Кіріспе

Олимпиадалық конгресс, сондай-ақ ХОК конгрессі деп те аталады, Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) ұйымдастырған Олимпиадалық қозғалыстың түрлі құрамдастарының өкілдерінің ірі жиыны. Олимпиада хартасының 1-тарауының 4-бабында көрсетілгендей, ХОК Президенті конгресті шақыруға, оның отырыстарын жүргізуге және процедураларын анықтауға жауапты. Олимпиадалық конгрестер ХОК күнтізбесінде тұрақты шара емес. Олимпиада хартасында айтылғандай, "Олимпиадалық конгресс Олимпиадалық қозғалыстың құрамдастарының өкілдерін ХОК белгілейтін мерзімдерде жинайды". Олимпиадалық конгрестің міндеті консультативтік сипатта болғандықтан, конгрестің барлық ұсыныстары ресми бекіту үшін ХОК сессиясына ұсынылуы тиіс. Алғашқы Олимпиадалық конгресс 1894 жылы Париж қаласында (Франция) өткен. Осы конгресс ХОК-ты құрып, оның уставына негіз салды. Олимпиада ойындарын жаңғырту процесі де 1894 жылғы Париж конгресінде басталды. 1894 жылдан 1930 жылға дейін Олимпиадалық қозғалысқа қатысты сегіз конгресс өткізілді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өткен соңғы конгресс 1930 жылы Берлинде өтті. Одан кейін, 1973 жылы Болгарияның Варна қаласында 10-шы Олимпиадалық конгресс өткізілгенге дейін, қырық жылдан астам үзіліс болды. Келелі конгрестер 1981 жылы Германияның Баден-Баден қаласында, 1994 жылы Францияның Париж қаласында және 2009 жылы Данияның Копенгаген қаласында өтті.

Соғыстан кейінгі кезең

Норберт Мюллер өзінің "Олимпиадалық конгрестердің жүз жылдығы" атты кітабында Пьер де Кубертен Олимпиадалық конгрестерді "интеллектуалды жетекшілік және негіздеме ретінде" қарастырғанын және "оларды қазіргі заманғы спорт, ғылым және өнерді біріктіру үшін пайдаланғанын" жазады. Бірақ конгрестер, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгілер, Олимпиада қозғалысындағы маңызды дамулардың ықпалдастырғыш күші болды.

Варна, Болгария 1973 жыл

Варнадағы пікірталастың негізгі мәселесі әуесқойлық болды. Бұл тақырып 1930 жылға дейінгі дерлік барлық Конгрестердің талқылауларында көтерілді. Варнадағы съезде ХОК-тың құқықтық комиссиясына Олимпиада хартасының 26-бабында белгіленген құқықтық талаптарды қарау жұмысы тапсырылды. Комиссияның жұмысы келесі жылы 75-ші МОК сессиясында делегаттар жаңа құқықтық талаптар ережесін қабылдағанда нәтежесіне жетті. Жаңа ереже элиталық спортшыларға қаржылық және материалдық көмек көрсетуге рұқсат берді, бірақ спортпен айналысудан жеке пайда табуға тыйым салды.

Баден-Баден, Германия 1981 жыл

Спортшылардың алаңдаушылығы Баден-Бадендегі конгрестің орталық тақырыбы болды. Конгресте спортшылар алғаш рет басты рөлде болды және талқыланып жатқан мәселелер бойынша өз пікірлерін білдіре алды. Бұл конгресс 2007 жылы 25 жылдығын тойлаған ХОК Спортшылар комиссиясының құрылуына негіз салды.

Париж, Франция 1994 жыл

Парижде өткен конгрестің басты мәселесі қоршаған ортаны қорғау болды. Делегаттар Олимпиада қозғалысының қоршаған ортаны сақтауға үлесін барынша арттыру шараларын әзірлеуге күш салды. 1994 жылғы конгресс – бұл БАҚ өкілдерінің алғаш рет сөз сөйлеуге шақырылып, олардың көкейкесті мәселелеріне толық арналған тақырыптар талқыланған жиын болды. Кейін бұл конгресс «Бірлік конгресі» деп аталып, Олимпиада отбасының түрлі мүшелері арасындағы тығыз байланыстың айғағы болды.

Копенгаген, Дания 2009

2005 жылы ХОК президенті Жак Рогге 13-ші Олимпиадалық конгресс 2009 жылға жоспарлануын талап етті. 2006 жылдың 8 ақпанында Данияның Копенгаген қаласы Мысырдың Каир қаласын 59 дауысқа 40 дауыспен жеңіп, 13-ші Олимпиадалық конгресс өткізу құқығын алды. Осымен, Олимпиадалық конгресс Еуропа шегінен тыс жерде ешқашан өткізілген емес. Бастапқы кандидат қалалар тоғызы: Афина (Грекия), Пусан (Оңтүстік Корея), Каир (Мысыр), Копенгаген (Дания), Лозанна (Швейцария), Мехико қаласы (Мексика), Рига (Латвия), Тайбэй (Қытай Тайбэйі) және Сингапур. Афина бірінші кезеңде, ал Рига екінші кезеңде іріктелмеді. Сингапур үшінші кезеңде Тайбэймен тең түсіп, жеңіліп қалды. Тайбэй келесі кезеңде, ал Пусан бесінші кезеңде жарыстан шықты. Мехико қаласы 2006 жылдың қаңтарында, ал Лозанна дауыс беруге бірнеше күн бұрын жарыстан бас тартты. 13-ші Олимпиадалық конгресс 2009 жылдың 3-5 қазанында Данияның Копенгаген қаласында өтті. 2009 жылғы Конгрестің тақырыбы – "Олимпиадалық қозғалыстың қоғамдағы орны". Халықаралық Олимпиада комитетінің 121-ші сессиясы да 2009 жылдың 2 қазанында Копенгагенде өтті, онда 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаушы қала Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласы деп жарияланды. 13-ші Олимпиадалық конгреске ХОК мүшелері, құрметті және арнаулы мүшелер; Халықаралық федерациялардың, Ұлттық Олимпиада комитеттерінің және Олимпиада ойындарын ұйымдастыру комитеттерінің өкілдері; спортшылар және спортшыларды қолдайтын мамандар (жаттықтырушылар, дәрігерлер және медициналық персонал); төрешілер, судьялар және техникалық шенеуніктер; ХОК-тің Олимпиадалық серіктестері және бұқаралық ақпарат құралдары қатысты. Олимпиадалық конгреске алғаш рет жалпы жұртшылық шақырылды. 13-ші Олимпиадалық конгрестің ұсынымдары Канаданың Ванкувер қаласында өтетін ХОК-тің 122-ші сессиясына бекіту үшін жіберіледі. Копенгагенде XIII Олимпиадалық конгресске дайындық жұмыстары 2007 жылы басталды. 2007 жылдың шілдесінде Гватемала қаласында ХОК президенті Жак Рогге Олимпиадалық отбасының барлық мүшелерінен "үсыныстар жинауға" ресми шақыру жасады. Ол сондай-ақ Олимпиадалық конгрестер тарихында алғаш рет жалпы жұртшылықты талқылау тақырыптары бойынша өз пікірлерін білдіруге шақыратынын мәлімдеді. Олимпиадалық отбасы мен жалпы жұртшылықтан осылайша үсыныстар жинау мақсатында ХОК виртуалды Олимпиадалық конгресс ашты. Бұл сайт 2009 жылы Копенгагенде өткен конгресске дайындық барысында "жинақтау кезеңінің" маңызды бөлігі болды. Виртуалды Олимпиадалық конгресс алғаш рет 2007 жылдың қазан айында Олимпиадалық отбасы мүшелерінің үсыныстары үшін ашылды. 2008 жыл бойы барлық қатысушыларға жинақтау кезеңі 2008 жылдың 31 желтоқсанында аяқталғанға дейін мың сөзден аспайтын жазбаша үсыныстар ұсынуға рұқсат берілді. Нәтижелердің жиынтығы Конгресс қарауына ұсынылады. Бұл бастама Копенгагендегі талқылауларды назарға шоғырландыруға көмектеседі деп үміттеніледі.