Кіріспе

Америкалық үнсіз актриса (1900–1985)
Жаңа Зеландиялық регби лигасының ойыншысы

Джорджия Теодора Хейл (25 маусым 1900 – 17 маусым 1985) – үнсіз кино дәуірінің актрисасы. Хейл 1925 жылы Йозеф фон Штернбергтің «Құтқарушы аңшылар» және Чарли Чаплиннің «Алтын асығу» фильмдерінде киножұлдыз ретінде танымал болды. Хейл 1931 жылы шамамен ондай үнсіз және дыбысты фильмдерде ойнағаннан кейін актерлік қызметтен зейнеткерлікке шықты. 1995 жылы жарық көрген Хейлдің «Чарли Чаплин: Жақыннан түсірілген суреттер» атты мемуары – Голливуд режиссерлері Чаплин мен фон Штернберг туралы жеке және кәсіби тұрғыдан терең түсінік беретін сирек еңбектердің бірі.

Ерте өмір

Джорджия Хейл 1900 жылы 25 маусымда Джордж Вашингтон Хейл мен оның әйелі Лора Имбридің Миссури штатының Сент-Джозеф қаласында дүниеге келді. Ол үш қыздың ең кішісі болды (Евгения, 16 наурыз 1896 жылы туған, Хелен, 19 тамыз 1898 жылы туған). Телефон компаниясының операциялық басқарушысы болған әкесі отбасын орташа табыспен қамтамасыз етті; ал анасы, үй шаруашылығына берілген әйел, қыздардың тәрбиесіне толық жауапты болды. Хейлдің айтуынша, әкесі оның өзі күткен ер бала мұрагер болмағанына көңілі тоңған. Хейлдің 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрген "Чарли Чаплин: Жақын суреттер" атты естеліктерінде оның балалық шағы бауырластық бәсекелестікке толы болғандығы және оның өзінің мойндауы бойынша, оны мейірімді немесе жылы қабылдамайтын үй ортасы болған. Отбасы 1903 жылдың басында Иллинойс штатының Энглвуд қаласына көшіп, Хейл сол жерде орта мектепті бітірді. 1918 жылдың маусым айындағы жылнамасында Хейлдің Гилберт пен Салливанның "H. M. S. Pinafore" операсындағы "Ральф Рикшоу" рөлін орындауы кампуста оның атын шығарғаны жазылған.

Мансап

Әнші болуға ниеттенген Хейл 1920 жылы Чикаго музыкалық колледжіне түсті, ал Чикаго қысқы феориясындағы өнері – оның сахнадағы алғашқы қадамы болды. Хейл жас кезінде актер Чарли Чаплиннің экрандағы бейнесіне ғашық болған. 1920 жылдың жазында ол мемуарында Мичиган бульварынан Чарли Чаплинмен кездескенін, олар бір-біріне сәлем беріскенін айтады. 1922 жылдың тамызында Хейл Чикагода өткен "Каралева" сұлулық конкурсында жиырма талапкердің ішінде жеңімпаз атанды. Шараға ауыр салмақтағы боксшы Джек Демпси және Уоррен Г. Хардинг әкімшілігінің АҚШ Бас прокуроры Хьюберт Уорк қатысты, ол жеңімпазды жеке өзі "Мисс Чикаго" деп тағайындады. Хейл 2500 доллар көлемінде ақшалай сыйлық алды және фильмдерде түсуге шақырулар келді. 1922 жылдың соңында ол кино карьерасын бастау үшін Нью-Йоркке сапар шекті. Келесі бірнеше айда Хейл бірнеше фильмде эпизодтық рөлдерді ойнады. Олардың арасында нақты анықталған жалғыз фильм – Лионель Бэрримордың басты рөлде ойнаған және Алан Крослендтің режиссерлік еткен "Әйелдердің жауы" (1923) фильмі. 1923 жылдың көктемінде Чикагода ауырған анасын аралап келгеннен кейін Хейл Голливудқа (Калифорния) кетті. Голливудта Хейлдің мансабы дамыды, өйткені ол танымал төрешілер тобымен, актер Фрэнк Мейоның қадағалауымен экрандық сынақтан өту үшін таңдалды, бұл тек оның осалдығы мен физикалық сұлулығына байланысты болды. Қысқа мерзімді кино келісімшартымен марапатталған Хейл Руперт Хьюздің режиссерлік еткен өте табысты "Үш апта" (1924) фильмінде ойнады. Голливудтағы көптеген әріптестері сияқты, Хейлдің тартымды келбеті оған "жуыну сұлулығы" ретінде бірнеше фильмдерде, соның ішінде "Венера храмы" (1923) фильмінде шағын рөлдер әкелді. "Белгісіз Чаплин" деректі фильмінде Хейлдің Чаплинмен актриса Вирджиния Шерилльді "Шар қаласы" (1931) фильміндегі әйел басты рөлге алмастыру үшін жалдағаны көрсетілді, бұл Чаплин Шерилльді жұмыстан шығарғаннан кейін (және оны қайта жұмысқа алғанға дейін) қысқа ғана уақыт ішінде болды. Хейлдің осы рөлдегі сынақтан өткен жеті минуттық кадрлары сақталған, олар фильмнің DVD-дискісіне енгізілген, ал үзінділері "Белгісіз Чаплин" фильмінде көрсетілген. Редактордың Хейлдің мемуарына кіріспесінде ол Чаплиннің "Цирк" фильміндегі әйел басты рөлге Хейлді алғашқы таңдағанын, бірақ ақырында бұл рөлді Мерна Кеннеди ойнағанын да көрсетеді.

Құтқарылу аңшылары (1925)

"Бай Двийн Райт" (1924) фильмінде эпизодтық рөлде жұмыс істеген кезде Хейл Джозеф "Джо" Стернбергпен танысты, ол сол фильмде режиссердің ассистенті болып жұмыс істеді. Біраз уақыттан кейін ол фильмнің титрлеріне енгізілген "фон" деген атауын өзінің кәсіби есімі ретінде қабылдады. 1965 жылы жарық көрген "Қытай кір жууханасындағы қызықтар" атты естеліктерінде Стернберг Хейлмен алғашқы кездесуін еске алып, оны "осы Галатея" деп сипаттады. Стернберг Хейлге дереу кәсіби қызығушылық танытып, оның "жақсы қасиеттерін, ішкі жалынын және батылдығын" және әсіресе "мұңды сүйкімділігін" жоғары бағалады. Сол кезде Стернберг актер және продюсер Джордж К. Артурмен бірлесіп, Голливуд студиясымен байланысы жоқ, жеке қаржыландырылатын тәуелсіз фильмді жазуға және түсіруге дайындалып жатты. Оның рөлін толыққанды атап көрсетпестен, Стернберг Хейлге басты рөлді ұсынды, ол оны қабылдады. Бірнеше айдан кейін, 1924 жылдың басында Калифорния штатының Сан-Педро қаласында түсірілім басталды. Фильмнің түсіріліміне шамамен 4000-5000 доллар жұмсалды. Стернбергтің сөзіне сүйенсек, ол Хейлге күніне 7,50 доллар төлеген, бұл "эпизодтық рөлдегі актриса" үшін ең төменгі ставка еді. "Құтқарушы аңшылар" фильмі 1924 жылдың қараша айында аяқталды, бірақ Найт пен Стернберг фильмді көрсетуге мүмкіндік таба алмады, себебі фильмнің студиялық демеушісі болған жоқ. Артур Чарли Чаплиннің Лос-Анджелестегі Бенедикт Каньонындағы үйінде тұратын Торайчи Коноға жүгінді. Найттің өтініші бойынша Коно Чаплин мен оның United Artists компаниясындағы әріптесі Дуглас Фэрбенкс үшін жеке көрсетілім ұйымдастыруға келісті. Екеуі де фильмге риза болды. F.B.O. студиясында жеке көрсетілім ұйымдастырылды, актерлер шақырылды. United Artists киноқұқықтарын Найт пен Стернбергтен 20 000 долларға сатып алып, шектеулі көрсетуге рұқсат берді. Чаплин фильмнің көрсетілуін The New York Times газетінің ойын-сауық бөлімінде жариялады. Кассалық табысқа жетпесе де, "Құтқарушы аңшылар" фильмі 1925 жылғы үздік 10 фильмнің қатарына енді, бұл туралы "Фильм Меркурий" сауда газеті жазды. Хейл өзінің естеліктерінде Чаплиннің оның басты әйел кейіпкері "Қыз" рөліндегі ойынына қатты әсерленгенін айтады. F.B.O. көрсетілімінде Чаплин оның талантын жоғары бағалап, оның мансабына жеке қызығушылық танытты.

Алтынға құштарлық (1925)

1924 жылдың қаңтар айында Чаплин өзінің шедеврі – "Алтын асығу" фильмін түсіруге кірісті. 16 жасар Лита Грей би залындағы Джорджия рөлінде Чаплинмен бірге ойнауға келісімшарт жасасқан, бірақ жүкті екенін хабарлағаннан кейін ол рөлден шеттестірілді. 17 жасар Кэрол Ломбард та бұл рөлге үміткер болды. Дуглас Фэрбенкс Хейлмен "Дон Кью, Зорроның ұлы" (1925) фильміндегі рөлге қатысуы үшін "Элтон Фильм Корп" компаниясымен бір жылдық келісімшартқа отырды. Чаплин Фэрбенкстен оның келісімшартын алуға қол жеткізді. Хейлге дереу экрандық сынақтар ұйымдастырылды және ол "Алтын асығу" фильміндегі Чаплинмен бірге ойнауға қабылданды. "Алтын асығу" фильмінің әлемдік премьерасы 1925 жылдың 26 маусымында Грауманның Египет театрында өтті. New York Times газетінің сыншысы Мордаунт Холл 1925 жылдың тамызындағы рецензиясында Джорджия Хейлдің Клондайк би залындағы әртіс Джорджия рөлінде "өте табиғи ойын" көрсеткенін атап өтті.

Жеке өмір

Хэйл 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Чаплиннің жақын досы болды. Ол би оқытумен айналысып, кейін Оңтүстік Калифорнияда жылжымайтын мүлікке инвестиция салған арқасында байлыққа ие болды. Ол ешқашан тұрмысқа шыққан жоқ, бірақ өмірінің соңғы 15 жылын ер адаммен бірге өткізді, және ол 17 маусымда 1985 жылы қайтыс болғанда оның мүлкінің басым бөлігін мұраға алды. Оның естеліктерінде айтылғандай, Хейл христиан ғылымын қабылдады. Ол 1972 жылы АҚШ-қа қысқа мерзімен келген Чаплинмен кездесті.

Жазбалар

Хэйл "Белгісіз Чаплин" фильміндегі Чаплинмен бірге өткен уақыты туралы жылы лебіздер айтты. Ол сонымен қатар онымен болған тәжірибелерін "Чарли Чаплин: Жақын суреттер" атты кітапта баяндады. 1960 жылдары жазылған бұл кітап 1995 жылы, оның қайтысынан кейін он жыл өткен соң, The Scarecrow Press баспасынан шықты; қолжазбаны Хизер Кирнан редакциялады.