Кіріспе

Горгияс (/ɡ/ɔr/dʒ/i/ə/s/) – б.з.б. II ғасырдағы Сириялық Селевкид әскербасы, Антиох Епифанның қызметінде болған (1 Маккавейлер 3:38; 2 Маккавейлер 8:9).

Өмір

Яһуда Макавейдің әскері Бет-Хорон шайқасында Селевкид әскерін жеңгеннен кейін, олар оған қарсы одан да күшті әскер жіберуге ниет білдірді. 1 Мақабилер кітабының 3 тарауы, 38-тарауында айтылғандай, және Иосиф Флавий ("Иудейлердің ежелгі тарихы" xii. 7, § 3) осы деректі растайды, Антиох Персияда болмаған кезде регенттікке қалған губернатор Лисий генералдар Никанор мен Горгийге үлкен әскермен Яһудеяға баруды бұйырды. Алайда, 2 Мақабилер кітабының 8-тарауы, 8-тармағында Сирия және Финикияның Келе аймағының әкімі Птолемей оларды жібергендігі айтылады. Никанор бас қолбасшы болған сияқты, бірақ 2 Мақабилер кітабының 8-тарауы, 9-тармағында Горгий "әскери істе тәжірибелі қолбасшы" деп сипатталады.

Еммаус шайқасы

Сириялықтар жеңіске жеткеніне қатты сенгендіктен, олармен бірге бірнеше саудагерлерді алып кетті, олар еврей тұтқындарын құл ретінде сатуды жоспарлаған еді. Сириялықтар Эммауста лагерь құрды, ал Горгия 5000 жаяу әскері мен 1000 атты әскерімен Яһудаға қарсы түнгі шабуылға жіберілді (1 Макк 4:1-24), оның жетекшілері сенімсіз еврейлер болды. Яһуда бұл жорық туралы хабардар болды және Эммаустағы сириялық армияның басты күштеріне шабуыл жасап, оларды толығымен жеңді. Горгия жауды лагерде таба алмағандықтан, олар тауларға қашқан деген қорытындыға келді және оларды қуды. Яһуда өз әскерін олжаға қол тигізбеуге шақырды, оларды Горгиямен болатын шайқасқа дайындады. Горгия басты лагерге қайтқанда, оның өртеніп жатқанын және еврейлер шайқасуға дайын тұрғанын көрді. Сириялықтар қорқып, Філістін аймағына қашқан, содан кейін ғана еврейлер бай олжаны иеленді (б.з.д. 166 ж.). Яһуда әскерінің саны жақтан әлдеқайда аз болғандықтан және «олардың қару-жарақтары мен қылыштары жеткіліксіз болды» (1 Макк 4:6), жеңіс одан да керемет болды. Горгия енді Яһудеяға қайта кіруге батыл болмады. Бірде Яһуда мен Симон Маккавей елден тыс жерде соғыс жүргізіп жатқанда, екі төменгі шендегі генерал, Иосип және Азария, бұйрықтарды бұзып, Ямнияға жорық жасады, бірақ Горгиядан ауыр жеңіліске ұшырады (1 Маккавейлер 5:18-19, 55-62), ол «Антикв.» XII. 8, § 6-да «Ямния әскерлерінің бас қолбасшысы» деп аталды. 1 Маккавей бұл жорық туралы айтпайды, бірақ басқа бір жорыққа сілтеме жасайды және Горгияны «Идумеяның губернаторы» (XII. 32) деп атайды, бұл «Ямния» дегенге қарағанда дұрыс сияқты. Ол 3000 жаяу әскерімен және 400 атты әскерімен жолға шығып, бірнеше еврейлерді өлтірді. Содан кейін Яһудадан жалған құдайға табынушылардан қорғалған Тобиендік Досифей (Сириялық аударманың дұрыс оқылуы) Горгияға шабуыл жасап, оның плащын ұстап алды, оны тұтқынға алу мақсатымен, бірақ фракиялық атты әскер Досифейдің қолын кесіп, Горгияны құтқарып қалды. Соңғысы кейін Мариссаға (ib. 35-аят; «Антикв.» XII. 8, § 6) қайтып келді, содан кейін ол көзден жоғалды. Вилрих («Judaica», 33-бет) 1 Маккавейлер 4:23-тегі олжаның сипаттамасынан Голоферн кітабындағы Юдит кітабындағы Горгияны бейнелейді деп болжайды. Кейінірек б.з.д. 164 жылы ол Ямнияда гарнизон ұстады және Иосип пен Азария күштерімен жеңіске жетті, олар Яһуда мен Ионатанның даңқына қызғанып, Яһуданың бұйрығына тікелей бағынбағандықтан, Горгияға шабуыл жасады және жеңілді. Иосиф Флавийдің «Антикв.» XII. 8, § 6-дағы Ямния туралы айтуы, 2 Макк 12:32-дегі Идумеяның дұрыс оқылуы болуы мүмкін. 2 Макк кітабындағы Горгияның әрекеттері шатасумен сипатталған. Еврейлер оны ерекше жек көретін. 2 Макк 12:35-те ол «қарғысқа ұшыраған адам» деп сипатталған.