Филиппинде буддизм: тарихы, 2% халықтың діні, негізінен қытай тектілер арасында. 9 ғасырдан бастау алады, бірақ миссионерлік жұмыстардың жетіспеуінен азайып барады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппинде буддизмнің рөліне шолу
Overview of the role of Buddhism in the Philippines
Буддизм Филиппинде аз таралған дін. 2016 жылы халықтың 2% осы дінді ұстанады, негізінен қытай тегінен шыққан филиппиндіктер. Будданың үйретістері жергілікті тілдерге аударылып, оқытылатын буддалық миссионерлік жұмыстардың жетіспеуі немесе толыққанды болмауы салдарынан елдегі буддистердің саны азайып барады.
Buddhism is a minor religion in the Philippines. It is practiced by 2% of the population in 2016, primarily by Filipinos of Chinese descent. The number of Buddhists in the country has been dwindling due to the lack or no significant presence of Buddhist missionary works where the teachings of the Buddha are translated and taught to the native regional languages.
Тарих
Филиппинде буддизмнің болғандығына қатысты ең көне археологиялық дәлелдер 9 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде Ваджраяна буддизмнің басым саласы ретінде танымал болды. Осы кезеңге қатысты ерте буддалық жазбалар әлі табылмаған, мүмкін жазу материалдарының – бамбук пен жапырақтардың бұзылуына байланысты. Кейбір деректерде буддизмнің аралдарға отарлаушылар мен Шығыс Азия буддизмі келгенге дейін болғандығы да айтылады. Филиппин құрамындағы тәуелсіз мемлекеттерде буддизмді ұстанушылар болғаны белгілі, алайда халықтың көп бөлігі жергілікті филиппин халықтық діндерін ұстанған. Филиппиндегі Ваджраяна теңіз сауда жолдары арқылы Үндістан, Шри-Ланка, Чампа, Камбоджа, Қытай және Жапониядағы өкілдерімен байланысқа түскен, сондықтан оларды толығымен ажырату қиын, ортағасырлық Теңіз Азиясының эзотерикалық буддизмінің бір кешені ретінде қарастыру орынды. Эзотерикалық буддизмнің дамуына куә болған Оңтүстік Азияның маңызды порты қалаларында бұл дәстүр шиваизммен қатар өмір сүрген. Суматрадағы Шривиджая және Явадағы Маджапахит империялары 1918 жылға дейін Батыс тарихында белгісіз болды, сол кезде Экстремальды Шығыстың Француз мектебінің ғалымы Жорж Кодес олардың бар екенін жорамалдады, себебі олар Қытайдың Тан және Сун императорлық династияларының жазбаларында есімдері жиі кездесетін. Қытай монахы және ғалымы И Цзин 687-689 жылдары Үндістанға жол тартқанда Суматрада болды. Ол Шривиджаяның шаттығы туралы былай деп жазды: «Буддизм Оңтүстік-Шығыс Азия аралдарының барлық жерінде гүлденген. Оңтүстік теңіз аралдарындағы көптеген патшалар мен басшылар буддизмді құрметтейді және оған сенеді, ал олардың ниеттері жақсылыққа ұмтылуға бағытталған». Шривиджая империясы 650 жылдан 1377 жылға дейін 600 жыл бойы Палембангта, Суматрада буддизмнің мәдени орталығы ретінде гүлденді. 770-825 жылдары Орталық Явадағы төбеде мандала ретінде салынған Борободур қазіргі таңда Шривиджая империясының ұлылығының куәсі болып тұр. Саилендра патшаларының үш буыны Ваджраяна буддалық космологиясының үш өлшемді бейнесін көрсететін ғибадатхананы салған. Кейін Явалық Маджапахит империясы Шривиджаяны бағындырып, 1292 жылдан 1478 жылға дейін Оңтүстік-Шығыс Азиядағы буддизмнің жетекші мәдени орталығына айналды. Екі империя да 7 ғасырда Тхераваданың қатаң тәжірибасын Ваджраянаның рәсімдерімен толықтырған. Ваджраяна, өзінің ішінде жеке буддизм мектебі емес, сөзбе-сөз «алмаз» немесе «алмаз көлік» деген мағынаны білдіреді, сондай-ақ Тантрикалық немесе Мантраяна буддизмі ретінде де танымал, Тхеравада немесе Махаяна буддизмімен қатар қолданылатын дәстүр болып табылады. Ваджраянаның ерекшелігі – медитация емес, рәсімдер. Сонымен қатар, оның эзотерикалық ілімдері тек дхарма арқылы берілуі мүмкін.
The oldest archeological evidence of Buddhism's presence in the Philippines date back to the 9th century, when Vajrayana was known as the dominant branch of Buddhism. No early Buddhist written records have yet to be found from this era, likely due to the perishable nature of the writing mediums, which were bamboo and leaves. A few records also note of the historical presence of Buddhism in the islands prior to the arrival of colonizers and East Asian Buddhism. Independent states that comprise the Philippines were known to have Buddhist adherents, although the majority of the population adhered instead to the indigenous Philippine folk religions. Vajrayāna in the Philippines was also linked through the maritime trade routes with its counterparts in India, Sri Lanka, Champa, Cambodia, China and Japan, to the extent that it is hard to separate them completely and is better to speak of a complex of esoteric Buddhism in medieval Maritime Asia. In many of the key South Asian port cities that saw the growth of Esoteric Buddhism, the tradition coexisted alongside Shaivism. Both the Śrīvijayan empire in Sumatra and the Majapahit empire in Java were unknown in Western history until 1918, when George Coedes of the Ecole Francaise d’Extreme Orient postulated their existence because they had been mentioned in the records of the Chinese Tang and Sung imperial dynasties. Yi Jing, a Chinese monk and scholar, stayed in Sumatra from 687 to 689 on his way to India. He wrote on the Srivijaya's splendour: "Buddhism was flourishing throughout the islands of Southeast Asia. Many of the kings and the chieftains in the islands in the southern seas admire and believe in Buddhism, and their hearts are set on accumulating good action." The Srivijaya empire flourished as a Buddhist cultural centre over 600 years from 650 to 1377 in Palembang, Sumatra. Built as a mandala on a hill from 770 to 825 in central Java, the Borobodur stands today as a living testament of the Srivijaya empire's grandeur. Three generations of the Sailendra kings built the temple that displays a three dimensional view of the Vajrayāna Buddhist cosmology. Later on, the Javanese Majapahit empire took control over the Srivijaya and became the leading Buddhist cultural centre from 1292 to 1478 in Southeast Asia. Both empires supplemented their otherwise austere practice of Theravāda with the rituals of Vajrayāna in the 7th century. In and of itself not a school of Buddhism, Vajrayāna, literally meaning "adamantine" or "diamond vehicle" and also known as Tantric or Mantrayāna Buddhism, is instead practiced as a tradition on top of Theravāda or Mahāyāna Buddhism. Ritual practice rather than meditation is the distinguishing mark of Vajrayāna. In addition, its esoteric teachings may only be conveyed through dharma transmission.
Бутан
Дәлелдер Бутаунның кем дегенде 1001 жылға дейін Қытайдың Сун әулетімен байланыста болғанын көрсетеді. Қытай жылнамасы Сун Ши 1001 жылдың 17 наурызында Қытай императорлық сарайында Бутауан елшілігінің (Ли Юй хан 李竾罕 және Цзяминань) алғаш рет пайда болғанын тіркеді, және Бутауанды (Путуан) Раджа Килинг есімді билеушінің басшылығымен Чампа мемлекетімен тұрақты байланысы бар, ал Қытаймен мерзімік байланысы бар, Буддалық монархиясы бар теңіздегі кішкентай индуисттік ел деп сипаттады. Раджа I Хсу Хан басшылығымен елші жіберіп, Чампа елшісімен сарай протоколында тең мәртебе беруді сұраған ресми мәлімдеме жолдады. Бұл өтініш кейіннен императорлық сарай тарапынан, негізінен Чампаға көрсетілген жақсылыққа байланысты қабылданбады.
Evidence indicates that Butuan was in contact with the Song dynasty of China by at least 1001 CE. The Chinese annal Song Shih recorded the first appearance of a Butuan tributary mission (Li Yui han 李竾罕 and Jiaminan) at the Chinese Imperial Court on March 17, 1001 CE and it described Butuan (P'u tuan) as a small Hindu country with a Buddhist monarchy in the sea that had a regular connection with the Champa kingdom and intermittent contact with China under the Rajah named Kiling. The rajah sent an envoy under I hsu han, with a formal memorial requesting equal status in court protocol with the Champa envoy. The request was denied later by the Imperial court, mainly because of favoritism over Champa.
Миндаро
1225 жылы Қытайдың Фукьен провинциясындағы теңіз саудасын қадағалаушы Чжао Ругуа "Түрлі-түрлі елдер туралы хабар" атты кітап жазды, онда ол Лусон аралындағы Миндоро аралындағы Маи деген елмен сауда жасауды сипаттады, ол испандықтар келгенге дейінгі Филиппин мемлекеті болған. Кітапта түйме-түйме өскен ормандарда белгісіз шыққан Будда бейнелерінен жасалған металл мүсіндердің кездесуі туралы айтылады. Испандықтардың алғашқы кездесуінде тапқан тагалогтардың әдет-ғұрыптарының мейірімділігі, сол нәсілдің басқа провинцияларындағы және Лусонның өзіндегідей болмай, буддизмнің әсері болуы мүмкін.
In 1225, China's Zhao Rugua, a superintendent of maritime trade in Fukien province, wrote the book titled Account of the Various Barbarians , in which he described trade with a country called Ma i in the island of Mindoro in Luzon, which was a pre Hispanic Philippine state. The book describes the presence of metal images of Buddhas of unknown origin scattered about in the tangled wilds. The gentleness of Tagalog customs that the first Spaniards found, were very different from those of other provinces of the same race and in Luzon itself, can very well be the effect of Buddhism.
Палаван
13 ғасырда Буддизм мен индуизм Шривиджая және Маджапахит арқылы Палаван халқымен таныстырылды. Сақталған буддалық бейнелер мен мүсіндер негізінен Табон үңгірінде және оның маңында табылады. Филип Мейздің жақында жүргізген зерттеулерінде үңгірлердегі қабірлерде Батысқа саяхатты бейнелейтін алып мүсіндер мен үңгір суреттері анықталды.
In the 13th century, Buddhism and Hinduism were introduced to the people of Palawan through the Srivijaya and Majapahit Surviving Buddhist images and sculptures are primarily found in and at Tabon Cave. Recent research conducted by Philip Maise has included the discovery of giant sculptures and cave paintings within the burial chambers in the caves depicting the Journey to the West.
Қазіргі күн
Филиппинде буддизмнің екі негізгі мектебі де кездеседі. Махаяна монастырлары, ғибадатханалар, буддалық емес ұйымдар, медитация орталықтары мен топтары бар, мысалы, Фо Гуан Шан, Сока Гаккай Интернешнл және Жапонияда құрылған халықаралық Ничирен буддалық ұйымы. Маха-Бодхи қоғамының Дзен үйірмесі 1998 жылдың қазан айында құрылған. Fo Guang Shan Manila – Филиппиндегі Fo Guang Shan буддалық орденінің бас бөлімшесі, оның ел бойынша бірнеше ғибадатханалары бар. Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқандықтан, Тхеравада мектебінің ықпалы шектеулі. Филиппин Тхеравада буддалық бірлестігі тұрақты түрде жиналыстар өткізеді және елде Тхеравада буддизмін таратуға ықпал етеді. Сонымен қатар, Кесон провинциясында секталық емес С.Н. Гоенка випассана медитация орталығы жұмыс істейді.
Both extant schools of Buddhism are present in the Philippines. There are Mahāyāna monasteries, temples, lay organizations, meditation centers and groups, such as Fo Guang Shan, Soka Gakkai International, and an international Nichiren Buddhist organization founded in Japan. The Maha Bodhi Society's Zen circle was founded in October 1998. Fo Guang Shan Manila is the main branch of the Fo Guang Shan Buddhist Order in the Philippines, which has several temples across the country. Despite being located in Southeast Asia, the Theravāda school has but a marginal presence. The Philippine Theravāda Buddhist Fellowship regularly holds fellowship meetings and promotes Theravāda Buddhism in the country. There is also a nonsectarian S. N. Goenka vipassanā meditation center in Quezon Province.
Халықтық діннің енгізілуі
Тагалог және висайялықтардың сенімдері әлемде жақсы да, жаман да рухтар мен табиғаттан тыс күштер мекендейді деген ойға негізделген, және оларға құлшылық арқылы құрмет көрсету қажет. Буддизм мен индуизмнің элементтері жергілікті халық діндеріне синкретизм арқылы бейімделіп немесе енгізілген. Филиппин мифологиясында дивата (санскрит тілінен алынған devata देवता; испан тілінде encantada) – құдай немесе рухтың бір түрі. "Дивата" термині отарлық дәуірге дейінгі филиппиндіктердің мифологиясына сіңірілгеннен бері мағынаның әртүрлі деңгейлеріне ие болды. Бұл термин дәстүрлі түрде Висая, Палаван және Минданао аймақтарында қолданылады, ал "анито" термині Лусон аймағының кейбір бөліктерінде қолданылады. Екі термин де Бикол, Мариндюк, Ромблон және Миндорода қолданылады, бұл екі термин арасындағы "аралық аймақ"ты білдіреді. Педро Чириноның "Relación de las Islas Filipinas" (1595–1602) еңбегінде келтірілген "Батала" есімінің жазылуы, мүмкін, ескі құжаттардағы есімнің екі түрлі жазылуының комбинациясы болған шығар, мысалы, "Badhala" ("Relacion de las Costumbres de Los Tagalos", 1589, Хуан де Пласенсия) және "Batala" ("Relacion de las Yslas Filipinas", 1582, Мигель де Лоарка). Испан тілінде "h" әрпі дыбысталмағандықтан, соңғысы тагалог тілінде дұрыс жазылуы керек еді. Батала немесе Батала, санскрит тіліндегі "бхаттара" (асыл ие) сөзінен шыққан, ол 16 ғасырда Филиппиннің оңтүстігінде және Борнеода "батара" атағы ретінде пайда болды. Индонезия тілінде "батара" сөзі "құдай" дегенді білдіреді, ал оның әйелдік түрі "батари" деп аталады. Малай тілінде "бетара" сөзі "қасиетті" дегенді білдіреді және Явадағы үлкен индуист құдайларына қолданылған, сондай-ақ Маджапахит билеушісі де осы атаны алған.
The Tagalog and Visayan belief system was more or less anchored on the idea that the world is inhabited by spirits and supernatural entities, both good and bad, and that respect must be accorded to them through worship. The elements of Buddhist and Hindu beliefs have been syncretistically adapted or incorporated in the indigenous folk religions. In the Philippine mythology, a diwata (derived from Sanskrit devata देवता; encantada in Spanish) is a type of deity or spirit. The term "diwata" has taken on levels of meaning since its assimilation into the mythology of the pre colonial Filipinos. The term is traditionally used in the Visayas, Palawan, and Mindanao regions, while the term anito is used in parts of Luzon region. Both terms are used in Bicol, Marinduque, Romblon, and Mindoro, signifying a 'buffer zone' area for the two terms. While the spelling of the name "Bathala" given by Pedro Chirino in "Relación de las Islas Filipinas" (1595–1602) was perhaps a combination of two different spellings of the name from older documents such as "Badhala" in "Relacion de las Costumbres de Los Tagalos" (1589, Juan de Plasencia) and "Batala" in "Relacion de las Yslas Filipinas" (1582, Miguel de Loarca), the latter was supposedly the correct spelling in Tagalog since the letter "h" was silent in Spanish. Bathala or Batala was apparently derived from Sanskrit "bhattara" (noble lord), which appeared as the sixteenth century title "batara" in the southern Philippines and Borneo. In the Indonesian language, "batara" means "god", its feminine counterpart was "batari". It is worth noting that in Malay, "betara" means holy, and was applied to the greater Hindu gods in Java, and was also assumed by the ruler of Majapahit.
Филиппин тілдеріне әсері
Санскрит және, шамалы дәрежеде Пали, Филиппиннің дерлік барлық жергілікті тілдерінің сөздік қорына ұзаққа созылатын әсер еткен.
Sanskrit and, to a lesser extent, Pāli have left lasting marks on the vocabulary of almost every indigenous language of the Philippines.