Жак Бекер: Француз режиссері және сценаристісі

Кіріспе

Француз кинорежиссері және сценарий авторы Жак Беккер (bɛkɛʁ; 15 қыркүйек 1906 – 21 ақпан 1960) – француз кинорежиссері және сценарий авторы. Оның 1940-1950 жылдары түсірген фильмдері түрлі жанрларды қамтыды және француз жаңа толқынының көшбасшылары болған бірқатар режиссерлер оларды жоғары бағалады.

Өмірбаян

Парижде туған Бекер орта және жоғарғы топтан шыққан. Оның әкесі Луи Бекер, Лотарингиядан, батарея өндіруші «Фулмен» компаниясының корпоративтік директоры болды; анасы Маргарет Бернс, шотланд және ирланд тегінен, Париждегі Шанельге жақын Камбон көшесіндегі сән үйін басқарды. Ол Кондорсе және Карно лицейлерінде, содан кейін Бреге мектебінде білім алды. Бекер әкесі сияқты бизнеспен айналысуға құштар болмады және 18 жасында Нью-Йоркке кетті. Трансатлантикалық лайнерде ол режиссер Кинг Видормен танысты, ол оған жұмыс ұсынды, бірақ Бекер бас тартты. Францияға оралғаннан кейін Бекер Жан Ренуармен достық қарым-қатынас орнатты, оны алғаш рет 1921 жылы Сезанн отбасы арқылы таныстырды, олар спорттық машиналар мен джаз музыкасына, сондай-ақ киноға ортақ құмарлық танытты. 1929 жылы Бекер Ренуардың «Le Bled» фильмінде шағын рөлде ойнады және 1930 жылдардағы Ренуардың тоғыз фильмінде оның ассистенті болды. Ол сондай-ақ олардың кейбіреулерінде, мысалы, «La Grande Illusion» (онда ол немістерге беруге даяр емес сағатын сындырған тұтқынға алынған ағылшын офицерін ойнады) эпизодтық түріде пайда болды. Бекер 1939 жылы «L’Or du Cristobal» фильмімен өзінің жеке фильмін түсіруге мүмкіндік алды, бірақ ол қиындықтарға тап болды және үш аптадан кейін өндірістен шықты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін және Германияның Францияға басып кіргеннен кейін Бекер тұтқынға алынып, босатылмас бұрын Помераниядағы әскери тұтқын лагерінде бір жыл өткізді. Францияға оралғаннан кейін ол тәуелсіз өндіріс компаниясын құрып жатқан досының көмегімен «Соңғы ату» (1942) фильмін түсіре алды. «Соңғы ату» фильмінің түсірілімдері Ницца маңындағы Лазурлық жағалауда өтті, және Бекер бұл мүмкіндікті пайдаланып, ондағы нацизмге қарсы кино жасаушылар тобы мен Париж қарсыластары арасында байланыс орнатты. 1943 жылы ол соғыстан кейінгі киноға дайындық жасау үшін «Comité de libération du cinéma français» комитетін құрған кино жасаушылардың бірі болды, ал келесі жылы олар «La Libération de Paris» деректі фильмі үшін Париж көтерілісінің түсірілімдерін ұйымдастырды. Бостандыққа шыққаннан кейін Бекер Анри Жорж Клузо мен Роберт Ле Виганды соғыс кезіндегі ынтымақтастығы үшін айыптағандарды қолдады. Бекер оккупация кезінде екі ерекше фильм түсірді: «Goupi Mains Rouges» француздық шалғайдағы ауылда ашкөздік пен кісі өлтіру туралы әңгіме болды, ал «Falbalas» париждік сән бизнесінің (көптеген қазіргі заманғы) әлемін бейнеледі. Соғыстан кейін Бекер қазіргі Париждегі жастардың күнделікті өмірін көрсеткен бірнеше комедиялық фильмдер түсірді: «Antoine et Antoinette» (1947), «Rendezvous de juillet» (1949), «Édouard et Caroline» (1951) және «Rue de l'Estrapade» (1953). Осылардың арасында ол «Casque d'or» (1952) фильмін түсірді, бұл «Белле Эпока» кезеңіндегі қайғылы махаббат оқиғасы және париждік әлемнің қылмыстық топтары арасындағы нақты оқиғаға негізделген. Фильм алғашқы көрсетілімінде жақсы қабылдамады, бірақ шетелде танымал болғаннан кейін ол Бекердің ең бағалы туындыларының біріне айналды. Бекер «Touchez pas au grisbi» (1954) фильмімен тағы да жетістікке жетіп, Жан Габеннің соғыстан кейінгі мансабын қартайған гангстер рөлінде қайта жандандырды және келесі жылдары танымал болатын гангстерлік фильмдердің француз стилін енгізді. Алайда, жобаларына қаржы табу қиын болғандықтан, Бекер кейіннен коммерциялық өндірістерді қолға алды, «Ali Baba et les quarante voleurs» және «Les Aventures d'Arsène Lupin», онда ол жеке әсер ету үшін аз мүмкіндік тапты (және ол түсірген жалғыз екі түсті фильм). 1958 жылы Бекер Макс Офулстан «Montparnasse 19» фильмінің түсірілімін алды, ол суретші Модильянидің соңғы жылдары туралы жобаны дайындап жатқанда қайтыс болды, бірақ оның гибридті шығу тегі болғандықтан, ол қиындыққа ұшыраған өндіріс болды. «Le Trou» (1960) фильмінде түрмеден қашуды жоспарлау туралы деректі түрде баяндаған Бекер 1947 жылғы нақты оқиғаға сүйене отырып, жеке және қатаң стильге оралды. Бұл Бекердің соңғы фильмі болды және ол оның жарық көрер алдында қайтыс болды, бұл оның мансабындағы ең жылы мақтауды әкелді. Бекер 1960 жылы ақпанда өкпе қатерінен қайтыс болғанда 53 жаста болды және ол Париждегі Монпарнас зиратына жерленді. Оның алғашқы некедегі балалары Жан Бекер, ол да кинорежиссер болды (және кейінірек бірнеше фильмде әкесіне көмектесті) және Этьен Бекер кинооператор болды. 1957 жылы актриса Франсуаза Фабиан Бекердің екінші әйелі болды. Ол көптеген әріптестері тарапынан жоғары бағаланды. Жан Ренуар, оны алғашқыда дос ретінде, содан кейін ассистенті ретінде білген, оны «менің бауырлым және ұлым – сүйкімді де құштар жан» деп сипаттады және «Casque d'or» фильмін «экрандағы шедеврлердің бірі» деп атады. 1950 жылдардағы «Жаңа толқын» сыншылары үшін Бекер француз кино жасаушыларының таңдаулы тобының бірі болды, оларды олар «сапа дәстүрінен» шығарды және өз фильмдерін жасаушы, өзінің сценарийін жазып, режиссерлік еткен шынайы авторлар деп санады. Жак Ривет 1954 жылы «Ali Baba et les quarante voleurs» фильмінде Бекердің ассистенті болды. Жан-Люк Годар Бекерді «Frère Jacques» деп атады. Франсуа Трюффо Бекер туралы жиі жазды және «Touchez pas au grisbi» фильміне жазған мақтаулы рецензиясында Бекердің фильмдері барлық теориялар мен стильдерден бөлек екенін және олардың өзіне тән екенін айтты. Олар өздерінің тақырыптарымен немесе сюжеттерімен емес, экономикалық, шешілген өңдеуімен және кейіпкерлерді зерттеуімен ерекшеленді: «оның жұмысы – әдепсіздікке қарсы тұрақты күрес, және Бекер әрқашан жеңіске жетеді, өйткені оның фильмдері әрқашан талғаммен және қадір-қасиетпен толы». Кейінгі бағалаулар осы байқаулардың көптеген тұстарын қолдады. Көптеген сыншылар оның атмосфера жасау үшін ғана емес, сонымен қатар олармен байланысты кейіпкерлерді зерттеудің кілті ретінде егжей-тегжейге назар аударуын атап өтті. Сюжеттен гөрі кейіпкерге басымдық беру – тағы бір жиі кездесетін ерекшелік, әсіресе кейіпкерлердің өміріндегі маңызсыз көрінетін сәттерді баяндауға дайындығы, олардың контекстіне тереңірек енуіне мүмкіндік береді. Бекердің фильмдерін жіктеу қиын екендігі туралы жиі айтылатын пікірлер, олардың стилі мен жанрындағы әртүрлілігімен расталады, өйткені Бекер өзі туралы сұхбатта «қалыпқа келтірілгеннен» қорқуын айтты және ол жұмыстың таңдауында ұзақ уақыттан бері назар аударады. Бекер 1947 жылы жарияланған мақаласында кино авторлығы туралы өз ойларын білдірді, онда режиссерлер өздерінің сценарийлерін жазып, фильмдерін жекелендіруі керек екенін айтты. Бұл «Жаңа толқын» жақтастары ұқсас қағидаларды білдіргенге дейін бірнеше жыл бұрын болды. Бекердің фильмдерін классикалық және заманауи деп санауға болатындығы оның өзінің 1930 жылдардағы ұлы фильмдердің бірінде Жан Ренуардың ассистенті ретінде тәжірибе алғанын және 1950 және 1960 жылдардың жас режиссерлеріне шабыттандырғанын көрсетеді, ал оның фильмдері өзінің аралық жылдарындағы өмірге жақын портреттерді жасады.

Born in Paris, Becker was from an upper middle class background. His father Louis Becker, from Lorraine, was corporate director for Fulmen, a battery manufacturer; his mother, Margaret Burns, of Scottish and Irish descent, managed a fashion house in rue Cambon near Chanel in Paris. He was educated at the Lycées Condorcet and Carnot and then at the École Bréguet. Becker was reluctant to pursue a business career like his father and at the age of 18 he went to New York. On a transatlantic liner he met the film director King Vidor who offered him a job but Becker turned it down. Back in France Becker developed a friendship with Jean Renoir, whom he had first met in 1921 through their mutual acquaintance with the Cézanne family, and they discovered a shared enthusiasm for sports cars and jazz music as well as films. In 1929 Becker took a small acting role in Renoir's film Le Bled, and he went on to become Renoir's assistant for nine of his films of the 1930s. He also made brief appearances in some of them, such as La Grande Illusion (in which he played an imprisoned English officer who smashes his watch rather than allow the Germans to have it). Becker had his first chance of directing a film of his own in 1939 with L'Or du Cristobal, but it ran into difficulties and he left the production after three weeks. After the outbreak of WW2 and the German invasion of France, Becker was captured and spent a year in a prisoner of war camp in Pomerania before getting released. Returning to occupied France, he was able to make his proper first feature, Dernier Atout (1942), thanks to a friend who was setting up an independent production company. Some of the filming of Dernier Atout took place around Nice on the Côte d'Azur and Becker used the opportunity to establish links between an anti Nazi group of film makers there and the Parisian resistance. In 1943 he was one of the film makers who set up the Comité de libération du cinéma français to make preparations for the cinema after the war, and in the following year they organised filming of the uprising in Paris for the documentary La Libération de Paris. In the aftermath of the Liberation, Becker was among those who argued in support of Henri Georges Clouzot and Robert Le Vigan when they were condemned for collaboration during the war. Becker made two further films, of markedly different character, during the Occupation: Goupi Mains Rouges was a story of greed and murder in a remote French farming community, and Falbalas depicted the (more or less contemporary) world of the Parisian fashion business. After the war Becker made several films in comic vein which showed the everyday lives of young people in present day Paris: Antoine et Antoinette (1947), Rendezvous de juillet (1949), Édouard et Caroline (1951), and Rue de l'Estrapade (1953). In the middle of these he made Casque d'or (1952), a tragic romance set during the Belle Époque and loosely based on a true story among the criminal gangs of the Parisian underworld. The film was not well received at its initial appearance, but following acclaim abroad it became one of Becker's most admired works. Becker had a further success with Touchez pas au grisbi (1954) which relaunched the post war career of Jean Gabin in the role of an aging gangster and introduced a distinctly French style of the gangster film which would become popular in the following years. Finding it nevertheless difficult to get financing for his projects, Becker next undertook a couple of commercial productions, Ali Baba et les quarante voleurs and Les Aventures d'Arsène Lupin, in which he found less scope to impose a personal touch (and the only two films he made in colour). In 1958 Becker took over the filming of Montparnasse 19 from Max Ophuls who died while preparing the project about the last years of the painter Modigliani, but because of its hybrid origins it remained a troubled production. In Le Trou (1960), which recounted in almost documentary fashion the planning of a prison escape (based on a real event of 1947), Becker was able to return to a more personal and rigorous style. It was Becker's final film and he died shortly before its release, which then brought some of the warmest acclaim of his career. Becker was 53 when he died of lung cancer in February 1960, and he was interred in the Cimetière du Montparnasse in Paris. His children by his first marriage included Jean Becker, who also became a film director (and assisted his father on several of his later films), and Étienne Becker who was a cinematographer. In 1957 the actress Françoise Fabian became Becker's second wife. He was however highly esteemed by many of his fellow film makers. Jean Renoir, who knew him first as a friend and then as his assistant, described him as "my brother and my son someone who was both lovable and ardent", and he singled out Casque d'or as "one of the masterpieces of the screen". For the critic directors of the New Wave in the 1950s, Becker was one of a select group of French film makers whom they excluded from a moribund "tradition of quality" and regarded as auteurs, genuine creators of their own films who often wrote their own screenplays as well as directing. Jacques Rivette worked as Becker's assistant in 1954 on Ali Baba et les quarante voleurs. Jean Luc Godard referred to Becker as "Frère Jacques". François Truffaut wrote often about Becker, and in an admiring review of Touchez pas au grisbi he argued that Becker's films stood apart from all theories and styles and were very much his own. They were notable less for their subjects or plots than for their economical, pared down treatment and their explorations of character; "his work is a perpetual challenge to vulgarity, and it is a gamble Becker invariably wins, for his films are alway elegant and dignified". Later assessments have taken up a number of these observations. Several critics have emphasised his attention to details, not only to create atmosphere but as a key to exploration of the characters who are linked to them. The prioritisation of character over plot is another recurrent feature which has been noted, especially in Becker's willingness to depart from the main thrust of the narrative to follow seemingly inessential moments in the lives of his characters through which they become more deeply embedded in their context. The frequent observations that Becker's films are difficult to classify, because they are so varied in style and genre, are supported by a remark that Becker made about himself in an interview: he said that he had been haunted by the notion of being 'pigeon holed', and this was something he had long paid attention to in his choice of work. Becker also expressed his ideas about film authorship in an article published in 1947, in which he argued that directors should work on their own screenplays and make their films personal. This was some years before proponents of the New Wave expressed similar principles. The judgment that Becker's films can be seen as both classic and modern reflects the fact that he himself learned his craft as Jean Renoir's assistant on some of the great films of the 1930s and he went on to become an inspiration to some of the younger film makers of the 1950s and 1960s, while his own films often drew intimate portraits of his own times in the years between.

Директордың көмекшісі

Year Title Ағылшынша атау Режиссерлік жазбалар 1931 Y'en a pas deux comme Angélique Роджер Лайон Алло Алло Роджер Лайон Қысқа 1932 La Nuit du carrefour Night at the Crossroads Жан Ренуар Boudu sauvé des eaux Буду судан құтылды Жан Ренуар 1933 Chotard et Cie Chotard and Company Жан Ренуар Мадам Бовари Мадам Бовари Жан Ренуар Автор аты көрсетілмеген 1936 La vie est à nous Өмір бізге тиесілі Жан Ренуар & коллектив Беккер осы антологиялық фильмнің бір қысқа бөлігін түсірді және режиссердің ассистенті болды Les Bas fonds The Lower Depths Жан Ренуар 1937 La Grande Illusion Grand Illusion Жан Ренуар 1938 La Marseillaise La Marseillaise Жан Ренуар 1940 L'Héritier de Mondésir The Mondesir Heir Альберт Валентин 1946 Partie de campagne Жан Ренуар 1936 жылы түсірілген