Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метрикация немесе Халықаралық бірліктер жүйесіне (СИ) негізделген өлшем жүйесіне көшу Үндістанда 1955 және 1962 жылдар аралығында кезең-кезеңмен жүзеге асырылды. 1956 жылдың желтоқсанында Үндістан Парламенті 1958 жылдың 1 қазанында күшіне енген «Салмақтар мен өлшемдер туралы» заңмен метрикалық жүйені қабылдады. 1955 жылы Үндістан Үкіметі елде ондық монета жүйесін енгізу үшін «Үнді монеталары туралы» заң қабылдады. Жаңа монеталар жүйесі 1957 жылдың сәуір айында заңды төлем құралына айналды, онда рупия 100 пайсадан тұрады. Келесі бес жыл бойы ескі және жаңа жүйелердің екеуі де заңды болды. 1962 жылдың сәуір айында барлық басқа жүйелерге тыйым салынды. Осы процесс «үлкен жарылыс» деп аталады, ол бірден бұрынғы метрикалық емес өлшемдерді қолдануға тыйым салуды, метрикалық жүйеге көшуді, барлық мемлекеттік басылымдар мен заңдарды қайта жариялауды және білім беру жүйесін метрикалық жүйеге ауыстыруды қамтиды. Үндістанның көшуі оның бұрынғы отарлаушысы Ұлыбританияны қоса алғанда, көптеген басқа елдерге қарағанда жылдамдатылды. Бұған халықтың төмен сауаттылығы және бұрын елде бірыңғай стандартты өлшем жүйесі болмауы себеп болды – британдық императорлық бірліктерді жоғарғы топтар қолданса, кедейлер әртүрлі аймақтық жүйелерді пайдаланды. Үндістандық модель өте табысты болды және кейіннен Африка мен Азияның бірнеше елдерінде метрикацияға үлгі ретінде қызмет етті. Үндістанның Нью-Делиде орналасқан Ұлттық физикалық зертханасы Үндістандағы СИ бірліктерін сақтауға жауапты. Ол сонымен қатар салмақтар мен өлшемдердің ұлттық стандарттарын калибрлейді.
Metrication, or the conversion to a measurement system based on the International System of Units (SI), occurred in India in stages between 1955 and 1962. The metric system in weights and measures was adopted by the Indian Parliament in December 1956 with the Standards of Weights and Measures Act, which took effect beginning 1 October 1958. The Indian Coinage Act was passed in 1955 by the Government of India to introduce decimal coinage in the country. The new system of coins became legal tender in April 1957, where the rupee consists of 100 paise. For the next five years, both the old and new systems were legal. In April 1962, all other systems were banned. This process of metrication is called "big bang" route, which is to simultaneously outlaw the use of pre metric measurement, metricate, reissue all government publications and laws, and change the education systems to metric. India's conversion was quicker than that of many other countries, including its coloniser, the United Kingdom. This was helped by low popular literacy and the fact that there was previously no nationwide standard measurement system—British imperial units were used by the upper class, while various regional systems were used by the poor. The Indian model was extremely successful and served later as a model for metrication in various African and Asian countries. The National Physical Laboratory of India, located in New Delhi, is designated the maintainer of SI units in India. It also calibrates the national standards of weights and measures.
Тарих
Метрикалаудан бұрын Үндістан үкіметі 1870 жылы қабылданған Үндістан салмақтары мен өлшемдері заңына сүйенді, ол британдық империялық жүйені қолданды. Дегенмен, елдің басқа аймақтарында көптеген басқа жергілікті жүйелер де қолданылып келді, бұл үкімет шенеуніктері мен жалпы халық үшін үнемі туындайтын мәселе болды. П. Н. Сетт Үндістан ондық қоғамын құрды және оның хатшысы болды, қоғамның мақсаты Үндістанда метрикалық жүйені енгізуді ілгерілету болды. П. Н. Сеттке қоғамның басқа да мүшелері көмектесті, мысалы профессорлар доктор Х. Л. Рой, доктор С. К. Митра және П. С. Махаланобис, сондай-ақ басқа да көрнекті үнді ғалымдары. 1930 жылдан бастап олар газеттер мен журналдарда мақалалар жазып, пікірсайыстарға қатысып, әдебиет тарату арқылы ескі, дұрыс емес жүйенің орнын басуды жақтады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі аралық үкімет кезінде салмақтар мен өлшемдерді стандарттауға әрекеттер жасалды, бірақ билеуші партияның консервативті бөлігі оның қабылдануына жол бермеді. Содан кейін Үндістан ондық қоғамы көрнекті ғылыми тұлғалар мен қоғамдық қайраткерлерді жұмылдырды. П. Н. Сетт 1944 жылдың 17 қаңтарында валютаны метрикалау жоспарын ұсынды, ол ақыры 1955 жылы Үндістан Парламентімен қабылданды.
Before metrication, the government of India followed the Indian Weights and Measures Act passed in 1870 which used the British imperial system. However, many other indigenous systems were in use in other parts of the country and this was a constant problem with government officials and the public at large. P. N. Seth was the founder and secretary of the Indian Decimal Society, whose aim it was to push for the introduction of the metric system in India. P. N. Seth was assisted by others in the society, such as professors Dr H. L. Roy, Dr S. K. Mitra, and P. C. Mahalanobis, and other leading Indian scientists. Since 1930, they advocated for discarding the old chaotic system by writing in newspapers, journals, participating in debates and distributing literature. During the post WWII interim government, there were attempts to introduce some standardisation in weights and measures but the conservative section of the ruling party never allowed it to be passed. Then, outstanding scientific personalities and public figures were mobilised by the Indian Decimal Society. P. N. Seth put forward a scheme for metrication of currency on 17 January 1944, which was finally adopted in the Indian Parliament in 1955.
Қазіргі кездегі кең таралған қолданысы
Бүгінде барлық ресми өлшемдер метрикалық жүйеде жүргізіледі. Дегенмен, күнделікті қолданыста үндістер әлі де британдық өлшем бірліктерін қолдануы мүмкін.
Today all official measurements are made in the metric system. However, in common usage Indians may still refer to imperial units.
Ерекшеліктер
Дене биіктігі кейде фут пен дюйммен өлшенеді. Таулардың биіктігі әлі көбінесе футпен есептеледі. Үнді сандары жүйесінде crore және lakh қолданылады. Дөңгелек дискісінің диаметрі әлемдік стандарт бойынша дюйммен өлшенеді. Дене температурасы кейде Фаренгейт градустарымен өлшенеді. Құрылыс және жылжымайтын мүлік салалары метрикалық және империялық жүйелерді қолданады, бірақ ауданды шаршы футпен және акрмен жарнамалау жиі кездеседі. Мақта көбінесе "candy" (0,35 империялық тонна, 355,62 кг) немесе дорбамен (170 кг) сатылады. Автомобиль өнеркәсібі қозғалтқыш қуатын императорлық ат күшімен (hp(I)) өлшейді. Шиналардағы ауа және газдалған сусындар фунт күшімен дюйм шаршыға (PSI) дейін толтырылады. Киім өлшемдері дюймдердің толық санымен беріледі. Аяқ киімнің өлшемдері дюймнің үштен бірін құрайды. Футбол алаңдарының ұзындығы ярдпен, ал қабырғаларының биіктігі футпен өлшенеді. Телевизорлар мен компьютер мониторларының дисплейінің көлемі дюйммен диагональ бойынша өлшенеді. Көптеген елдердегідей, авиациялық биіктік футпен өлшенеді.
Body heights are sometimes measured in feet and inches. The heights of mountains are still mostly recorded in feet. The Indian numbering system of crores and lakhs is used. Tyre rim diameters are still measured in inches, as used worldwide. Body temperature is still sometimes measured in degrees Fahrenheit. Industries like the construction and property still use metric and imperial, though it is more common for area to be advertised in square feet and acres. Bulk cotton is sold in candies (0.35 imperial tons, 355.62 kg) or bales (170 kg). The motor industry still uses imperial horsepower (hp(I)) for engine power. Tyre tubes and carbonated beverages are filled in pounds per square inch. Clothing sizes are given in an integers of inches. Shoes sizes increments are a third of an inch. Football pitches are measured by length in yards and height in feet. Display sizes for screens on television sets and computer monitors and measured diagonally in inches. Like in most countries, aviation altitude is measured in feet.