Кіріспе
Кхмер тілінің латын әліпбиінде бейнеленуі – кхмер (камбоджа) тілін латын әліпбиінің әріптерімен жазу. Бұл әдетте адамдардың есімдері мен географиялық атаулар сияқты кхмер тіліндегі есімдерді жазу үшін қолданылады, мысалы, анықтамалықтарда кездесетіндей.
The romanization of Khmer is a representation of the Khmer (Cambodian) language using letters of the Latin alphabet. This is most commonly done with Khmer proper nouns, such as names of people and geographical names, as in a gazetteer.
Кхмер тілінің романшалау жүйелері
Камбоджа географиялық атаулары көбінесе транслитерация жүйесімен латын әрпіне көшіріледі, онда кхмер жазуындағы белгілер латын әліпбиіндегі белгілерге (кейде қосымша диакритикалық белгілермен) жүйелі түрде сәйкестендіріледі. Нәтижелер әрқашан стандартты кхмерлік айтылуды көрсетпейді, себебі айтылмаған әріптерге және дұрыс емес айтылуларға ерекше назар берілмейді, бірақ кхмер дауысты әріптерінің екі тіркелімі жиі ескеріледі. Транскрипция қолданылғанда, сөздер олардың айтылуына сүйене отырып латын әрпіне көшіріледі. Дегенмен, кхмер тілінің айтылуы сөйлеушіге және аймаққа қарай өзгереді. Кхмер тілінің латын әрпіне көшіруі көбінесе интернет-форумдар мен чаттарда жүзеге асырылады, мұндай жағдайларда нәтижелерді «Хменглиш» немесе «Хмерлиш» деп атайды. Бұл ретсіз көшірулер әдетте әріптердің ағылшын тіліндегі айтылуына негізделген, бірақ кхмерлік орфография да оларға әсер етуі мүмкін (соңғы тынысты білдіру үшін h әрпінің орнына s әрпін қолдану сияқты). Кхмер орфографиясында бір дыбыс бірнеше белгімен көрсетілуі мүмкін болғандықтан, айтылуға негізделген латын әрпіне көшіруден түпнұсқалық кхмер орфографиясын анықтау әдетте мүмкін емес. Тіпті транслитерация жүйелері де кхмер жазуындағы барлық айырмашылықтарды сақтап қалмайды. Кхмер тілі үшін ең көп қолданылатын латын әрпіне көшіру жүйелерінің кейбіреулері төменде тізімделген. Әр түрлі жүйелер туралы толық ақпаратты «Сыртқы сілтемелер» бөліміндегі сілтемелерден қараңыз.
UNGEGN
Біріккен Ұлттар Ұйымының Географиялық атаулар жөніндегі сарапшылар тобы жариялаған кхмерлік транскрипция схемасы төменде сипатталған BGN/PCGN жүйесіне негізделген. Ол кейбір жаңа карталар мен анықтамалықтарда Камбоджаның географиялық атаулары үшін қолданылады, алайда Географиялық департаменттің өңделген жүйесі (төменде қараңыз) 1995 жылдан бері елде қолданысқа енді. UNGEGN жүйесіндегі сәйкестіктер кхмер алфавит-буындамасы туралы мақалада толыққанды сипатталған.
Географиялық бөлім
Камбоджаның Жерді басқару және қала құрылысы министрлігінің Географиялық департаменті 1995 жылы алғаш ұсынылған UNGEGN жүйесінің өңделген нұсқасын жасады, ол 1996 жылы Камбоджаның газетінің екінші басылымында пайдаланылды. 1997 жылы оған тағы өзгерістер енгізілді және жүйе Камбоджада қазірге дейін қолданылып келеді.
ALA-LC романшалау кестелері
Бұл жүйе (сонымен қатар Кхмер жазуының транслитерация жүйесі деп аталады) Америкалық кітапханалар қауымдастығы мен Конгресс кітапханасы жасаған, кхмер сөздерін кхмер әріптерінің бастапқы үнділік мәндерін пайдаланып латын әрпіне көшіреді, бұл мәндер көбінесе қазіргі мәндерінен өзгеше болады. Бұл қазіргі кхмер тіліндегі дұрыс айтылуын жасыруы мүмкін, бірақ жүйенің салыстырмалы түрде қарапайымдығының артықшылығы бар және санскрит және пали тілдерінен алынған, қазіргі кхмер тілінде әртүрлі айтылатын сөздердің этимологиялық қалпына келтірілуіне көмектеседі. Бұл жүйе Левиц (1969) ұсынған жүйенің өңделген нұсқасы болып табылады және Корнелл университетінің Франклин Хаффман мен Конгресс кітапханасының Эдвин Бонсак кхмер тіліндегі жарияланымдарды кітапханалық каталогтау үшін жасады.
Халықаралық фонетикалық әліпбидің транскрипциясы
Түрлі авторлар кхмер тілін транскрипциялау үшін Халықаралық фонетикалық әліпбиге (IPA) негізделген жүйелерді пайдаланған. Мұндай жүйелердің бірі Франклин Э. Хаффман және басқалардың кітаптарында қолданылады; ал жақындағы схема – 2004 жылы J. M. Filippi-дің «Күнделікті кхмер тілі немесе кхмер күнделікті» оқулығында қолданылған нұсқа. Бұл жүйелер кейбір тұрғыларынан өзгеше: мысалы, Хаффман ұзын дауыстыларды көрсету үшін дауысты әріптерін екі рет қайталайды, ал Филиппи IPA-дағы үшбұрышты ұзындық белгісін қолданады.