Понт патшасы Полемон I: Өмірбаяны мен билеуі

Кіріспе

Понт патшасы б.з.д. 36 – б.з.д. 8 жылдары билеген.

Полемон I Пифодорос (б.з.д. 1 ғасырда өмір сүрген – б.з.д. 8 жылы қайтыс болған) – Киликия, Понт, Колхида және Боспор патшалығының римдік клиент патшасы. Полемон Зенонның ұлы және мұрагері, сондай-ақ Трифенаның ұлы болуы мүмкін. Зенон мен Полемон Лаодикеяны көптеген құрбандықтармен безендірген.

Өмір және мансап

Полемон анатолиялық грек еді. Полемонның әкесі Зенон Анатолиядағы Лыкус қаласындағы Лаодикиядан шыққан оратор және көрнекті аристократ болған. Зенон Миласта (Карияның басты қаласы) сөзге шешен әрі беделді саясаткер Гибраисты қолдады. Гибрай Рим генерал Квинт Лабиеннің мысқылдап айтқан сөзіне ренжіді. Лабиен Миласқа қарсы аттанды. Көптеген азаматтары берілуге бейім болды. Алайда Зенон мен Гибрай билікке мойынсұнбай, қалаларын бүлік шығаруға итермеледі. Зенон жергілікті тұрғындарды б. з. б. 40 жылы Сирия мен Анатолияға шабуыл жасаған кезде Лабиенге және Партияның патшасы I Пакорға қарсы тұруға шақырды. Лабиен Миласты жұмыстан босатты. Ол Гибрастың үйін "аяулықпен қорлады". Зенон Рим триумфы Марк Антонийдің досы және одақтасы болды және парфяндық шабуыл кезінде жетекші рөл атқарды. Апианның айтуынша, Марк Антоний Рим империясының шығыс аймақтарында өзіне бағынышты патшалар тағайындаған. Анатолияда Полемон Киликияның бір бөлігіне, Фарнакс II ұлы және Митридат VI немересі Дарий Понтқа, ал Аминтас Писидияға тағайындалды. Бұл б. з. б. 37 жылы Парфиямен соғысқа дейін, оған дайындық жасап жатқанда және ол 37/36 жылы қыста Афинада қыстағанға дейін болды. Кассиус Дионың айтуынша, б. з. б. 36 жылы Полемон Марк Антонийдің Парфияға қарсы жорығына қатысқан. Ол парфяндар мен мидиялықтар шабуылдап өлтірген Опий Статиан бастаған жасақта болды. Полимон ғана өлмеген. Ол тұтқындалып, кейін төлемге босатылды. Сол жылы Марк Антоний Парфияға қарсы соғыста жеңілгеннен кейін, "бастықты тағайындады". Ол Аминтасқа Ғалатияны, Ликания мен Памфилияның кейбір жерлерін қосты. Арияратты қуып шыққаннан кейін Каппадокияны Архелайға берді. 35 жылы Арменияның патшасы Артавасдеске қарсы жорық жүргізгісі келді. Ол Полемонды Атропатенің патшасы Артавасдеске жіберіп, онымен одақ құруға тырысты. Бұл сәтті болды, ал 31 жылы келісім аяқталғанда Антоний Полемонға Кіші Арменияны сыйлық ретінде берді. 26 жылы біздің заманымызға дейінгі Полемон, оны Кассиус Дион Понт патшасы деп сипаттады, Рим халқының достары мен одақтастарының қатарына қосылды; және сенаторларға оның патшалығының барлық театрларында алдыңғы орынды иеленуге мүмкіндік берілді. Страбон Полемон Понт патшасы болатынын көрсетті. Ол Полемон мен Ликомед Команскийдің Понт патшасы Фарнакс II ұлдарының бірі Арсаксқа Сагилиумда шабуыл жасады, өйткені ол әулетті ойнап, префекттердің ешқайсысының рұқсатысыз төңкеріс жасауға тырысты Бұл бекініс қолға алынды, бірақ Арсакс тауға қашып кетті, өйткені ол азық-түліксіз және сусыз болғандықтан, ол аштықтан өліп қалды. Помпей ұрылардың тауларға жасырынып кетуіне жол бермеу үшін құдықтарды таспен жабуды бұйырған. Арсакс тұтқындалып, өлтірілді. Арсак Понт патшалығының соңғы патшасы Митридат VI-нің немересі болғандықтан, таққа ие болды. Сагилий Понттың ішкі бөлігінде, Каппадокиядан және Ликомед билеген Каппадокиядағы Команадан алыс емес жерде орналасқан. Полемон Арсаксты басып алуда атқарған рөліне байланысты Понтта патшалық атақ алған болуы керек. Кейінгі үзіндіде Кассиус Дион Полемонды "Каппадокиямен шектесетін Понттың сол бөлігінің патшасы" деп атаған (төменде қараңыз). Сондықтан Понт аймағы Понт аймағының әртүрлі аймақтарын басқаратын бірнеше патшаларға берілген болуы керек. Плутарх Полемонды б. з. б. 31 жылы Актиум шайқасында Марк Антонийді қолдауға әскер жіберген он бір патшаның қатарына енгізді. Полемон соғысқа қатыспаған бес патшаның бірі болды. Полемонға қатысты тағы бір оқиғада Кассиус Дион Полемонды "Каппадокиямен шекаралас Понттың сол бөлігінің патшасы" деп атаған. Маркус Випсаниус Агриппа Полемонды Митридат VI немересі деп мәлімдеген Скрибонийге қарсы жіберді және ол патшасы Ассандр қайтыс болғаннан кейін Боспор патшалығын Августаннан алды. Ол Ассандрдың әйелі Динамиске, күйеуі патшалық регенттігіне сеніп тапсырған Фарнакс II-нің қызы Динамиске үйленді. Скрибоний осы патшалықты басқаратын. Полемон Кимер Босфорына жеткенде, Скрибонийді оның алға жылжуы туралы естіген халық өлтірді. Олар Полемонға қарсылық көрсетті, өйткені оны өздерінің патшасы етіп тағайындауы мүмкін деп қорықты. Полимон оларды жеңіп шықты, бірақ Агриппа оларға қарсы жорық дайындауға Синопаға барғанға дейін көтерілісті басуға мүмкіндік бермеді. Олар берілді. Полемон олардың патшасы болып тағайындалды. Ол Динамисқа Августтың қолдауымен үйленді. Полемон қайтыс болған күні белгісіз. Бір жазуда оның б. з. б. 2 жылы тақта отырған болуы керектігі айты...

Polemon was Anatolian Greek. Polemon's father, Zenon, was an orator and a prominent aristocrat from Laodicea on the Lycus in Anatolia. Zenon supported Hybreas, an orator and prominent politician in Mylasa (the chief city of Caria). Hybreas got into trouble with the Roman general Quintus Labienus for making a sarcastic comment. Labienus marched on Mylasa. Many of its citizens were inclined to surrender. However, Zenon and Hybreas refused to yield and led their cities into a revolt. Zenon encouraged the locals to resist Labienus and King Pacorus I of Parthia, when their armies invaded Syria and Anatolia in 40 BC. Labienus sacked Mylasa. He 'shamefully maltreated' the home of Hybreas. Zenon was a friend and ally of Roman Triumvir Mark Antony and played a leading role during the Parthian invasion. According to Appian, Mark Antony established client kings in the eastern areas of the Roman empire, which were under his control, on condition that they paid a tribute. In Anatolia Polemon was appointed to part of Cilicia, Darius, the son of Pharnaces II and grandson of Mithridates VI, to Pontus, and Amyntas to Pisidia. This was in 37 BC, before his war with Parthia, when he was making preparations for it and before he wintered in Athens in the winter of 37/36 BC. According to Cassius Dio, in 36 BC Polemon took part in Mark Antony's campaign against Parthia. He was in a detachment led by Oppius Statianus which was attacked and slaughtered by the Parthians and the Medians. Polemon was the only one who was not killed. He was captured and then released for a ransom. In that year, after his defeat in his war against Parthia, Mark Antony 'assigned principalities.' He gave Amyntas Galatia and added Lycaonia and parts of Pamphylia to his domain. He gave Cappadocia to Archelaus after driving out Ariarathes. In 35 BC he wanted to conduct a campaign against Artavasdes II, the king of Armenia. He sent Polemon to Artavasdes, the king of Media Atropatene to try to obtain an alliance with him. This was successful, and in 31 BC, when the agreement was finalised, Antony gave Polemon Lesser Armenia as a reward. In 26 BC, Polemon, whom Cassius Dio described as the king of Pontus, “was enrolled among the friends and allies of the Roman people; and the privilege was granted the senators of occupying the front seats in all the theatres of his realm.”

Strabo gave an indication of how Polemon might have become a king of Pontus. He wrote Polemon and Lycomedes of Comana attacked Arsaces, one of the sons of Pharnaces II of Pontus, in Sagylium because he “was playing the dynast and attempting a revolution without permission from any of the prefects ” This stronghold was seized, but Arsaces fled to the mountains where he starved because he was without provisions and without water. Pompey had ordered the wells to be obstructed by rocks to prevent robbers from hiding on the mountains. Arsaces was captured and killed. Arsaces probably claimed the throne because he was the grandson of Mithridates VI of Pontus, the last king of an independent Kingdom of Pontus. Sagylium was in the interior of Pontus, not far from Cappadocia and from Comana in Cappadocia, which was ruled by Lycomedes. Polemon must have assumed a royal title in Pontus due to the part he played in suppressing Arsaces. In a later passage, Cassius Dio, specified that Polemon was “the king of that part of Pontus bordering on Cappadocia ” (see below). Therefore, Pontus must have been assigned to several client kings who administered the various regions of Pontus. Plutarch listed Polemon among the eleven subject kings who sent troops to support Mark Antony in the Battle of Actium in his battle with Octavian in 31 BC. Polemon was among the five kings who did not participate in the battle personally. In a further episode involving Polemon, Cassius Dio, referred to Polemon as "the king of that part of Pontus bordering on Cappadocia.” Marcus Vipsanius Agrippa sent Polemon against a certain Scribonius who claimed to be a grandson of Mithridates VI and that he had received the Bosporan Kingdom from Augustus after the death of its king, Asander. He married Asander's wife, Dynamis, the daughter of Pharnaces II, who had been entrusted with the regency of the kingdom by her husband. Thus, Scribonius controlled this kingdom. When Polemon reached the Cimmerian Bosporus, Scribonius had been killed by the people, who had heard of his advance. They resisted Polemon because they were afraid that he might be appointed as their king. Polemon defeated them but was unable to quell the rebellion until Agrippa went to Sinope to prepare a campaign against them. They surrendered. Polemon was appointed as their king. He married Dynamis with the support of Augustus. The date of Polemon's death is unknown. An inscription indicates that he must have been still on the throne as late 2 BC. Or he died about 8 BC. Strabo wrote that Tanais, a Greek city in the Maeotian Swamp, was sacked by Polemon because “it would not obey him.” Polemon conquered Colchis. He attacked the Aspurgiani, a Maeotian people, under a pretence of friendship, but they defeated him, took him alive and killed him. Strabo also wrote that after Polemon's death “his [second] wife Pythodorida of Pontus [was] in power, being queen, not only of the Colchians, but also of Trapezus and Pharnacia and of the barbarians who live above these places ”

Некелер мен мұрагерлік

Бірінші әйелі Динамис арқылы Полемон оның бірінші некеден туған ұлы Тиберий Юлий Аспургтың әкесі болды. Полемон қайтыс болғаннан кейін ол Босфор мемлекетін қайтарып алды және шамамен 7-8 жылдарға дейін билік еткен сияқты. Олар: Зенон, сондай-ақ Зенон Артаксиас немесе Артаксиас III деп аталды, ол 18 жылы Ұлы Арменияның патшасы болды және 35 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Ол Германик тарапынан тағайындалды, себебі тақ бос тұрды және ол ерте жасынан армян дәстүрлерін ұстанғандықтан, халықтың қолдауын алды. Ол патшалық астанасы Артаксатаның құрметіне Артаксиас деп салюттелді. Марк Антоний Полемон Питодор, сондай-ақ Понттың Полемон II-сі деп белгілі. Страбон оның "жеке тұлға ретінде анасына оның мемлекетін басқаруда көмектесетінін" жазды. Антония Трифена Тракия патшасы VIII Котиске үйленді. Котис өлтірілді, "ол одан балалары болғандықтан, жесірлікте қалды, және олардың үлкені Страбон заманында билікте болды". Пытодорид Полемоннан кейін Тибарени және Халдияны, Колхидке дейін биледі. Ол сондай-ақ Фарнакия және Трапезус (қазіргі Трабзон) қалаларын басқарды. Страбон оны "ақылды және мемлекеттік істерді басқаруға қабілетті әйел" деп сипаттады. Ол Каппадокиялық Архелайға үйленді, оның қайтысына дейін. Ол Страбонның заманында да билік етіп, "жоғарыда аталған жерлердің ғана емес, одан да сұлу жерлердің иесі" болды. Ол Фарнакияға жақын орналасқан Сидена және Фанароя Темискира қалаларын, Ликус (Келкит) және Ирис (Ейшіл-Римак) өзендері арасындағы аймақты, оған Магнополис, Амасея және Кабира (Помпейдің Диосполис деп атаған) қалалары, Каинон Хорион, сондай-ақ Зелит және Мегалополис кірді. Питодорид Диосполис қаласының атын Себасте деп өзгертті, оны сәндеп, патшалық резиденция ретінде пайдаланды.