Кіріспе
Локомотивтерді құрастырушы компания
Hudswell, Clarke and Company Limited – Англияның Батыс Йоркшир графтығындағы Лидс қаласының Ханслет ауданындағы Джек Лейн көшесінде орналасқан инженерлік және локомотивтер құрастыру компаниясы.
Тарих
Компания 1860 жылы «Хадсвелл және Кларк» деген атпен құрылған. 1870 жылы атауы «Хадсвелл, Кларк және Роджерс» болып өзгертілді. 1881 жылы тағы бір өзгеріс болды – «Хадсвелл, Кларк және Компания». Фирма 1899 жылы жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналды. 1862 жылы, компания құрылғаннан кейін көп ұзамай, оларға Уильям Хамонд Бартоломейдің «Эйр және Калдер» навигациясы үшін жасаған бөлімшелі қайықтарының бастапқы жобалау жұмыстары тапсырылды. Компанияны таңдауға әсер еткен факторлардың бірі – «Навигацияның» бас инженеры Бартоломей және «Хадсвелл және Кларк» компаниясының негізін қалаушыларының бірі Уильям Клейтонның екеуінің де Лидс қаласындағы Спенсер-плейсте тұрғандығы болуы мүмкін. Олар кем дегенде бір «Том Пуддинг» прототипін жасады, бірақ жобалау жұмыстары аяқталғаннан кейін олардың сериялық өндірісі үшін негізгі келісімшартқа ие болмады. Бу локомотивтерін құрастырушылар ретінде, көптеген кіші құрылысшылар сияқты, олар шағын мердігерлер мен өнеркәсіптік танк локомотивтеріне маманданды және 0-6-0T-ден үлкен локомотивтер жасамайтын. Олар ешқашан супержылытқыштары бар локомотивтер жасаған емес. Локомотивтерді жасаумен айналысқан бөлімі қазір «Ханслет Энджин Компани» компаниясының құрамына кіреді. Локомотивтерді жасау әрқашан компанияның әртүрлі өнімдеріндегі бір бөлігі болды, оның ішінде жер астындағы дизельдік шахта локомотивтері, гидравликалық тіректер және шахта жабдықтары да бар еді. 1911 жылы «Хадсвелл Кларк» Роберт Хадсонмен тар теміржол локомотивтерін жасау туралы келісімге келді. Бұл келісім нәтижесінде «А» әрпінен басталып «Q» әрпімен аяқталатын 16 стандартталған модель шығарылды, олардың қуаты төрт цилиндрлі 5 а.к. қозғалтқыштардан бастап алты цилиндрлі 55 а.к. модельдерге дейін жетті. Бұл модельдердің конструкциясы әртүрлі теміржол кеңдігіне бейімделуге мүмкіндік берді. Осы жылдар ішінде осы үлгілер бойынша 188 локомотив жеткізілді. 1930 жылдары компания елдегі ойын-сауық парктерінде пайдалануға арналған тар теміржол булы гидравликалық локомотивтерді өндірді. 1931 жылы «Нептун» Скарбороу Солтүстік шығанағы теміржолына жеткізілді, бір жылдан кейін «Тритон» жеткізілді, екеуі де өлшегіш болып табылады. Сол жылы олар Лидстегі «Голден-Эйкр» паркіне «Робин Гуд» локомотивін жеткізіп берді, содан кейін 1933 жылы 4-6-2 «Мэй Томпсон» локомотивін жеткізді. Олар сондай-ақ 1933 жылы «Мэри Луиза» және «Кэрол Джин» локомотивтерін Блэкпулдің «Плежер Бич» ойын-сауық паркіне «Плежер Бич Экспресс» бағдарламасы үшін жеткізді. 1934 жылы болған өрт салдарынан «Кэрол Джин» локомотиві зақымданып, оның орнына «Принцесса Роял» локомотивіне тапсырыс берілді. Олар тағы екі «Принцесса» классы локомотивін, «Принцесса Елизавета» және «Принцесса Маргарет Роуз» локомотивтерін Билли Батлин үшін 1938 жылы Глазгодағы Империя көрмесінде пайдалануға арнады, содан кейін көрме жабылғаннан кейін оларды Клэктондағы демалыс лагеріне көшірді. Кейінгі жылдары «Хадсвелл Кларк» компаниясы негізгі теміржол желілері үшін де, жеке компаниялар үшін де дизельдік локомотивтерді жобалап және жасады, негізінен маневрлік операциялар үшін.
Әскери техника
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания қару-жарақ өндірісіне ауысқан көптеген инженерлік фирмалардың бірі болды. Соғыстан кейін Хадсвелл Кларк түрлі құпия бағдарламаларға, соның ішінде британдық ядролық қару бағдарламасына тікелей қатысты. Бірінші британдық ядролық бомба – Blue Danube бомбасының корпусын Хадсвелл Кларк Лидстегі Раундхай-роуд зауытында өндірді. Blue Danube-ның ұзындығы 24 фут, диаметрі 62 дюйм болды. Бұл бомба Корольдік әуе күштерінде (RAF) "Бомба, Ұшақ, HE 10,000 фунт MC" деп аталды. 45 000 фут биіктіктен 500 түйін (930 км/сағ) жылдамдықпен жіберілгенде оның максималды жылдамдығы 2480 фут/с (Мах 2.2) құрады. Ол Барнс Уоллис жасаған "Tallboy" және "Grand Slam" деп аталатын "жерді дірілдету" бомбаларына ұқсас еді. Уоллис Blue Danube бомбасының жобасын жасауда кеңесші болды. Red Beard – екінші буынның тактикалық ядролық бомбасының корпусын да Хадсвелл Кларк жасады. Бұл тактикалық атом бомбасында перфорацияланған бөлімдер болды, олар Канберра бомбалаушысынан түсірілгенде бомба бөліміндегі тербелісті азайтуға көмектесті; басқа ұшақтарда мұндай бөлімдер қажет болған жоқ. Red Beard RAF-та "Бомба, Ұшақ, HE 2'000 фунт MC" деп белгіленді, бірақ оның нақты салмағы 1650 фунтты құрады. Ол RAF және Корольдік теңіз күштерінің көптеген түрлі ұшақтарында қолданылды және Ұлыбритания, Кипр, Сингапурде және авиатасымалдағыштарда сақталды. Хадсвелл Кларк сонымен қатар Violet Club – уақытша мегатондық қару жобасымен де жұмыс істеді. Рождество аралындағы H бомбасының сынақтарында жарылған барлық бомбалар Хадсвелл Кларк жобалаған және құрастырған корпус ішінде орналастырылды. Компания басқа да әскери жобаларға да үлкен үлес қосты, соның ішінде Centurion танкін броньды көпір құрастыру машинасына айналдыру жобасы британдық армияда көптеген жылдар бойы қызмет етті. 1960 жылдардың ортасында қорғаныс өндірісінің азаюы компанияның сатылуына және тарауына себеп болды.