Кіріспе

Рауль Вестон Ла Барр (1911-1996) – американдық антрополог, этноботаника саласындағы еңбектерімен, әсіресе американдық жергілікті халықтардың дініне қатысты зерттемелерімен, сондай-ақ психиатриялық және психоаналитикалық теорияларды этнографияға қолдануымен әйгілі.

Білім және ерте мансап

Ла Барр Пенсильвания штатының Юнионтаун қаласында банкирдің ұлы болып дүниеге келді. 1933 жылы Принстон университетін бітіргеннен кейін ол Йель университетінің Адам қатынастары институтында далалық жұмыс істей бастады. Осы кезеңде Ла Барр өмір бойы академиялық серіктесі болған Гарвард университетінің Ричард Эванс Шултесімен бірге жұмыс істеді. Шултестің ескі көлігінде саяхаттап, ұйықтап, олар Алаңдықтар индейлерінің пейота культін зерттеу мақсатымен Оклахома штары бойынша кеңінен саяхат жасады. Ла Барр 1937 жылы Йель университетінде пиоте діні тақырыбында диссертация қорғап, доктор ғылымын алды. 1961 жылғы мақаласында Ла Барр былай деп жазды: "Американдық антропологияға психоанализді алғаш рет тиімді енгізген адам – [Ла Баррдың Йельдегі ұстазы] Эдвард Сапир болды. Ресми антропологиялық журналдар психоанализді жүйелі түрде назардан тыс қалдырған және пікір қалыптасуы салқын немесе тіпті жауалы болған кезде, Сапир студенттеріне Абрахам, Джонс, Ференци және басқа классиктердің еңбектерін міндетті түрде оқуға берді". 1970 жылдары Ла Барр Дьюк университетінің медицина студенттеріне дәл сол классикалық психоаналитикалық еңбектерді оқытты. 1937 жылы Ла Барр Йельде Стерлинг стипендиясын алды және Оңтүстік Америкада Титикака көлі аймағындағы аймара және Рио-Десагуадеро өзеніндегі уро тайпаларымен далалық зерттеулер жүргізді. 1938 жылы оның "Пейота культі" атты тұңғыш кітабы жарық көрді, ол бірден психологиялық антропологияның шешіміндегі классикалық туынды ретінде мойындалды. Ол Әлеуметтік ғылымдар жөніндегі зерттеу кеңесінің докторантурадан кейінгі стипендиясының арқасында психоанализді оқып үйрену үшін Канзас штатының Топека қаласындағы Меннингер клиникасына барып, 1938 жылдан 1939 жылға дейін клиникадағы зерттеулері арқылы жергілікті мәдениеттердің психологиялық тереңдігін зерттеуді жалғастырды. Ла Барр 1939 жылы Морин Бойеге үйленді; ол әлеуметтік жұмыскер және әлеуметтік жұмыс журналының редакторы болды. Кейіннен ол Дьюк университетінің медициналық орталығында сабақ берді. Олардың үш баласы болды. 1939 жылдан 1943 жылға дейін Ла Барр Ратгерс университетінде антропология пәнін оқытты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Юта штатының Топаз қаласындағы Соғыс көшіру басқармасының қауымдық сарапшысы болып қызмет етті. Әскери байланыстары арқасында ол соғыстың соңғы жылдары Қытай мен Үндістанда далалық зерттеулер жүргізе алды. Ол кейін "даңқты" деп сипаттаған фельдмаршал Монтгомеридің штабында қызмет етті. Соғыс жылдарында ол ресми міндеттермен сапар шеге алды және Африканы үш рет аралап шықты.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

1946 жылы Ла Барр Дьюк университетінің профессоры болып тағайындалды, ол оның қалған өмірі үшін академиялық ортасы болды. 1954 жылы ол психология мен мәдениетке психоаналитикалық көзқарасқа арналған «Адамдық жануар» атты зерттеуін жариялады. Кітап жаһандық бестселлерге айналды. Ол «Титикака көлінің үстіртқы жазығындағы аймара үнділері» және «Олар жыландарды ұстайды: Оңтүстік жылан ұстау культінің психологиясы» кітаптарын жариялады, олар Амазонканың жергілікті халықтары және қазіргі Американың қалалық және ауылдық аймақтарындағы христиан фундаментализмінің экстремистік мәдениеті туралы маңызды зерттеулер саналады. 1950-1960 жылдары Ла Барр пейот, аяуаска және сиқырлы саңырауқұлақтар сияқты шамандық өсімдіктерді қабылдау арқылы туындаған сананың өзгерген күйлерін зерттеуге берілді. Шультес және Р. Гордон Вассонмен бірлесіп, Ла Барр сананың өзгерген күйлерінің антропологиясы мен археологиясына қатысты терең және жаңа зерттеулер жүргізді. Ла Барр Сибір шаманизмінің Америкадағы оның байқаған шамандық тәжірибелерімен тең екеніне сенді, ол Мирча Элиаде теориясын ығыстырған шамандық туралы жаһандық теорияны құрды. 1970 жылы Ла Барр Джеймс Б. Дьюк антропологиясы бойынша құрметті профессорлық қызметке ие болды және ол өзінің ең маңызды туындысы деп есептейтін «The Ghost Dance: Origins of Religion» кітабын жариялады, ол туа біткен американдықтардың рухты би туралы дінін қарастырып, діннің пайда болуын психоаналитикалық тұрғысынан қарастырады. Оның кейінгі кітаптарына: «Балалық шақтың көлеңкесі: Неотень және діннің биологиясы» және «Муэлос: Сексуалдық туралы тас дәуіріндегі сенімдер» кіреді. Академиялық карьерасы бойы Ла Барр көптеген құрметтер, сыйлықтар мен атақтарға ие болды. Ол 1996 жылы Солтүстік Каролина штатының Чапел-Хилл қаласындағы үйінде қайтыс болды. Оның еңбектерінің үлкен жинақтары Дьюк университетінде және Смитсондар институтының Ұлттық антропологиялық мұражайында сақталады.