыңғы адамы араб Филипптің император Максимин Тракстың 238 жылы бастаған аймақ тайпаларына жыл сайынғы субсидияларды төлеуді жалғастырудан бас тартқанынан кейін басталған. Готтар 249 немесе 250 жылы Дунайдан екі әскермен өткен Книва патшаның қол астында болды. Книваның 70 000 адамнан тұратын негізгі колоннасы Новаға сәтсіз шабуыл жасады, содан кейін Дециус оларды Никополис ады Иструм шайқасында жеңді, содан кейін Дециус оларды Аугуста Траянаға қуып барды, онда Берея шайқасында олар оны жеңіп, қаланы тонады. Деций өз әскерін солтүстікке, Oescus-қа, кері қайтаруға мәжбүр болды, бұл Cniva-ға Моэзияны қиратуға және Филиппополис (Фракия) (қазіргі Болгариядағы Пловдив) қаласына көшуге жеткілікті уақыт берді. 20000-ға жуық сарбаз Марцианополисті қоршауға алды, бірақ еш нәтиже болмады. Содан кейін олар Филипполис қаласын қоршауға алу үшін оңтүстікке қарай бет алды. Филиппополис шайқасы 250 немесе 251 жылы болды және қаланы ұзақ қоршаудан кейін готтар жеңіске жетті. Кейіннен Книва патша рим императоры Децийге қарсы аттанған қала қолбасшысы және Фракияның губернаторы Тит Юлий Прискпен одақтасты. 251 жылы Абрит шайқасында Деций және оның ұлы Герений Этрускті өлтірді. Готиканың ең үлкен шабуылы 268 жылы болды. Готтардың теңіз арқылы келген одақтастары Герули қара теңіздің жағалауында үлкен әскерлер тасымалдайтын флотпен қамтамасыз етті, олар Фракия мен Македонияның жағалау аймақтарын қиратты. Басқа да зор күштер Дунайдан Мозияға қарай өтіп кетті. Готтардың Паннония провинциясына басып кіруі де апатқа ұшырауы мүмкін еді. 268 жылы император Галлиен құрлық пен теңізде маңызды алғашқы жеңістерге қол жеткізді, бірақ оның мұрагері Клавдий II-і 268 немесе 269 жылы Найсс шайқасында басқыншыларды жеңді. Отарлаушылар 30 - 50 мыңға жуық өлімге ұшырады.
During the Crisis of the Third Century, Goths under Cniva fought against the Roman Empire between 248 and 253. The War was probably instigated after emperor Decius' predecessor Philip the Arab had refused to continue payments of annual subsidies to the tribes of the region initiated by Emperor Maximinus Thrax in 238 while they were starving. The Goths were led by King Cniva who had crossed the Danube in 249 or 250 with two armies. Cniva's main column of 70,000 unsuccessfully attacked Novae and were then defeated by Decius at the Battle of Nicopolis ad Istrum before moving on to Augusta Traiana pursued by Decius where at the Battle of Beroe they defeated him and looted the city. Decius was forced to withdraw his army north to Oescus leaving Cniva ample time to ravage Moesia and move on to Philippopolis (Thracia) (now Plovdiv in Bulgaria). Another army of about 20,000 besieged Marcianopolis without success. Then they also headed south to besiege Philippopolis. The Battle of Philippopolis was fought in 250 or 251 and after a long siege of the city the Goths were victorious. King Cniva subsequently allied himself with the town commander and governor of Thrace, Titus Julius Priscus, to take on the Roman Emperor Decius. The Battle of Abritus of 251 resulted at which Decius and his son Herennius Etruscus were killed. The greatest Gothic invasion so far occurred in 268. The Goths' seaborne allies, the Heruli, supplied a fleet carrying huge armies along the coast of the Black Sea where they ravaged coastal territories in Thrace and Macedonia. Other huge forces crossed the Danube in Moesia. An invasion of Goths into the province of Pannonia was also threatening disaster. In 268, Emperor Gallienus won some important initial victories at land and sea, but it was his successor Claudius II who finally defeated the invaders at the Battle of Naissus in 268 or 269. The invaders incurred thirty to fifty thousand dead.
Готика соғысы: 367-369 жылдар
Готика патшасы Ерманар, Дунайдан солтүстікке қарай Қара теңізден үлкен күшті патшалық құрған, Рим императоры Валенске қарсы күрес үшін узурпатор Прокопийді әскермен қамтамасыз етуге бел буған. Готика әскері, 30 000 адамнан тұратын, Прокопийге көмектесу үшін тым кеш келді, бірақ соған қарамастан Тракияға басып кіріп, провинцияның фермалары мен жүзімдіктерін тонауға кірісті. Прокопийді жеңгеннен кейін солтүстікке қарай аттанған Валенс оларды басым күштермен қоршап алып, оларды берілуге мәжбүр етті. 367 жылы көктемде Валенс Дунайдан өтіп, Афанарихтың қолбасшылығындағы вестготтарға шабуыл жасады. Готтар Карпат тауларына қашып кетті, ал шабуыл шешуші нәтижеге қол жеткізбей аяқталды. Келесі көктемде Дунайдағы су тасқыны Валенстің көшуіне кедергі болды; оның орнына ол әскерлеріне бекіністер салуға мәжбүр болды. 369 жылы Валенс Новиодуннан қайтадан өтіп, елді қиратып, Афанарикке шабуыл жасауға мәжбүр болды. Валент жеңіске жетіп, Афанарик Ерманардың келісімін қабылдады. Афанарик келісім шарттарын сұрады, ал Валенс қуана келісті. Келісім Готтар мен римдіктердің арасындағы қарым-қатынасты толығымен бұзған сияқты, сауда мен әскер алмасуды салыққа шектеген.
The Gothic king Ermanaric of a large powerful kingdom north of the Danube from the Black Sea, had engaged to supply the usurper Procopius with troops for the struggle against Roman Emperor Valens. The Gothic army, reportedly numbering 30,000 men, arrived too late to help Procopius, but nevertheless invaded Thrace and began plundering the farms and vineyards of the province. Valens, marching north after defeating Procopius, surrounded them with a superior force and forced them to surrender. In the spring of 367, Valens crossed the Danube and attacked the Visigoths under Athanaric. The Goths fled into the Carpathian Mountains, and the campaign ended with no decisive conclusion. The following spring, a Danube flood prevented Valens from crossing; instead he had his troops construct fortifications. In 369, Valens crossed again, from Noviodunum, and by devastating the country forced Athanaric to attack him. Valens was victorious, and Athanaric received Ermanaric's permission to conclude a truce. Athanaric pleaded for treaty terms and Valens gladly obliged. The treaty seems to have largely cut off relations between Goths and Romans, confining trade and the exchange of troops for tribute.
Готика соғысы: 376378
Грефунгилер мен Тервингтер 376 - 382 жылдар аралығында Валенстің Шығыс Рим империясына қарсы шайқасты. Шамамен 376 және 382 жылдар аралығында Шығыс Рим империясына қарсы Готика соғысы, әсіресе император Валенттің қаза тапқан Адрианополь шайқасы Рим империясының тарихында маңызды болып саналады, бұл келесі ғасырда Батыс Рим империясының құлдырауына әкелетін оқиғалар сериясының біріншісі, бірақ империяның құлдырауындағы оның түпкілікті маңызы әлі де талқылануда. 399 400 жылы Анатолияда (Шығыс Рим империясы) Трибигильдтің готика көтерілісі император Аркадийдің (395 408) билігі кезінде үлкен саяси дағдарысқа әкелді. Көтеріліске Рим армиясының ішіндегі готтар бөлімшесінің басшысы Трибигильда бастамашылық етті. Бастапқыда көтеріліс тек Анатолияда болды, бірақ Шығыс Рим армиясының бас қолбасшысы Гайнас араласып, готтар жағына шыққаннан кейін, ол Шығыс империясының бірлігіне қауіп төндірді.
Greuthungi and Thervingi fought against Valens' Eastern Roman Empire between 376 and 382. Between about 376 and 382 the Gothic War against the Eastern Roman Empire, and in particular the Battle of Adrianople, in which the emperor Valens was killed, is commonly seen as important in the history of the Roman Empire, the first of a series of events over the next century that would see the collapse of the Western Roman Empire, although its ultimate importance to the Empire's eventual fall is still debated. The Gothic Revolt of Tribigild in 399 400 in Anatolia (Eastern Roman Empire) caused a major political crisis during the reign of Emperor Arcadius (395 408). The uprising was led by Tribigild, leader of a unit of Goths within the Roman army. Initially, the uprising only took place in Anatolia, but after the commander in chief of the Eastern Roman army Gainas intervened and sided with the Goths, it became a threat to the unity within the Eastern empire.
V ғасырдан бастап
Визиготтар Батыс Рим империясына қарсы соғысты. 401 жылы Аларик І Италияға шабуыл жасады, бірақ ол 6 сәуірде Полентияда (қазіргі Поленца) Стилихоннан жеңілді. Сол жылы екінші шабуыл да Верона шайқасында жеңіліспен аяқталды, бірақ Аларик Рим сенатын вестготтарға үлкен субсидия төлеуге мәжбүр етті және Грецияны қиратты. Кейіннен Аларик Римді тонауды басқарды (410 ж.). Радагай соғысы - 405 жылы Радагайдың басып кіруінен туындаған солтүстік Италиядағы әскери қақтығыс. Ол Батыс Рим империясына басып кірді. Радагайдың әскерінің санының көптігінен, римдіктер бұл қауіпті болдырмау үшін үлкен күш жұмсады. Бас қолбасшы Стилихо дайындыққа тығыз араласты және әскердің іс-қимылына жеке өзі басшылық етті.
Visigoths fought against the Western Roman Empire. In 401 Alaric I invaded Italy, but he was defeated by Stilicho at Pollentia (modern Pollenza) on April6, 402. A second invasion that same year also ended in defeat at the Battle of Verona, though Alaric forced the Roman Senate to pay a large subsidy to the Visigoths, and devastated Greece. Later, Alaric led the Sack of Rome (410). The War of Radagaisus was a military conflict in northern Italy caused by the invasion of Radagaisus in 405. He invaded the Western Roman Empire with a huge population shortly after the empire had ended a war with the Visigoths. Due to the size of Radagaisus' army, it required a tremendous effort by the Romans to avert this danger. Commander in chief Stilicho was closely involved in the preparations that were made and personally directed the army's operations.
Готика соғысы: 436 439
Аквитаниядағы готикалық фодрераттардың көтерілісі император Валентиан III (425 - 455) билігі кезінде, 425 - 426 жылдар аралығында орын алды. Бұл көтерілісті вестготтар патшасы Теодорих І бастаған еді. Ол узурпатор Иоаннның өлімімен аяқталды және Аэтиус қолбасшылығындағы әскери рәсіммен аяқталды. 430-шы жылдардың ортасында жаңа көтеріліс басталды, оның нәтижесінде төрт жыл бойы Готтар мен римдіктер арасында Оңтүстік Галлияда Готика соғысы (436-439) болды. Батыс Рим империясы өз шекарасында бірнеше қарулы қақтығыстарға тап болды. Теодорих І осы соғыстың бастамашысы болды. Соғыстың әртүрлі жүрісінен кейін, соғысты Тулуза шайқасында (439) Аэций тоқтатты. Теодорих II-нің қол астындағы вестготтар Мажорианның қол астындағы Батыс Рим империясына қарсы да соғысты. 458 жылдың аяғында Майориан Септиманияға (қазіргі Оңтүстік Франция) Теодорихқа шабуыл жасап, империя үшін өлкеге қайта иелік ету үшін кірді. Майориан Теодорихты Арелат шайқасында жеңіп, оны Септиманияны тастап, батысқа, Аквитанияға, кетуге мәжбүр етті. Римдіктермен жасалған жаңа келісім бойынша вестготтар Испаниядағы жақында қол жеткізген жерлерін тастап, федерация мәртебесіне қайта оралуға мәжбүр болды.
An uprising of the Gothic foederati in Aquitaine took place during the regime of Emperor Valentinian III (425 455), between 425 and 426. That rebellion was led by Theodoric I, King of the Visigoths and took place in the South of France. It followed the death of usurpator John and was terminated by a military procedure under the command of Aëtius. In the mid 430s, a new uprising broke out, which resulted in a four year Gothic War (436 439) between the Goths and Romans in southern Gaul. The Western Roman Empire was then confronted with several armed conflicts within its borders. Again Theodoric I was the instigator of this war. After a varying course of the war, the war was terminated by Aetius in the battle of Toulouse (439). Visigoths under Theodoric II also fought against the Western Roman Empire under Majorian. In late 458 Majorian entered Septimania (now southern France) to attack Theodoric and reclaim the province for the empire. Majorian defeated Theodoric at the Battle of Arelate, forcing him to abandon Septimania and withdraw west to Aquitania. Under the new treaty with the Romans, the Visigoths had to relinquish their recent conquests in Hispania and return to federate status.
Готика соғысы: 535554
Византия империясы (Шығыс Рим) мен Италияның Остготтар патшалығы арасындағы готика соғысы 535 жылдан 554 жылға дейін Италия түбегінде, Далмация, Сардиния, Сицилия және Корсика аралында болды. Тарихшылар соғысты екі кезеңге бөледі: 535 жылдан 540 жылға дейін, бұл соғыс Остготтар астанасы Равеннаның құлауымен және Италияның Византиялықтардың қайтадан басып алуымен аяқталды; және 540/541 жылдан 553 жылға дейін Тотиланың тұсында готиканың қайта өркендеуі, Византиялық генерал Нарсестің ұзақ күресінен кейін ғана басылды, ол 554 жылы франктар мен аламандықтардың шабуылдауын да теріске шығарды.
The Gothic War between the Byzantine Empire (Eastern Roman) during the reign of Emperor Justinian I and the Ostrogothic Kingdom of Italy took place from 535 until 554 in the Italian peninsula, Dalmatia, Sardinia, Sicily and Corsica. Historians commonly divide the war into two phases: from 535 to 540, ending with the fall of the Ostrogothic capital Ravenna and the apparent reconquest of Italy by the Byzantines; and from 540/541 to 553, a Gothic revival under Totila, suppressed only after a long struggle by the Byzantine general Narses, who also repelled an invasion in 554 by the Franks and Alamanni.