Кіріспе

Болгарияның Ұлттық кітапханасы София қаласында орналасқан. Кирилл мен Мефодий атындағы Ұлттық кітапхана (Национална библиотека „Свети Свети Кирил и Методий“) – Болгарияның Ұлттық кітапханасы, ол ел астанасы Софияда орналасқан. Кітапхана 1878 жылдың 4 сәуірінде құрылған, үш жылдан кейін Болгарияның Ұлттық кітапханасы мәртебесін алды, ал 1924 жылы Болгария Ұлттық қайта өркендеу мұрағаты оған қосылды. Кітапхана "Кирилл мен Мефодий" атымен аталады; бұл – Кирилл мен Мефодий қасиеттілері. Олар глаголица әліпбиін жасаған. Кириллица әліпбиі Кириллдің құрметіне аталған. Кітапхананың қазіргі ғимараты Софияның танымал орындарының бірі болып саналады. Оны танымал болгар сәулетшілері Василий Димитрий Цолов жобалап, 1940-1953 жылдар аралығында аяқтаған.

Тарих

Кирилл мен Мефодий атындағы Ұлттық кітапхана қазіргі уақытта Болгариядағы ең ірі қоғамдық кітапхана және ел азат болғаннан кейінгі ең көне мәдени мекеме болып табылады, сонымен қатар Османдық архивінің ең бай жинақтарының бірін қамтиды. 1878 жылы София қалалық кеңесінің хатшысы және мұғалімі Михаил Боботинов Софияның мәдени және білім беру дамуы үшін қоғамдық кітапхана құруды ұсынды. Кітапхана 1878 жылы ұйымдастырылып ашылды және 1900 жылы өз ғимаратын алды. 1939 жылы жаңа ғимараттың құрылысы басталды, бірақ 1944 жылы Софиядағы бомбалау салдарынан жаңа да, ескі де ғимараттар қирады. 1953 жылы Ұлттық кітапхана "Васил Коларов" атымен жаңа ғимаратын ашты. Кітапхана тек 1963 жылы "Васил Коларов" атауынан "Кирилл мен Мефодий" деп өзгертілді.

Белгілі жинақтар

Кирилл мен Мефодий ұлттық кітапханасының құрылғаннан бергі негізгі мақсаттары – қолжазбаларды, ескі басылған кітаптарды және болгар тілінде немесе болгар авторларының шетел тілінде жазылған барлық кітаптарын жинау болды. Кейіннен славян және шетел тілдеріндегі қолжазбалар қоры қалыптасты. Алғашқы жинақтардың ішінде тарихшы профессор Марин Дринов пен ақын Петко Славейковтың бай жеке кітапханалары, сондай-ақ түрлі шіркеулер мен монастырлардан алынған жинақтар бар еді. Ұлттық кітапханада болгар және шығыс құжаттарынан тұратын екі жинақ құрылды. Мекеме құрылғалы тұра тарихи архив сипатына ие болды. 11-19 ғасырларға жататын 1700-ден астам түпнұсқадан тұратын славян жазбалары жинағы. 9-19 ғасырлардағы 200-ге жуық ескерткішті қамтитын грек және басқа шетел жазбалары. 11-19 ғасырлар аралығында жазылған шамамен 3100 араб, 500 осман және 150 парсы кодексінен тұратын шығыс жазбалары. Осман, араб және парсы құжаттарының әртүрлі мұрағаттары, олар Шығыс мұрағаттары жинағы және Жаңа түрік мұрағаттары бойынша жіктеліп, географиялық критерийлерге сәйкес 328 жеке қорға бөлінген, олардың әрқайсысы 15 ғасырдан бастап 20 ғасырдың бірінші ширегіне дейінгі кезеңді қамтиды. Екі жинақта да 500 000-нан астам бірлік, 714 регистр (дефтер) және 168 сиджал бар. Ескі басылымдар, сирек кездесетін және құнды кітаптар – Ескі шіркеу славян, болгар және шетел тілдеріндегі шамамен 30 000 томдық жинақ, 15-20 ғасырлар аралығын қамтиды, сонымен қатар 1878 жылға дейінгі болгар қайта өрлеу баспасының жинағы. Шығыс кітаптарының ескі басылымдары – араб, түрік және парсы тілдеріндегі 2000-ға жуық томдық жинақ, 1593 жылдан бастап 20 ғасырдың бірінші ширегіне дейінгі кезеңді қамтиды. Болгария тарихи мұрағаты – 700 жеке мұрағат аясында 1,5 миллионнан астам құжатты қамтиды, олар болгар революционерлерінің, экономикалық, мәдени және қоғамдық қайраткерлерінің 18-20 ғасырлардағы қызметін, сондай-ақ Македония мен Шығыс Фракиядағы тәуелсіздік күресінің тарихын қамтиды (Болгария тарихына қараңыз). Портреттер мен фотосуреттер – 80 000-нан астам фотосуреттер мен иллюстрациялардан тұратын жинақ.