Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Любек заңы (Lübisches (Stadt)Recht) – 1226 жылы еркін императорлық қалаға айналған және қазіргі Шлезвиг-Гольштейнде орналасқан Любек қаласында жасалған, кодификацияланған қалалық құқықтар жиынтығы. Орта ғасырлық және жаңа заман Германиясында Магдебург заңынан кейін екінші ең көп таралған қалалық құқық түрі болды. Любек заңы қаланың өздігінен басқаруын және әкімшілік етуін қамтамасыз етті, бірақ епископ, герцог, король немесе Любек жағдайында император сияқты феодалға тәуелділікті жоймады. Керісінше, ол қалаларға заң шығару, сот және атқару мәселелерінде белгілі бір дәрежеде автономия мен тәуелсіздік берді. Бұл билік қалалық кеңес (Rat) қолында болды, оның мүшелері коопция арқылы сайланатын болса да, Любек заңы басқарудың маңызды модернизациясын білдірді, себебі күнделікті басқару істеріне ақсүйектер емес, қала тұрғындары (буржуазия) жауапты болды. Любек заңы Ханза заңымен салыстыруға келмейді. Ханза қалалары Любек немесе Магдебург заңдарын қабылдады.
The Lübeck law (Lübisches (Stadt)Recht) was the family of codified municipal law developed at Lübeck, which became a free imperial city in 1226 and is located in present day Schleswig Holstein. It was the second most prevalent form of municipal law in medieval and early modern Germany next to the Magdeburg Law. Lübeck Law provided for municipal self government and self administration yet did not negate dependence upon a lord, be it a bishop, duke, king or, in Lübeck's case, an emperor. Instead, it allowed the cities a certain degree of autonomy and self reliance in legislative, judicial and executive matters. While these authorities were vested in the city council (Rat), the members of which could be elected by co option, the Lübeck Law represents a significant modernization of governance in that a class of burghers, as opposed to nobles, were responsible for the day to day affairs of governing. The Lübeck Law is not analogous to Hanseatic law. Hanseatic cities adopted either Lübeck or Magdeburg law.
Тарих
Любек өзінің басқару жүйесін Балтық теңізінің айналасындағы басқа қалаларға таратуға кірісті. Көп ұзамай, шамамен 100 қала заңға негізделген басқаруды қабылдады. Ол әлі де көптеген қалаларда неміс қалалық заңдарының негізі болып табылады. Кейін, 13 ғасырда, Любек заңымен басқарылатын қалалар күшті сауда одағы – Ханза Лигасын құрды, ол штаб-пәтері Любекте орналасқан, дербес конфедерация сияқты болды. Алайда, 15 ғасырға қарай, сол кезде өзінің ықпалының шарына жеткен Ханзаның ірі кеңселері мен кіші сауда бекеттері Солтүстік Орталық Еуропа мен Британ аралдарында, Лондоннан Великий Новгородқа және Тронхеймнен Франкфуртқа дейін таралып, неміс тілді аймақтардан және Любек заңының қолданылған қалаларынан әлдеқайда асып, сауданы бақылады. Любек заңын жеткізген ең көне латын қолжазбасы 1226 жылға, ал ең көне Төменгі неміс тіліндегі қолжазбасы 1270 жылға жатады. Любек заңына жасалған ең алғашқы сілтеме 1188 жылға қатысты. Любек заңына Любекке қоныстанған Вестфалия саудагерлері, сондай-ақ Холштейн жер заңдары мен Шлезвиг заңдары әсер еткен. Любек заңы 1900 жылға дейін Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Германияның (Нидердеушланд) қалаларында кеңінен қолданылды, ол кезде қазіргі неміс азаматтық кодексі (Bürgerliches Gesetzbuch) енгізілді.
Lübeck set about spreading its form of government to other cities around the Baltic Sea. Eventually about 100 adopted a government based on the law. It still serves as a foundation for German town laws in many of those cities. Later in the 13th century, cities predominantly governed by the Lübeck Law formed into a powerful trade association, the Hanseatic League, which amounted to a quasi confederacy with headquarters at Lübeck. However, by the 15th century, major kontore and smaller trading posts of the Hanse, which was then at the high point of its influence, spread throughout northern Central Europe and the British Isles, from London to Veliky Novgorod and from Trondheim to Frankfurt, dominating trade far beyond German speaking regions and also far beyond the cities where Lübeck law was in force. The earliest Latin manuscript transmitting the Lubeck law dates to 1226, the oldest Middle Low German manuscript to 1270. The earliest reference to a Lübeck law manuscript is attributed to 1188. The Lübeck law is influenced by the merchants from Westphalia who settled Lübeck as well as by the Holstein land law and the Schleswig Law. Lübeck law was prevalent throughout cities in Northern and Northeastern Germany (Niederdeutschland) until 1900, when the modern German civil code (Bürgerliches Gesetzbuch) was implemented.
Негізгі принцип
Любек заңына сәйкес, қалада 20 Ratsherrn (кеңес мүшесі) бар Rat (кеңес) болуы тиіс болған. Олар азаматтар тарапынан сайланбаған, бірақ қаланың саудагерлер гильдияларынан жаңа мүшелерді өздері тағайындаған. Бұл қаланың Rat-ында гильдиялардың өкілдігін қамтамасыз етудің маңызды құралы саналды. Қызмет мерзімі негізінен 2 жылды құрады, бірақ Rat бір Ratsherr-ден қызметін ұзартуын сұрай алатын, және мұндай жағдай көбінесе орын алатын, сондықтан сайлау іс жүзінде өмір бойына жүзеге асырылатын. Rat өзінің қатарынан төрт Bürgermeister (бургомистр, қала әкімі) сайлап, үкімет билігін бөлісіп биледі. Әдетте, ең үлкені болған "бірінші бургомистр" primus inter pares рөлінде әрекет етті. Бұл ережелер 19 ғасырдың ортасына дейін күшінде болды. Бургомистрлер мүмкіндігінше ұзақ қызмет етіп тұрды. Орта ғасырлардағы Ханза одағы қалаларының бургомистрлерінің сәтсіз саясаты үшін өлім жазасына кесілген жағдайлардың көптеген мысалдары бар. Бұл қалалық басқару моделінде тек ең тәжірибелі, ықпалды және жеке өмірінде ең табысқа жеткен саудагерлер мен бірнеше заңгерлер, Синдиктер деп аталатындар ғана Rat мүшесі болатын. Сондай-ақ, әке мен ұлы немесе бауырлар бір уақытта Rat мүшесі бола алмайтын, осылайша ықпалды отбасылардың қала саясатына тым көп әсер етуіне жол берілмейтін.
The Lübeck law provided that a city should be governed by a Rat (Council), having 20 Ratsherrn (council members). They were not elected by the citizens, but they would appoint a new member on their own from the city's merchant guilds. This was considered a key to representation of the guilds in the Rat of the city. The period of office was in principle 2 years, but the Rat could ask a Ratsherr to stay in office, which usually happened, so that the election was effectively for life. The Rat elected up to four Bürgermeister (burgomaster, mayor) from its members, who shared the power of government. The "first burgomaster", usually the eldest of them, acted as a primus inter pares. These rules were in force up to the middle of the 19th century. The burgomasters stayed in office as long as they could. There are several examples from the Middle Ages in which burgomasters of Hanseatic League cities were sentenced to death for unsuccessful politics. This model of a city government provided that only the most experienced, influential and personally most successful merchants and a few lawyers, called Syndics became members of the Rat. It was also a rule that a father and his son, or brothers, could never be members of the Rat at the same time, so that influential families could not get too large a share of influence on the city's politics.