Кіріспе

Көз қабақтарының еріксіз жыпылықтауы

Мүйіз қабықша рефлексі, сондай-ақ жыпылықтау рефлексі немесе көз қабағы рефлексі деп аталады, мүйіз қабықшасын тікелей тітіркендіру (мысалы, тию арқылы немесе шетелдік дененің әсерінен) нәтижесінде туындайтын көз қабақтарының еріксіз жыпылықтауы, бірақ ол кез келген шеткі тітіркендіруден де туындауы мүмкін. Тітіркендіру тікелей және келісімді жауапты (қарсы көздің жауабын) қозғауы керек. Рефлекс 0,1 секундтық жылдамдықпен жүзеге асады. Бұл рефлекстің мақсаты – көзді шетелдік денелерден және күшті жарықтан қорғау (соңғысы оптикалық рефлекс деп аталады). Жыпылықтау рефлексі 40–60 дБ-дан жоғары дыбыс болғанда да пайда болады. Рефлекс мыналар арқылы жүзеге асырылады:

тригеминалды жүйкенің (CN V) офтальмологиялық тармағының (V1) nasociliary тармағы мүйіз қабықшасындағы тітіркендіруді сезінеді (афференттік талшық). беттік жүйкенің (CN VII) уақытша және зигоматикалық тармақтары қозғалыс жауабын бастайды (эфференттік талшық). орталық (ядро) ми сабағының көпірінде орналасқан. Контактілі линзаларды қолдану осы рефлексті тексеруді азайтуы немесе тоқтатуы мүмкін. Ал оптикалық рефлекс баяу және мидың төменгі бөлігінде орналасқан көру қабығы арқылы жүзеге асырылады. Рефлекс тоғыз айдан кіші нәрестелерде жоқ. Мүйіз қабықша рефлексін тексеру кейбір неврологиялық тексерулердің бөлігі болып табылады, әсіресе команы бағалау кезінде, мысалы, FOUR баллы. Тригеминалды жүйкенің офтальмологиялық тармағының (V1) зақымдануы зақымдалған көзді тітіркендіргенде мүйіз қабықша рефлексінің болмауына әкеледі. Бір мүйіз қабықшаны тітіркендіру әдетте екі қабақтың да жабылуымен келісімді жауапты тудырады.

Ақындар

Оянған кезде қақпақтар көз жасын мүйіз қабығының бетіне таратып, әдетте 2-10 секунд ішінде жаңартады (бірақ бұл жеке адамдарда өзгеше болуы мүмкін). Дегенмен, көзді жыпылықтату тек құрғақтыққа және/немесе тітіркенуге ғана байланысты емес. Мидың базальды ганглиясындағы глобус паллидус аймағында жыпылықтату орталығы орналасқан, ол жыпылықтатуды реттейді. Бірақ сыртқы тікелей әсерлер де маңызды. Көзді жыпылықтату көздің сыртқы бұлшықтарымен байланысты. Көбінесе көздің қозғалысымен бірге жүреді, және осының көздің қозғалысын жеңілдетуге көмектеседі деп саналады.