Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирак соғысын ақтау үшін қолданылған күмәнді дәлелдер
Dubious evidence used to justify the Iraq War
2001 жылы Иорданияда Ирак мемлекеті сатып алған алюминий құбырлар ұсталды. 2002 жылдың қыркүйегінде Ақ үй оларды Ирактың атом қаруын жасауға белсенді түрде тырысып жатқанының дәлелі ретінде жариялады. 2003 жылы Иракқа басып кіруге дейін көптеген адамдар бұл талаптың дұрыстығына күмән келтірді. Басып кіргеннен кейін Иракты зерттеу тобы құбырлардың қолданылуының ең орынды түсіндірмесі – 81 мм-лік конвенциялық ракеталар жасау екенін анықтады; 81 мм алюминий роторлы уран центрифугасын жобалау немесе дамыту бағдарламасының ешқандай дәлелі табылмады.
Aluminum tubes purchased by the nation of Iraq were intercepted in Jordan in 2001. In September 2002 they were publicly cited by the White House as evidence that Iraq was actively pursuing an atomic weapon. Prior to the 2003 invasion of Iraq, many questioned the validity of the claim. After the invasion, the Iraq Survey Group determined that the best explanation for the tubes' use was to produce conventional 81 mm rockets; no evidence was found of a program to design or develop an 81 mm aluminum rotor uranium centrifuge.
Тапсырыс және жөнелту
2000 жылы Ирак Иорданиядағы бір компания арқылы Қытайда өндірілетін, сыртқы диаметрі 81 мм, ішкі диаметрі 74,4 мм, қабырға қалыңдығы 3,3 мм және ұзындығы 900 мм 7075 T6 алюминийден жасалған, жоғары беріктігі бар 60 000 алюминий құбырларына тапсырыс берді. Бұл құбырлар Біріккен Ұлттар Ұйымы бақылауындағы тауарлар ретінде жіктелді және Иракқа оларды импорттауға рұқсат етілмеді. Тапсырыс австралиялық компанияға, "International Aluminum Supply" (IAS) компаниясына берілді, ол Қытай компаниясының еншілес компаниясы "Kam Kiu Propriety Limited" компаниясымен байланыста болды. Компанияның директоры Гарри Кордукс, құбырлардың Ирактың ядролық қару бағдарламасын қайта жандандыру әрекеттерімен байланысты болуы мүмкін деп, Австралияның құпия қызметіне (ASIS) хабарласты. ASIS өз кезегінде АҚШ-тың барлау қызметтерін хабардар етті. ASIS сондай-ақ Кордукске құбырлардың үлгісін алып, зерттеу үшін беруді сұрады. Ол бір үлгіні алып, ASIS-ке тапсырды. 2001 жылдың 23 мамырында Қытайдың оңтүстігіндегі Гуандун провинциясындағы зауыттан 3000-ға жуық алюминий құбыры салынған контейнер жөнелтілді. Жүк Қытайдан кеткеннен екі күн өткен соң, Кордукс "Kam Kiu Propriety Limited" компаниясының бас директоры Лейдің Қытай үкіметінен қоңырау алғанын мәлімдеді. Содан кейін ол кемемен Гонконгқа жол тартты. Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) және ASIS оның қозғалысын қадағалап отырды. 2001 жылдың шілдесінде құбырлар Иорданияда Иорданияның құпия полициясы және ЦРУ-ның мәліметінше ұсталды. Ирак 2002 жылдың соңы мен 2003 жылдың басында да осы типтегі алюминий құбырларын сатып алуға тырысты, ал 2003 жылы Иракқа басып кірген кезде Сирия компаниясымен келіссөздер жалғасып жатты.
In 2000, Iraq ordered, via a company in Jordan, 60,000 high strength aluminum tubes manufactured from 7075 T6 aluminum with an outer diameter of 81 mm, and an inner diameter of 74.4 mm, a wall thickness of 3.3 mm and a length of 900 mm, to be manufactured in China. These tubes were classified as controlled items by the United Nations and Iraq was not permitted to import them. The order was placed with an Australian company, International Aluminum Supply (IAS), which was associated with Kam Kiu Propriety Limited, a subsidiary of the Chinese company that would do the manufacturing. Concerned that the tubes might be related to Iraqi efforts to reconstitute its nuclear weapons program, Garry Cordukes, the director of the company, contacted the Australian Secret Intelligence Service (ASIS). In turn, ASIS notified US intelligence services. ASIS also asked Cordukes to obtain a sample of the tubes for examination. He obtained one and handed it over to the ASIS. On May 23, 2001, a container load of about 3,000 aluminum tubes left the factory in Guangdong province, southern China. Two days after the shipment left China, Cordukes revealed that Lei, the CEO of Kam Kiu Propriety Limited, had said they received a call from the Chinese government. Then it traveled on a barge to Hong Kong. The Central Intelligence Agency (CIA) was watching its progress, as was the ASIS. In July 2001, the tubes were seized in Jordan by the Jordanian secret police and the CIA, according to a CIA presentation later that year. Iraq also attempted to acquire aluminum tubes of the same type in late 2002 and early 2003, with negotiations still going on with a Syrian company when the 2003 Invasion of Iraq began.
2002 жылдың қазанында Ұлттық барлау
2002 жылдың қазан айының басында президент Бушқа Саддамның жоғары беріктігі бар алюминий құбырларын сатып алуының мақсаты ядролық қару жасау болып табылды ма деген мәселе бойынша Ұлттық барлау бағасының бір беттік қорытынды есебі ұсынылды (NIE 2003 жылдың 18 шілдесінде құпиясы ашылды және Ирактағы жаппай қырып-жою қарулары туралы Ақ үйдің ақпараттық брифингінде таныстырылды.). Есепте Энергетика министрлігі мен Мемлекеттік департаменттің Барлау және зерттеу бюросы құбырлардың "дәстүрлі қаруларға" арналғанына сенгендері, ал ЦРУ-дағылар сияқты басқа барлау агенттіктері құбырлардың ядролық байытуға арналғанына сенгендері айтылды.
In early October 2002, President Bush was given a one page summary report of a National Intelligence Estimate on the issue of whether Saddam's procurement of high strength aluminum tubes was for the purpose of developing a nuclear weapon (the NIE was declassified on July 18, 2003, and presented at a White House background briefing on weapons of mass destruction in Iraq.). The report stated that the Department of Energy and the State Department's Bureau of Intelligence and Research believed that the tubes were "intended for conventional weapons," while other intelligence agencies, including some at the CIA, believed that the tubes were intended for nuclear enrichment.
Француздық барлау қызметі
2003 жылғы 4 маусымда Financial Times газетінде жарияланған мақалада «Францияның барлау қызметі АҚШ-қа бағытталған түтіктердің тағы бір партиясын тәркіледі және оларды минутына 98 000 айналымға дейін айналдырып, олардың беріктігін сынады, нәтижесінде олардың басқа мақсатта қолданылуы мүмкін емес екеніне қорытынды жасады» делінген. The Times газеті сондай-ақ Францияның саяси билігінің Мемлекеттік хатшы Колин Пауэллге 2003 жылғы 5 ақпанда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі алдындағы сөзінде осы ақпаратты пайдалануға рұқсат бермегенін хабарлады. 2005 жылғы 19 қазанда «Жаңа Америка» қорының Америка стратегиялық бағдарламасының саяси форумында сөйлеген сөзінде, 2002-2005 жылдар аралығында Мемлекеттік департаменттің бас штаб меңгерушісі болған полковник Лоуренс Уилкерсон (отставкада) бұл туралы пікір білдірді. Уилкерсонның сөзінше, «Француздар ЦРУ-дағы менің ой-пікірімнің ортасында болды және «Біз алюминий түтіктерді айналдырдық, және осы RPM-ге дейін, және т.б., және т.б., және бұл алюминий түтіктер миномет немесе артиллерия корпустары үшін емес, центрифугалар үшін екенін нақты дәлелдеді. Әйтпесе, мұндай жоғары сапалы құралдар не үшін керек? Біз жаңылыстық. Біз жаңылыстық» деді».
A June 4, 2003, article in the Financial Times reported that "French intelligence had seized a separate shipment of tubes to the US, and tested their tolerance by spinning them to 98,000 revolutions per minute, concluding they were too sophisticated to have alternative uses." The Times also reported that Secretary of State Colin Powell was denied permission by French political authorities from using this information in his February 5, 2003, speech before the U. N. Security Council. In a speech before the New America Foundation American Strategy Program Policy Forum on October 19, 2005, Colonel Lawrence Wilkerson (Ret. ), a former Chief of Staff for the State Department from 2002 to 2005, commented on this. According to Wilkerson, "The French came in the middle of my deliberations at the CIA and said, we have just spun aluminum tubes, and by God, we did it to this RPM, et cetera, et cetera, and it was all, you know, proof positive that the aluminum tubes were not for mortar casings or artillery casings, they were for centrifuges. Otherwise, why would you have such exquisite instruments? We were wrong. We were wrong."
Президент Буштың елдегі жағдай туралы сөзі
2003 жылғы 28 қаңтардағы "Елдің жағдайы" туралы үндеуінде Буш былай мәлімдеді: "Британ үкіметі Саддам Хусейннің Африкадан үлкен көлемде уран алуға тырысқанын анықтады. Біздің барлау деректеріміз оның ядролық қару өндірісіне жарамды, жоғары беріктігі бар алюминий құбырларын сатып алуға әрекеттенгенін көрсетеді."
In his January 28, 2003, State of the Union address, Bush stated: "The British government has learned that Saddam Hussein recently sought significant quantities of uranium from Africa. Our intelligence sources tell us that he has attempted to purchase high strength aluminum tubes suitable for nuclear weapons production."
2003 жылдың жазы
2003 жылдың жазында Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің орынбасары Стивен Хэдлидің құпия үкіметтік құжаттарды бейресми тексеруі нәтижесінде Бушқа Ирактың ядролық қару бағдарламасы үшін немесе қалыпты қарулар үшін жоғары беріктігі бар алюминий түтіктерді алу ниеті туралы барлау қауымдастығындағы терең дау туралы тікелей және бірнеше рет хабарланғаны анықталды. 2006 жылғы 30 наурыздағы National Journal журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Хэдли президент Буш үшін арнайы дайындалған 2002 жылғы қазан айындағы Ұлттық барлау бағасының бір беттік тұжырымына ең көп алаңдаған (жоғарыдағы бөлімді қараңыз). Хэдлидің тексеруі бұрынғы елші Жозеф К. Вильсон IV Буштың уран сатып алу туралы мәлімдемелерінің рас еместігін айтқаннан кейін іске қосылған зиянды жою жұмысының бір бөлігі болды. Тексеру аяқталғаннан кейін президент Буштың бас саяси кеңесшісі Карл Роув Ақ үйдің басқа кеңесшілерін егер Бушқа соғысқа барудың негізгі себебі күдік тудырғаны жеке ескертілгені жарияланса, оның 2004 жылғы қайта сайлану мүмкіндігіне ауыр нұқсан келтірілетіні туралы ескерткені хабарланды.
In the summer of 2003, an informal review of classified government records by Deputy National Security Adviser Stephen Hadley concluded that Bush had been directly and repeatedly apprised of the deep rift within the intelligence community over whether Iraq wanted the high strength aluminum tubes for a nuclear weapons program or for conventional weapons. According to the March 30, 2006, National Journal article that reported on this review, Hadley was most concerned about the October 2002 one page summary of a National Intelligence Estimate prepared specifically for President Bush (see section above). The review by Hadley was to be part of a damage control effort launched after former Ambassador Joseph C. Wilson IV alleged that Bush's claims regarding uranium purchases were not true. After the review was completed, Karl Rove, President Bush's chief political adviser, allegedly cautioned other White House aides that Bush's 2004 re election prospects would be severely damaged if it was publicly disclosed that he had been personally warned that a key rationale for going to war had been challenged within the administration.
Ақпараттық-зерттеу жөніндегі арнайы комиссияның есебі
АҚШ-тың барлау қауымдастығының Ирактағы соғысқа дейінгі ақпараттық бағалаулары туралы Арнайы комитеттегі барлау комитетінің баяндамасында осы дау талқыланды. ІІІ бөлім, "Ирактың ядролық бағдарламасын талдау", мынаны мәлімдейді:
The report of the Select Committee on Intelligence on the U. S. Intelligence Community's Prewar Intelligence Assessments on Iraq discussed the controversy. Part III, Intelligence Community Analysis of Iraq's Nuclear Program, states:
Құбырдың ерекшеліктері
2001 жылы [АҚШ барлау қауымдастығы] Ирактың 7075 T6 алюминінен жасалған, сыртқы диаметрі 81 мм, ішкі диаметрі 74,4 мм, қабырға қалыңдығы 3,3 мм және ұзындығы 900 мм болатын 60 000 жоғары берікті алюминий құбырларын сатып алуға тырысқанын анықтады. Құбырлар хромо қышқылымен анодталмақ болған, балауыз қағазға оралып, бірін-бірінен бөлек жіберілмек еді. Жеті мың сериялы алюминий қорытпасы өте қатты әрі берік, ал 75 мм-ден асатын диаметрдегі құбырға айналдырылғанда Ядролық жеткізушілер тобының және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 687 және 707 қаулыларының I11-қосымшасында бақыланатын тауар болып саналады, оны Иракқа импорттауға тыйым салынған, себебі ол ядролық мақсаттарда қолданылуы мүмкін. [5-бет]
In 2001, the [US intelligence community] became aware that Iraq was attempting to procure 60,000 high strength aluminum tubes manufactured from 7075 T6 aluminum, with an outer diameter of 81 mm, and inner diameter of 74.4 mm, a wall thickness of 3.3 mm and a length of 900 mm. The tubes were to be anodized using chromic acid and were to be shipped, wrapped in wax paper and separated from each other. Seven thousand series aluminum alloy is extremely hard and strong and when formed into a tube of more than 75 mm in diameter, is a controlled item under the Nuclear Suppliers Group and Annex I11 of UNSCR 687 and 707 which Iraq is prohibited from importing because it could have nuclear applications. [page 5]
Энергетика департаменті
Хабарланған ерекшеліктерге сүйенсек, құбырлар уран байыту үшін газ центрифугасы ротор цилиндрлерін жасауға қолданылуы мүмкін. Дегенмен, біздің талдауымыз көрсеткендей, көрсетілген құбыр диаметрі, 1990 жылы Ирак сәтті сынаған центрифуга машинасы диаметрінің жартысы ғана, практикалық центрифуга қолданысы үшін шамалы ғана жеткілікті, ал басқа ерекшеліктері газ центрифугасының мақсатына сәйкес келмейді. Сонымен қатар, сұраныс мөлшері центрифуга машиналарын ірі көлемде өндіруге дайындықтар жасалып жатқандығын көрсетеді, бірақ біз мұндай сатып алу әрекеттерін көрген жоқбыз, ал құбырлардың ерекшеліктері Ирактың бұрыннан белгілі центрифугалық конструкциясынан өзгеше дизайнды ұсынады. Газ центрифугасын қолдану мүмкіндігін толығымен жоққа шығаруға болмаса да, біз сатып алу қызметінің конвенциялық қару-жарақ өндірісі сияқты басқа мақсатқа бағытталғанын санаймыз. Мысалы, құбырлардың ерекшеліктері мен саны оларды қолда ұсталатын танкке қарсы ракеталарды ұшыру құбырлары ретінде немесе тактикалық ракета корпустары ретінде пайдалануға сәйкес келеді. Сонымен қатар, сатып алудың жүргізілу жолы (көптеген сатып алу агенттері, түрлі аймақтардағы бірнеше жеткізушіден алынған ұсыныстар және баға келісімдері) жаппай қырып-жою қаруларын құпия дамыту бағдарламасы үшін жасалған ірі сатып алудан гөрі, дәстүрлі ирактық әскери сатып алуға көбірек сәйкес келеді. Алайда, біз құбырлардың ерекшеліктеріне нақты сәйкес келетін Иракқа тән, әскери немесе центрифугалық емес басқа қолданыстарды анықтаған жоқбыз. [6-бет]
Based on the reported specifications, the tubes could be used to manufacture gas centrifuge rotor cylinders for uranium enrichment. However, our analysis indicates that the specified tube diameter, which is half that of the centrifuge machine Iraq successfully tested in 1990, is only marginally large enough for practical centrifuge applications, and other specifications are not consistent with a gas centrifuge end use. Moreover, the quantity being sought suggests preparations for large scale production of centrifuge machines, for which we have not seen related procurement efforts and the tubes’ specifications suggest a centrifuge design quite different from any Iraq is known to have. While the gas centrifuge application cannot be ruled out, we assess that the procurement activity more likely supports a different application, such as conventional ordnance production. For example, the tube specifications and quantity appear to be generally consistent with their use as launch tubes for man held anti armor rockets or as tactical rocket casings. Also, the manner in which the procurement is being handled (multiple procurement agents, quotes obtained from multiple suppliers in diverse locations, and price haggling) seems to better match our expectations for a conventional Iraqi military buy than a major purchase for a clandestine weapons of mass destruction program. However, we have not identified an Iraq specific, military, or other noncentrifuge application that precisely matches the tube specifications. [page 6]