Кіріспе

Василь Николов Златарски (; 26 қараша 1866 [ескі стиль бойынша 14 қараша 1866] – 15 желтоқсан 1935) – болгар тарихшысы, орта ғасыр тарихын зерттеуші, археолог және эпиграфист.

Өмір

Васил Златарски 1866 жылы Велико-Тарново қаласында туған, мұғалім Никола Златарчетоның (туған қаласы Златарица, Тарново маңында) ең кіші баласы. Ол Болгария азаттық алғанға дейін Тарново аймағындағы білім беру қозғалысы мен діни-ұлттық күрестің белгілі қайраткері болған. Златарски білімін Велико-Тарновода (3-сыныпқа дейін) және Тарново маңындағы Лиасковецтегі Петр және Павел семинариясында алды, онда ол дін қызметкері болуға дайындалған. Әкесінің ерте қайтыс болуынан кейін, ол ағасына Ресейге кетіп, 1887 жылы Санкт-Петербургтегі Бірінші классикалық лицейді бітірді. 1891 жылы Санкт-Петербург университетінде тарихты оқыды, ал 1893-1895 жылдары Берлинде аспирантурада білім алды. Содан кейін ол Болгарияға оралып, Софиядағы орта мектепте мұғалім, ал Жоғары мектепте (қазіргі София университеті) лекция оқыды. 1906 жылы профессор ғылыми дәрежесіне ие болды. 1926 жылдан өліміне дейін Златарски Болгария Ғылым академиясының вице-президенті қызметін атқарды. Златарски позитивизм мектебіне жақын тұрған тарихи объективист болды. Ол Болгария тарих ғылымының дамуына зор үлес қосты, София университетінде алғаш рет тәжірибелік зерттеулер жүргізген тарих профессоры болды және қазіргі күнгі параметрлерде болгар ортағасырлық тарихының саласын қалыптастырды. 1893 жылы университеттегі алғашқы қызметке тағайындалғаннан бастап 1935 жылы қайтыс болғанға дейін ол өзінің монументалды еңбегі – «Орта ғасырлардағы болгар мемлекетінің тарихы» жұмысымен айналысты, бұл ортағасырлық болгар мемлекетінің саяси тарихына арналған жан-жақты зерттеу, мәдени және діни мәселелерді терең талқылау және мол дереккөздерді мұқият талдауды қамтиды. Златарски елде тарихи зерттеулерді насихаттады және ірі орыс және батыс ортағасырлық және Византия зерттеушілерімен, мысалы, А.А. Васильев немесе Анри Грегуар сияқты ғалымдармен байланыс орнатты. Ол 1934 жылы Софияда өткен Византияны зерттеу жөніндегі төртінші халықаралық конгрестің төрағасы болды.