Кіріспе

Колумбиялық есірткі сатушы Диего Леон Монтойя Санчес (11 қаңтар 1958/1961 жылы туған), сондай-ақ Дон Диего деп те аталады, Колумбияның бұрынғы қылмыстық авторитеті және Норте-дель-Валле есірткі картелінің басшысы. 2002 жылдың 25 қазанында Монтойя АҚШ Қаржы министрлігінің Арнайы тағайындалған ұлттық тізіміне (La Lista Clinton деп те аталады) арнайы тағайындалған есірткі саудагері ретінде енгізілді. 2004 жылдың 6 мамырында ол АҚШ Федералдық тергеу бюросының (ФБР) "Ең ізделіп отырған 10 қашқын" тізіміне қосылған 478-ші қашқын болды. Ол Колумбияда да ізделіп отырды, онда билік оны немесе оның мүдделерін ұстау үшін көптеген операцияларды бастады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің Есірткіге қарсы сыйақы бағдарламасы Монтойяны ұстауға немесе соттауға тікелей әкелетін ақпарат үшін 5 миллион долларға дейін сыйақы ұсынды, бұл сол кезде террорист емес қашқын үшін ұсынылған ең жоғары сома еді, бұл оны ұстауға Осама бен Ладеннен кейінгі екінші басымдыққа ие етті. 2007 жылдың қаңтарында Монтойяның інісі және картельдің со-жетекшісі Эухенио Колумбияда ұсталды. Колумбия билігі 10 қыркүйекте ұзақ іздеуден кейін Монтойяны елдің батысында ұстағанын хабарлады. 2008 жылдың 12 желтоқсанында Монтойя ДЕА тікұшағымен Майамиге экстрадицияланды, бұл Норте-дель-Валле картелінің соңғы күйреуін білдірді.

ФБР мәлімдемесі

Монтойя АҚШ-қа әкелінетін бірнеше тонна кокаин өндіру және таратумен байланысты іздестірілді, оның импортталатынын білген немесе осыған бағытталған. Монтойя Колумбияның Солтүстік долинасы картелінің негізгі басшыларының бірі деп есептеледі. Солтүстік долинасы картелі Колумбиядағы ең күшті және зорлық-зомбылыққа құрылған есірткі тасымалдау ұйымы деп саналады. Картель қорғану үшін заңсыз қаруланған топтарға, оң жақтағы жарымәскери күштерге де, сол жақтағы көтерілісшілерге де сүйенетіні хабарланды. Монтойя Диего Монтойя, Диего Санчес Монтойя, "Дон Диего", "El Señor de la Guerra" (соғыс әміршісі), "El Ciclista" (велосипедші) деген аттармен танымал. Монтойя Карлос және Винсенте Кастаньо басқаратын Колумбияның Біріккен Өзіндік Қорғаныс Күштерінің қорғауында болған деп есептелді.

Колумбияның әскери және полиция күштеріне пара беру

2007 жылдың 26 тамызында Колумбия БАҚ-тары Norte del Valle картелінің мүшелері әскери және полиция бөлімшелеріне пара беріп, радарларды істен шығарып, картельге Колумбиядан заңсыз есірткі тасымалдауға мүмкіндік бергенін хабарлады. "Эль Тиемпо" газеті Колумбия Әскери-теңіз күштері Монтойя мен оның адамдарының пара беруі арқылы ең көп зардап шеккенін мәлімдеді. Газет сонымен қатар Колумбия Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Габриэль Арангоның да қатысы болу мүмкіндігін көрсетті, ол өз ықпалын есірткі картельдерін қолдау үшін пайдаланған. Аранго осы мәселеге қатысты құжаттарды құпия деп белгілеп, "ат бақиясы" логотипін қойған; кейін билік өкілдері бұл Норте-дель-Валле картелінің Эквадор, Панама, Колумбия және Венесуэла арқылы Тынық мұхиты мен Кариб теңізі жағалауларындағы ұшу бағыттары екенін анықтады.

Ұстау

Монтоя 2007 жылдың 10 қыркүйегінде Колумбия билігі Валле-дель-Каука департаментіндегі Зарзал муниципалитетінің ауылдық аймағында қауіпсіздік қоршауымен екі сағат бойы шайқасқаннан кейін ұсталды.

Ұстап беру

2008 жылдың 19 мамырында Колумбияның ішкі істер және әділет министрі Карлос Холгин «Дон Диего» және бірнеше танымал жарымәскери жетекшілердің АҚШ-қа экстрадицияланатынын жариялады. 2008 жылдың 12 желтоқсанында Монтойя ДЕА тікұшағымен Майамиге экстрадицияланды, бұл «Норте-дель-Валле» картелінің соңғы күйреуін білдірді.

Танымал мәдениет

«El Cartel» телесериалында Монтоя рөлін колумбиялық комедиялық актер Сантьяго Моуре «Дон Марио» атымен танымал Марио Лопера кейіпкері арқылы сомдайды.