Кіріспе

Shift – К.С. Льюисдің «Нарния жылнамалары» атты балалар фантастикалық сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Ол серияның соңғы кітабы «Соңғы шайқастың» басты қарсыласы. Шифт – Льюис шығармаларындағы көптеген жануарлар сияқты сөйлейтін маймыл; Льюис маймылдың қандай түрін нақты көрсетпейді, бірақ Паулин Бейнстің суреттері оны шимпанзе ретінде бейнелейді. Кітаптың басында ол өзінің досы / қызметшісі Аңқашақ есегімен бірге Ұлы сарқыраманың төменгі жағында, Ұлы өзеннің теңізге қарай басталатын Кальдрон көлінің жанында тұрады. Льюис Шифтті «Сіздің қиялыңызға келген ең ақылды, ең жаман, ең шиыршық маймыл» деп сипаттайды.

Атауы

Shift есімін кейіпкерді сипаттау ретінде қарастыруға болады, бұл "Соңғы шайқас" кітабындағы Jewel және Puzzle сияқты басқа кейіпкерлерге де тән. Shift болса, оның есімі екі маңызды тақырыпты көрсетеді: алдаушылық (алаяқтық) және даму (өзгеріс/ауысу).

Бұрынғы мақала

Shift-тың "Соңғы шайқастың" 1-тарауында пайда болуына дейінгі тарихы белгісіз. Льюис оның тым ескі болғандықтан, үлкен шарлауықтың түбінде қандай уақытта қоныстанғанын ешкім есіне алмайтынын айтады. Оның қазасынан кейін, ол бірінші тарауда арыстан терісі келгенге дейін жылдар бойы Тисроктың тыңшысы болған болуы мүмкін екені айтылады, және ол Нарнияны сатып беруге мүмкіндік күткен.

Қасиеттілік

Кітап бойында Шифттің ашкөздігі мен билікке құмарлығы оның басты қозғаушы күші болып табылады. Шифттің ашкөздігін қанағаттандыруға бағытталған әрекеттері оқиға дами келе одан да зұлым бола түседі. Ол өзінің "досы" Пузлге жалған айтудан бастап, Нарнияның басқа сөйлейтін жануарларын керемет жалғандықтар мен өзін және Калормен халқын баюға бағытталған тәртіпсіз бұйрықтар арқылы манипуляциялайды. Соңында ол оларды өлтіріп, құлдыққа сатудан тартынбайды, осылайша өзінің байлығы мен билігін арттырады. Шифттің іс-әрекеттері одан сайын зұлымдыққа толы болған сайын, ол сыртқы түрі мен өзін ұстауында адам сипатын қабылдай бастайды. Ол адам киімі киіп, өзі маймыл емес екенін, ал маймыл болып көрінсе, онда ол "өте ескі: жүздеген жылдар" болғандықтан екенін түсіндіреді. Алайда, осы кезде ол ішімдікке салынып, Калормен капитаны Ришта Таркан мен айлакер мысық Жәндірдің тілшісіне айналады. Шифт бұл әрекеттерді іске асыру үшін күш жинайды, Пузлді Асланның, Нарнияның нағыз басшысының кейпіне енгізу арқылы. Кейіннен, көрші ел Калорменнің көмегін алу үшін, ол олардың құдайы Таш пен Аслан – бір және сондай екенін талап етеді. Бірақ Шифттің жоспарлары оның іс-әрекеттері нәтижесінде Нарнияға нағыз Ташты шақырып алғанда күйреп қалады. Шифт патша Тирианның оны Таш тұратын сарайға лақтыруымен аяқталады, осылайша Таш сол жерде екенін дәлелдеу үшін, ал оны осы құдай жеп қояды.

Аллегорикалық түсіндірмелер мен әдеби сілтемелер

Аллегорияның маманы болған Льюис «Нарния жылнамаларын» әңгімелеу деп санамады. Ол оларды «болжамдық» деп қарастырды, «Егер Нарния сияқты әлем шынымен болса және Ол біздің әлемде істегендей, сол әлемде денеге еніп, өліп, қайта тірілуді таңдаса, Мәсіх қалай болар еді?» деген сұраққа жауап береді. Бұл әңгімелеу емес». Осылайша, Нарния христиан дінінің элементтерімен маңызды параллельдерді ұсынады. Шифт жиі Аян кітабындағы Антихристпен салыстырылады. Аян 13:15-ті Шифттың Нарниялықтарға қатысты билігінің дұрыс сипаттамасы ретінде қарастыруға болады: «Ол айуанның бейнесіне тірілік беруге ие болды, сонда бейне сөйлейтін болып, бейнеге табынбағандарды өлтіруге мәжбүрлейтін болды». Шифттың жалған Асланын ұсыну қабілеті Нарниялықтарды оған бағынуға итермелейді, ал Калормендер қарсылық көрсеткендерді өлтіреді. А. Н. Уилсон мен Джон Голдтвейт екеуі де Шифттың Папаны Антихристпен теңестіру дәстүріне сәйкес, католик шіркеуінің типі ретінде бейнеленгенін айтады. Бұл теңестіру Шифттың Асланның көптеген жануарлармен сөйлесуге шамасы жетпейтінін және енді ол, Шифт, Асланның жалғыз ресми өкілі екенін мәлімдегеніне негізделген. Сонымен қатар, National Review журналына жазған Джон Миллер: «Мен «Соңғы шайқастағы» маймыл Шифтты жалпы Рим католицизмі мен әсіресе папалықтың пародиязынан басқаша қарау қиынмын» дейді. Алайда Льюис өзге жазбаларында Рим католицизміне ешқандай жеккөрушілік сезімі болмағанын, бірақ теократияның кез келген түрін жек көретінін көрсетеді. Ол өзінің «Ағылшыс әдебиетінің Оксфорд тарихында» Мильтонның Елизавета заманындағы пресвитериандықтардың да, католиктердің де Құдай мен адам арасына діни ортақ қоюда кінәлі екенін айтқан пікірін қолдайды, мысалы, Киелі кітапты шіркеулерде оқымай, тек «уағыз арқылы ашу» керек деген сенімде. Маймылдың Асланның (Құдайдың) жақсылық пен жамандыққа қатысты адамдық стандарттармен шектелмейтіні туралы мәлімдемесі де католиктік емес, пуритандық қағида.