Семён Гулак-Артемовский (1813-1873): қазақ өнеріне үлкен үлес қосқан орыс композиторы, әнші, ақын. "Запорожец за Дунаем" операсымен танымал, Шевченкомен жақын дос болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Императорлық Ресей композиторы, әнші және жазушы (1813–1873)
Ол негізінен "Запорожец за Дунайем" ("Дунай ар жағындағы запорожец" / "Запорожский (казак) Дунайдан тыс") комикалық операсымен, сондай-ақ драмалық қабілетімен және қуатты, дауысты баритон дауысымен танымал. Ол ақын Петр Хулак-Артемовскийдің сіңілі баласы және Тарас Шевченконың жақын досы болды.
Imperial Russian composer, singer, and writer (1813–1873)
He is known mainly for his comic opera Zaporozhets za Dunayem (A Zaporozhian (Cossack) Beyond the Danube), as well as for his dramatic talent and his powerful, rich baritone voice. He was the nephew of the poet Petro Hulak Artemovsky and a close friend of Taras Shevchenko.
Өмірбаян
Хулак Артемовский Киев губернаторлығының Городище қаласында (қазіргі Украинаның бір бөлігі) дін қызметкерінің отбасында дүниеге келді. Ол 1835-1838 жылдары Киев теологиялық семинариясында оқыды. Михаил Глинканың назарына түскен Семен жиырма бес жасында 1838 жылы империяның астанасы Санкт-Петербургке Глинкадан тікелей вокалдық сабақ алу және Императорлық капелла хорына қабылдану үшін әкелінді. Келесі жылы Хулак Артемовский Италияға білімін жалғастыру үшін кетті. 1841 жылы сол елде болған кезде Флоренцияда опера орындауын бастады. 1842 жылы Санкт-Петербургке оралғаннан кейін Хулак Артемовский Императорлық Большой Каменный театрында Императорлық операның солисі болды және бұл лауазымды 22 жыл бойы сақтап қалды. 1852 және 1853 жылдары Антон Рубинштейннің алғашқы екі операсында – «Дмитрий Донской» және «Фомка Ақымақ» операларында партия орындады. Хулак Артемовский 1864-1865 жылдары Мәскеудегі Большой театрында өнер көрсетті. Ол өмірі бойында елуден астам опералық рөлді орындады, оның ішінде Глинканың «Руслан мен Людмила» операсындағы Руслан, Моцарттың «Дон Джованни» операсындағы Мазетто, сондай-ақ Доницеттидің «Линда ди Шамуникс» және «Люсия ди Ламмермур» операларындағы Антонио және Лорд Эштон рөлдерін сомдады. Өмір бойына созылған достық Шевченконың тұтқындалуы мен босатылуы кезінде де жалғасты, және бұл Хулак Артемовскийдің әлемге деген көзқарасына зор әсер еткені айтылады. Ол «Арша ағашы өзен үстінде тұр» (Стоїть явір над вoдoю, транслит. Stoyit' yavir nad vodoyu) әнін Шевченкоға арнады. Хулак Артемовский 60 жасында Мәскеуде қайтыс болды.
Hulak Artemovsky was born in Gorodishche, Kiev Governorate (today part of Ukraine) to the family of a priest, and went on to study at the Kiev Theological Seminary from 1835 to 1838. Having gained the attention of Mikhail Glinka, at the age of twenty five Semen was brought to the capital of the empire, St Petersburg, in 1838 to receive vocal training directly from Glinka, as well as entry into the Imperial Chapel Choir. The following year, Hulak Artemovsky left to continue his studies in Italy. Towards the end of his stay in that country in 1841, he began performing opera in Florence. Upon his return to St. Petersburg in 1842, Hulak Artemovsky became a soloist of the Imperial Opera at the Imperial Bolshoi Kamenny Theatre, a position he held for 22 years. In 1852 and 1853 he sang roles in Anton Rubinstein's first two operas, Dmitry Donskoy and Fomka the Fool. Hulak Artemovsky performed at the Bolshoi Theatre in Moscow from 1864 to 1865. He performed over fifty operatic roles during his career, including Ruslan in Glinka's Ruslan and Lyudmila, Masetto in Mozart's Don Giovanni, as well as Antonio and Lord Ashton in Donizetti's Linda di Chamounix and Lucia di Lammermoor. The lifelong friendship continued during Shevchenko's incarceration and subsequent release, and was said to have strongly influenced Hulak Artemovsky's view of the world. He dedicated his song A Maple Tree Stands Over The River (Стоїть явір над вoдoю, translit. Stoyit' yavir nad vodoyu) to Shevchenko. Hulak Artemovsky died at the age of 60 in Moscow.
Опералар
Украиндық үйлену (Українcькe Beciлля, транслит. Ukrayins’ke vesillya, транслит. Ukrainskaya svad'ba) 1851 жылы алғаш рет қойылды, онда Хулак Артемовский қалың жұрттың рөлін сомдады. Иван Купала күні (Hiч на Iвaна Kyпaлa, транслит. Nich na Ivana Kupala, транслит. Noch' nakanune Ivana Kupala) 1852 жылы алғаш рет орындалды. "Запорожец за Дунаєм" (Дұнайдан тыс Запорожец, «Днепрден тыс қазақтар» деп те аударылады) 1863 жылдың 26 сәуірінде Санкт-Петербургте (ескі стиль бойынша 14 сәуір) премьераланды, онда Хулак Артемовский Карас рөлін сомдады.
Ukrainian Wedding (Українcькe Beciлля, translit. Ukrayins’ke vesillya, translit. Ukrainskaya svad'ba) was first performed in 1851, with Hulak Artemovsky in the role of the father in law. Ivan Kupala Eve (Hiч на Iвaна Kyпaлa, translit. Nich na Ivana Kupala, translit. Noch' nakanune Ivana Kupala) was first performed in 1852
Zaporozhets za Dunayem (Запорожець за Дунаєм, translated as A Zaporozhian (Cossack) Beyond the Danube, also referred to as Cossacks in Exile) was premiered April 26 1863 [O. S. April 14 1863] in St. Petersburg, with Hulak Artemovsky in the role of Karas'.