Кіріспе

Жаңа Орлеанда қалыптасқан дәстүр. Джаздық жерлеу – Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы дәстүрге сәйкес, қола аспаптар оркестрінің сүйемелдеуімен өтетін жерлеу шеруі.

Тарих

"Джаздық жерлеу" термині бұрыннан бері сырттан келген бақылаушылар қолданған, бірақ Нью-Орлеан музыканттары мен дәстүрді сақтайтындардың көпшілігі оны тиімсіз деп есептеген. Көбінесе "музыкамен бірге жерлеу" деп атаған; джаз музыканың бір бөлігі болғанымен, ол рәсімнің басты мақсаты емес еді. Бұл терминге деген ұмтылыс 20 ғасырдың соңғы 15 жылында, ескі дәстүрлі Нью-Орлеан джазынан гөрі Dirty Dozen Brass Band және Soul Rebels Brass Band-тің фанк стилімен жақсы таныс жас буын арасында айтарлықтай азайды. Бұл дәстүр еуропалық және африкалық мәдениеттердің күшті әсерін біріктіреді. Луизиананың отаршылдық тарихы оған көптеген жағдайларда, соның ішінде жерлеу процессияларында ойнайтын әскери стильдегі қола оркестрлердің дәстүрін сыйлады. Бұл Нигерияның йоруба тайпасы және Батыс Африканың басқа да аймақтары сияқты Африканың рухани тәжірибелерімен үйлестірілді. Джаздық жерлеулерге 20 ғасырдың басындағы протестант және католик шіркеулері, қара қола оркестрлері, өлгендерді қорғайтын рухтарды қуанту үшін өлімнен кейін тойлау идеясы да зор әсер етті. Джаздық жерлеулерге әсер еткен тағы бір топ – Марди Гра үндістері. 20 ғасырдың басында бұл дәстүр этникалық шекараларды ескермей, Нью-Орлеан тұрғындары арасында кеңінен таралған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары қола оркестрлерінің музыкасы қызығушылық тудырғанда, кейбір ақ нәсілді Нью-Орлеандықтар оны құрметсіз деп санады, сондықтан мұндай музыкалық жерлеулер қаланың ақ нәсілді азаматтары арасында сирек кездесе бастады. 1960 жылдардан кейін ол этникалық және діни шекараларды ескермей, бірте-бірте қолданыла бастады. Көбінесе мұндай музыкалық жерлеулер музыканттар үшін, музыка индустриясымен байланысты адамдар үшін немесе әртүрлі әлеуметтік көмек және демалыс клубтарының немесе Карнавалдық клубтардың мүшелері үшін жасалады, олар мүшелері үшін мұндай жерлеу рәсімдерін ұйымдастыруға тырысады. Көбінесе джаздық жерлеулер афроамерикалық музыканттар үшін өткізілсе де, жасөспірімдерге арналған жаңа үрдіс пайда болды. Жерлеу рәсімін ұйымдастырушылар қызметтің бір бөлігі ретінде оркестрді шақырады. Құрметті музыкант немесе қоғамның белгілі бір мүшесі қайтыс болғанда, оған деген құрметтің белгісі ретінде, шеруге қосымша музыканттар да қатысуы мүмкін. Соңғы уақыттарда кез келген адам джаздық жерлеу рәсімін сұрауы мүмкін, бірақ музыканттардың қатысуы әлі де ең көп кездеседі. Типик джаздық жерлеу отбасының, достардың және қола оркестрінің үйден, жерлеу бюросынан немесе шіркеуден зиратқа қарай шеруімен басталады. Шеру кезінде, көрермендер өмірден өткен адамды еске алу үшін мерекеге қосылуы мүмкін. Шеру барысында оркестр қайғылы әндер мен гимндер орындайды. Джаздық жерлеулерде жиі орындалатын әндердің арасында "Құдайыма жақындау" және "Сенмен жақынырақ жүру" сияқты баяу және қайғылы әндер бар. Көтеріңкі әндерге "When the Saints Go Marching In" және "Oh, Didn't He Ramble" жатады.

Танымал мәдениетте

Жаңа Орлеанда орын алған "Цинциннати кіді" (1965) фильмі "О, ол шаңғыламайды" әні орындалған джаздық жерлеумен басталады. Джеймс Бондтың "Және олар өлді" (1973) фильміндегі ертедегі бір көріністе джаздық жерлеу рәсімі кезінде жасырын агент өлтіріледі. 2010 жылғы HBO телесериалы "Treme" Нью-Орлеан музыкалық ортасын бейнелеудің бір бөлігі ретінде джаздық жерлеу рәсімдерін жиі көрсетті. "The Vampire Diaries" сериалының спин-оффы болған "The Originals" (2013-2018, 5 маусым) көрнекті кейіпкерлер қайтыс болғанда джаздық жерлеу рәсімдерін жиі ұйымдастырды. Нақты джаздық жерлеулер үйден, жерлеу бюросынан немесе шіркеуден зиратқа дейін өткенімен, "The Originals" сериалындағы джаздық жерлеулер әрқашан Француз кварталындағы алаңда өтті. Олар көбінесе қайғылы емес, көңілді музыкалық бөлігін ғана көрсетті. Бұл сериалда Киран әке, Камил және Хейлиге джаздық жерлеу рәсімдері өткізілді. 2014 жылы Джеймс Моррисон мен Бобби Кампоның қатысуымен "Джаздық жерлеу" атты фильм түсірілді. "The Originals" сериалының 2018 жылғы 4 маусымдық спин-оффы "Legacies" сериалының 4-ші маусымында басты кейіпкердің әкесі Клаус Майклсонның джаздық жерлеуі көрсетілді, ол бірнеше жыл бұрын "The Originals" сериалының финалында қайтыс болған (нақты уақытта да, сериал уақытында да). 2023 жылғы Disney-дің "Haunted Mansion" фильмінде Нью-Орлеан көшелерінде джаздық жерлеу өтеді, онда The Soul Rebels тобы "His Soul Left Gloss on the Rose" атты түпнұсқа әнін орындайды. Джаздық жерлеу 2023 жылғы Disney+ телесериалындағы "Rix Road" эпизодындағы жерлеу көрінісіне шабыттандырған идеялардың бірі болды.