Төжан әл-Фейсал: Журналист, құқық қорғаушы және саяси тұтқын

Кіріспе

Адам құқықтары жөніндегі белсенді, тележурналист Туажан әл Фейсал (; توجان الفيصل, Tujān al Fayṣal) (1948 жылы туған) – адам құқықтары жөніндегі белсенді және бұрынғы тележурналист, Иордания парламентіне сайланған алғашқы әйел.

Ерте өмір

Әл Фейсал 1948 жылы туған.

Саяси мансап

Әл-Файсал 1993 жылғы сайлаулар, әскери жағдай алынған соң қайта өткезілгенде, Иордания парламентіне сайланды. Ол 1993 жылдан 1997 жылға дейін парламент депутаты болып қызмет етті. Келесі сайлауда үкімет оның қайта сайлануына араласып, бөгет қойған деген қауесет бар.

Мүсіндік

1989 жылы оңтүстік Амманның бірінші инстанция шариғат сотында Тужан әл Фейсалға қарсы діннен бас тарту ісі қаралды. Иорданияда діннен бас тарту туралы заң жоқ, бірақ үміткерлер оны діннен бас тартқан деп жариялап, күйеуінен ажырастыруды сұрады. Сот ақырында бұл мәселе бойынша өкілеттігі жоқ екенін мәлімдеді. 1990 жылы апелляцияда шариғат апелляциялық соты, діннен бас тарту фактісіне байланысты ажырасу туралы өтініштің бір бөлігін қарауға келіскен болатын, діннен бас тартуға ешқандай дәлел табылмады деп шешім шығарды және істі тоқтатты.

Активизм және тұтқындалу

2002 жылғы 6 наурызда әл-Файсал Хьюстондағы Arab Times газетінің сайтында король Абдулла II-ге ашық хат жариялады, онда ол Иорданияның сол кездегі премьер-министрі Али Абу Рагебті жемқорлыққа қатысты айыптады. Бұл хат кейіннен «Әл Сабил» ислами апталығында қайта басылды. Ол үкіметтік міндетті автокөлік сақтандыруының бағасының соңғы екі есеге өсуі Иорданиядағы ірі сақтандыру компанияларына (олардың бірқатары премьер-министрдің өзіне тиесілі немесе олармен бірлесіп иеленген) пайда әкелу мақсатында жасалғанын мәлімдеді. Ол 16 наурызда тұтқындалды. 27 наурызда Мемлекеттік қауіпсіздік сотының прокуроры оны кепілдікпен босатты, бірақ екі күннен кейін, үйінде өткізетін баспасөз мәслихатының алдында қайтадан тұтқындалды. 2002 жылғы 16 мамырда Мемлекеттік қауіпсіздік соты оны «Иордания мемлекетінің беделін түзейтіндей әрекет жасау», сот органдарын қаралау, «өзінің діни сезімін қорлайтын» деп есептелетін адамның алдында «сөз айту», «мемлекеттің беделін түзейтіндей жалған ақпаратты шетелде тарату», және «дүрбелең мен кісі өлтіруге» ұлтас ету айыптарымен соттады. Ол 18 айға бас бостандығынан айырылды, бұл осы айыптар бойынша ең жоғары жаза еді. Ол 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін екі апта өткен соң шығарылған уақытша корольдік жарлық бойынша сотталды. Бұл заң «терроризм» анықтамасын кеңейтіп қана қоймай, Иорданиядағы сөз бостандығын одан әрі шектеді. Amnesty International оған тағайындалған түрме жазасын айыптады:
«Бұл Иорданиядағы сөз бостандығы үшін өкінішті күн. Тужан әл-Файсал өзінің пікірін білдірудегі негізгі құқығын пайдаланғаны үшін ғана түрмеге қамалған. [ ] Тужан әл-Файсалға үкім шығару Иордания ратификациялаған халықаралық адам құқықтары туралы келісімдерді бұзу болып табылады. [ ] Біздің қорқуымыз рас болды, иорданиялық соттар «терроризммен» күресу үшін жаңа шараларды, шындығында үкімет саясатын сынау құқығын шектеу үшін пайдалануда. Тужан түрмеде зәбір көргені хабарланды. Бұл Иорданияның ішінде де, сыртында да адам құқықтарын қорғайтын ұйымдардың наразылығын тудырды. Түрмеде ол аштық жариялады, оның барысында бір ай ішінде 12 кг салмақтан айырылды. 2002 жылғы 26 маусымда, 29 күндік аштықтан кейін, ол арнайы корольдік кешіріммен түрмеден босатылды. Корольдік кешірім оның айыбын жойған жоқ. BBC News Online тілшісіне берген сұхбатында ол ауруханадан қызының қолынан шығуға ниеттенгенін айтты. Ол сондай-ақ: «Мен мүгедектер коляскасына отырған жоқпын, себебі мен оның сыртқы түрі мен әлсіздік сезімін ұнатпаймын» деді.

On 6 March 2002, al Faisal published an open letter to King Abullah II on the website of the Houston based newspaper Arab Times, accusing the then Jordanian Prime Minister Ali Abu Ragheb of corruption. The letter was later reprinted in the Islamist weekly Al Sabil. She claimed that the recent doubling of the cost of government mandated automobile insurance was intended to benefit the major insurance companies in Jordan (several of which were owned or partly owned by the Prime Minister himself). She was arrested on 16 March. The State Security Court prosecutor freed her on bail on 27 March but she was arrested again two days later on the eve of a press conference she was about to hold at her home. On 16 May 2002, she was convicted by the State Security Court on charges of "tarnishing the Jordanian state", defamation of the judiciary, "uttering words" before another deemed to be "detrimental to his religious feeling", "publishing and broadcasting false information abroad which could be detrimental to the reputation of the state", and inciting "disturbances and killings." She was sentenced to 18 months imprisonment, the maximum sentence allowed on such charges. She was convicted under a law promulgated through a provisional royal decree two weeks after the 11 September 2001 attacks. The law not only expanded the definition of "terrorism" but also further restricted freedom of expression in Jordan. Amnesty International condemned the prison term imposed on her:
This is a sad day for freedom of expression in Jordan. Toujan al Faisal has been imprisoned solely for exercising her fundamental right to express her opinion. [ ] Sentencing Toujan al Faisal has breached international human rights treaties which Jordan has ratified, [ ] As we feared, the Jordanian courts are using new measures supposedly introduced to fight 'terrorism' to clamp down on the individual's exercise of the right to criticize government policy. Toujan was reportedly maltreated in jail. This caused an outcry of human right groups within and outside Jordan. In prison she went on hunger strike, during which she lost 12 kg (1 st 12 lb) in less than a month. On 26 June 2002, after 29 days of hunger strike, she was freed from prison by a special royal pardon. The royal pardon did not annul her conviction. Speaking to BBC News Online, she said she was determined to walk out of hospital on her daughter's arm. And she continued to state "I refused a wheelchair because I don't like the look, the attitude of weakness."