Кіріспе

Үнді мүсіншісі (ту. 1937)

Қанай Кунираман (25 шілде 1937 ж. туған) – үнді мүсіншісі. Ол Малампужа бөгеті бақшасындағы Якши мүсіні, Шанкумугам жағажайындағы Сагараканьяка және Кочидегі Муккола Перумал үштігі сияқты алып мүсіндерімен әйгілі. К. С. Паникерден тәлім алған ол, Лалит Кала академиясының – Үндістанның ұлттық көркем өнер академиясының бұрынғы төрағасы. 2005 жылы Керала үкіметі оған алғашқы «Раджа Рави Варма» сыйлығын табыс етті. Ол сонымен қатар «Тхиккурисси» сыйлығының және «Карнатака Читракала Паришат» ұлттық сыйлығының иегері. 2022 жылы Керала үкіметінің үшінші жоғары азаматтық сыйлығы – «Керала Сри» сыйлығымен құрметтелді.

Өмірбаян

Кунхираман 1937 жылғы 25 шілдеде Үндістанның оңтүстігіндегі Керала штатының Касарагод ауданындағы Канхангадтың Хосдург талугіндегі Куттаматта дүниеге келді. Куттамат және Путаотт қалаларындағы жергілікті мектептерде алғашқы білімін алғаннан кейін, 1957 жылы орта мектептің бітіру емтиханын тапсыру үшін Нилешварамдағы Раджа орта мектебіне оқуға түсты. Мектептегі Кришнан Кутти есімді мұғалімі оның көркемдік қызығушылықтарын дамытуға ынталандырды, бірақ отбасынан қолдау алмағандықтан, ол үйінен қашып Ченнаиге кетіп, ондағы Үкіметтік Көркемсурет колледжінде мүсін өнерін оқыды. Осы жылдары Кунхираман К.С.Паникермен танысты, ол колледждің оқытушысы және кейінрек оның директоры болды. Курсты аяқтағаннан кейін 1961 жылдан бастап Этирадж әйелдер колледжінде жарты күндік оқытушы болып жұмыс істеді, бірақ Ұлттар Достастығы стипендиясын алғаннан кейін Англияға көшіп, Слэйд көркемсурет мектебінде оқуын жалғастырды.

Мұра

Ченнаиден Кералаға оралғаннан кейін Кунхираманға Кераланың суармалау департаменті, К.С.С. Паникердің ұсынысы бойынша, Малампужа бөгетінің бағына орнатылатын бір өнер туындысын жасауды тапсырды. Ол алаңда отырған, 18 фут (5 метр) биіктігіндегі жалаңаш әйелдің мүсінін, "Якси" атты туындысын жасады. Мүсіннің сезімталдығы консерваторлардың наразылығын тудырды. Сонымен қатар, ол Траванкордағы Тыңайтқыштар және Химиялық Заттардың Амбаламеду аумағында "Жерделік" мүсінін жасады. 1990 жылы ол Тируванантапурамдағы Шанкумугам жағажайында "Жалақаняка" (Суқұбылы) мүсінін аяқтады. Жағажайда оның "Жылан" атты тағы бір мүсіні және К.К. Маммен Маппиллаидің бюсті орналасқан, бұл Кунхираманның жасаған дәстүрлі мүсіндері. "Қабық", "Орындықтар", "Нанди" және Велидегі туристік ауылдағы "Құшақтасу" – оның басқа да туындылары. 2008 жылы Колламда Л. Атира Кришнаның скрипка концертімен бірге ашылған "Мелатара" және "Калитара" жұртшылыққа арналған туындылары, ал Коттаямдағы қоғамдық кітапхана ғимаратындағы "Ақсарашилпам" оның соңғы жұмыстарының арасында. Ол сонымен қатар "Қанаи Кунхираманте Кавитакал" атты поэзия антологиясын жариялады.

Марапаттар мен құрметтер

Кунхираман Керала штатындағы түрлі сыйлықтар үшін көптеген мүсіндерді жасаған суретші. 2005 жылы Керала Лалитакала Академиясы оны жыл сайынғы Раджа Рави Варма сыйлығына ие болды деп таңдады, осылайша ол осы құрметке ие болған тұңғыш мүсінші болды. 2006 жылы ол "Тіккурисси" сыйлығын алды, ал 2018 жылы "Карнатака Читракала Паришат" оған алғашқы MS Нанжунда Рао ұлттық өнер сыйлығын табыс етті. Үндістанның ұлттық көркемөнер академиясы Лалит Кала Академиясы 2008 жылы Кунхираманның туындылары туралы кітап жариялады. 2011 жылы ол Абу-Дабидегі "Сакті" театрының Т.К. Рамакришнан атындағы сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық оның жалпы үлесі үшін тағайындалған. 2022 жылы Керала үкіметі құрған "Керала Сри" сыйлығымен құрметтелді.