Кіріспе

Малкольм Макколл (27 наурыз 1831 - 5 сәуір 1907) - шотланд дінбасысы және публицист, ислам және Шығыс мәселесі туралы көзқарастарымен танымал.

Ерте өмір

Макколл шотландтық гэль тілінде сөйлейтін, Гленфиннанның кедей шаруасының немесе жұмысшының ұлы болған. Әкесі ол кішкентай кезінде қайтыс болды. Қиындықтарға қарамастан, Макколл білім алуда сәтті болды. Ол өзінің якобиттік тегіне ие екенін және жоғары шіркеудің англикандық көзқарастарын ерте қабылдаған көрінеді. Ол Гленэльмондтағы Троица колледжінде шотланд епископтық қызметіне орын алды және 1857 жылы епископтық шіркеудің діни қызметкері болып тағайындалды. 1858 жылдың мамыр айында Макколл Уильям Эварт Гладстонға шотланд епископ шіркеуіндегі биік шіркеу епископтарына қарсы шаралар туралы ескертіп, өзінің қаржылық жағдайына сілтеме жасап хат жазды. Ол хат алмасуды табандылықпен жалғастырды және ақырында Гладстонмен кездесті. Осыдан кейін өмір бойы достық қарым-қатынас орнады. Глэдстон өзінің қамқорлығына артықшылықты қамтамасыз етті, бірақ Макколл ешқашан Англикан шіркеуінде жоғары бас көтерген жоқ. Ол ағылшын-католик теологтарының көзқарасынан бас тартты. Гладстонның алғашқы көмегі жас Макколдың Шотландиядан Лондонға және Англия шіркеуіне ауысуын жеңілдету болды. Макколл 1859 жылы Англия шіркеуінің діни қызметкері болып қабылданды, содан кейін Лондон мен Аддингтон, Бакста бірнеше рет curacies-ке кірді. Ол 1864 және 1867 жылдар аралығында Санкт-Петербургте, Ресейде және Неаполде Британдық елшіліктің капелланы болып қызмет етті.

Үгітші

Шетел тілдерін білуі шектеулі болғанымен, Макколл Бірінші Ватикан кеңесінен кейін континенттік Рим католик диссиденттерімен хат алмасты: Диакованың Иосип Юрай Строссмайері және Мюнхендегі Игнац фон Деллингер. Ол Глэдстонмен олардың арасында құпия арадасушы ретінде әрекет етті. Строссмайер де, Деллингер де "Шығыс мәселесі" мен Балқандағы түрік билігінің аяқталуына қызығушылық танытты. Бұл, сондай-ақ Либералды партиядағы осындай пікірлер, MacColl-дың өмірінің соңғы үш онжылдығында түрік саяси билігіне қарсы күресуге мүдделі болуы мүмкін. 1876 жылдан бастап Макколл Осман империясының христиан тұрғындарының белсенді қорғаушысы болды, Осман империясына және оның Британиядағы достарына газеттерге хаттар, мақалалар мен бірнеше кітаптар жариялады. 1876 жылдың тамызында, өткен көктемде Осман әскеріндегі черкестердің 15 мың болгарды өлтіргені туралы хабарланғаннан кейін, Макколл мен Генри Лиддон Венаға және Сербияға барып, деректерді іздестірді. Сол кезде Сербия мен Осман империясының шекарасы болған Сава өзенінде қайықпен жүрген екі дін қызметкері бағанаға ілінген адамның мәйітін көргенін айтады. Олардың куәліктері тәуелсіз расталмағанымен, жергілікті британдық консул бұл затты тек көкөніс қапшығы болуы мүмкін деп болжаған, бірақ Макколл мен Лиддон бұл көріністі Балқандағы түрік билігінің әділетсіздігіне дәлел ретінде қолданды. Бұл олардың уағыздарының тақырыбына сәйкес келді, өйткені Британияда түрік билігіне белсенді қарсы болмағандар (мысалы, Гладстоунның қас жауы Бенджамин Дизраэли) оның күнәларына кінәлі болды. Болгариядағы зұлымдықтардан кейін Глэдстонмен жеке тілшісінде Макколл либералды көшбасшыны Османлыларды айыптауды талап етті және Глэдстонның 1876 жылдың соңғы айларында және 1877 жылдың басында бұл мәселе бойынша жасаған науқандық баяндамаларына ішінара жауапты. Билікке оралғаннан кейін Гладстон Макколлға 1871 жылы Лондондағы Сент-Джордж Ботольф-Лейннің өмір сүруімен және 1884 жылы Рипонның канониясымен сыйлады. Соңғысы Виктория патшайымның белсенді қарсылығын тудырды, ол 1876 жылы "Болгария агитациясынан" кейін Макколдың Осман империясына қарсы шабуыл жасағанын ұмытпаған немесе кешірмеген. Рипон қаласында өмір сүру өте қиын болды. Макколл Харрогейттен оңтүстікке қарай орналасқан Кирби Оверблоудағы үлкен үйді ұстады және өзін саяси памфлеттерге және газет хаттарына арнауын жалғастырды, бұл кең ауқымды еуропалық саяхаттардың, сол кездегі жетекші тұлғалармен кең танысудың, жоғары шіркеу тұрғысынан шіркеулік тақырыптарға, әсіресе Шығыс мәселесі саясатына, Криттегі көтеріліске, ол кезде әлі де Осман өлкесінде, армяндар мен ислам ісіне қатысты.

Кейінгі өмір және өлім

Макколл Грекияның Георг I және армян қозғалысының басшыларымен тығыз қарым-қатынаста болды. 1897 жылы сәуірдегі грек-түрік соғысы кезінде ол Афинаға барып, корольмен кеңесу үшін, монархтың жеке көзқарастарын Гладстоунға да, премьер-министр лорд Солсбериге де жеткізді. ХХ ғасырдың алғашқы жылдары ол мұсылман тілшілері Сайед Амир Әли мен Халил Халидтің қарсыласы болды. Ол оларға ескерту жасады, мысалы, Осман сұлтаны барлық мұсылмандардың халифасы емес деп дәлелдеді. Макколл 1907 жылы 5 сәуірде Лондонда қайтыс болды. Өз өсиетінде ол кітапханасын Гавардендегі Гладстон жинағына қалдырды.

Шығармалары

Макколлдың алғашқы еңбектерінің көбі теологияға арналған. Лондонға келгеннен кейін ол мақалалар жариялай бастады, жазу қабілеті арта түсті. Негізгі еңбектерге: Заңсыздық, діни қызметкерлік және ритуализм (1875), Таза кеңестің сот комитетіне шабуыл, 1874 жылғы Қоғамдық ғибадат етуді реттеу туралы заңға қатысты даумен байланысты. Шығыс мәселесі: оның фактілері мен қателіктері (1877), бес басылым. "Шығыс мәселесінің үш жылы" (1878) Берлиндегі конгресс аяқталғаннан кейін бірден жарық көрді. Макколл зерттеулері әдетте прокурорлық стильде жазылған британдық көк кітаптың консулдық хабарламалар жинақтарына сүйенді.

Отбасы

1904 жылы Макколл Консуэло Альбиния Кромптон Стэнсфилдке, Эшольт Холлдың генерал-майоры Уильям Генри Кромптон Стэнсфилдтің (1835-1888) қызыға үйленді. Макколдың логик ретінде танымал болған Хью Макколл есімді інісі болды. Ол Глэдстоунды Гьюдің Оксфорд университетінде білім алуына ақша төлеуге көндіруге тырысты, бірақ Гью Глэдстон талап еткендей, англикан діни қызметкері болудан бас тартты.