Кіріспе

Француз суретшісі (1926-2005)

Реймонд Хейнс (9 қараша 1926 – 28 қазан 2005) – көрнекті француз суретшісі және Nouveau réalisme қозғалысының негізін қалаушылардың бірі. 1960 жылы ол Арман, Франсуа Дюфрен, Ив Клейн, Жан Тингели, Жак Виллегле және Пьер Рестаньмен бірге «Жаңа реализм манифестіне» қол қойды. 1976 жылы Дэниел Абади Париждегі Ұлттық өнер және мәдениет орталығында (C. N. A. C.) Хейнстің туындыларына арналған алғашқы ретроспективті көрмені ұйымдастырды. Хейнс бұл көрмені, ол C. N. A. C.-де көрсетілген соңғы көрме болды, «C. N. A. C.-дегі аң ауы» (La Chasse au C. N. A. C.) деп атады. Ол үшін Даниэль Споерри «C.N.A.C.-дегі аштық» (La faim au C.N.A.C.) деп аталатын кешкі ас ұйымдастырды. 1997 жылы Хейнс Курт Швиттерс сыйлығымен марапатталды. 2017 жылы Хейнс 57-ші Венеция биенналесінің басты көрмесіне суретші ретінде шақырылды. 2001 жылы Жорж Помпиду орталығы Парижде Реймонд Хейнске «La tentative» («Тыраныс») атты ретроспективті көрме арнады. Max Hetzler галереясы 2014 жылдан бері Томас Хейнс басқаратын Хейнстің мұрагерлерімен жұмыс істеп келеді.

Ерте өмір және білім

Реймонд Хейнс 1926 жылдың 9 қарашасында Францияның Коте д’Армор аймағындағы Сен-Брюк қаласында дүниеге келген. Ол Парижге саяхаттауға дейін алты ай бойы Рен қаласындағы Сәндік өнер мектебінде мүсіндік өнерін оқыды. Оқу орнында ол кейін серігі болған суретші Жак де ла Виллеге танысты. Содан кейін Хейнс фотограф Эммануэль Сужезден тәлім алды, ол суретті өңдеу арқылы нысанды абстрактілі етуге болатынын түсіндірді. Бұл мәтін оның жеке манифесті болды, онда ол қалыптасқан реализм тұжырымын сарапқа салып, Аполлинердің сөздерін келтіре отырып, суретшінің жаңа шындықтар құруының қажеттігіне сенім білдірді.

Фильмдер мен ультра-хаттар

1949 жылы Хайнс өзінің алғашқы қара-ақ қысқаметражды фильмін жасады: Saint Germain des Prés Colombiens. 1950 жылдан 1954 жылға дейін ол «Пенелопа», «29 шілде 1881 жылғы заң» және «Defence d’afficher» сияқты бірнеше фильм түсірді. Жаку Виллегемен бірге олар визуальды бұрмалау әдісін қолданды, камераға жолақты шыны қосып, Анри Матистің акварель кескіндерінен шабыттанған абстрактті фильмдер жасады. Композитор Пьер Шеффер 1959 жылы олардың фильміне өзінің музыкасын қосып, оны «Etude aux allures» деп атады. Хайнс Леттристтік өнер көрсетілімдеріне қатысып, әсіресе Франсуа Дюфрен, Исидор Ису және Габриэль Померанның еңбектерін жоғары бағалады. 1950 жылы ол Леттрист қозғалысының жазба жұмыстарын пластикалық бейнелеуге арнады, әріптерді жолақты линза арқылы тілгіледі. Бұл фотосуреттік деформация процесі Стефан Малларме бастаған, Гийом Аполлинер одан әрі дамытқан және кейіннен Леттристер қолданған қазіргі заманғы эстетикамен үйлеседі. 1953 жылы Хайнс Виллеглемен бірлесіп «Hépérile éclaté» атты жұмысты жариялады. Лирикалық абстракцияның негізін қалаушы Камиль Брайен жазған «Гипериль» фонетикалық поэмасы Ультра-Леттристтік тұжырымдамаға айналдырылды: оқылмауға арналған өлең.

Ұшу

1949 жылы Хайнс пен Жак Виллель жыртылған плакаттарды суреттер жасау үшін қолдана бастады. Олар бірлесіп, қаладан алынған жыртылған концерттік плакаттар мен жарнамаларды пайдаланып, деколяж деп аталатын әдіс арқылы бірқатар жұмыстар жасады. Олардың алғашқы туындысы «Ах Алма Манетро» деп аталды, бұл атау шашыраңқы әріптердің арасынан пайда болған сөздерге берілген. 1954 жылы Франсуа Дюфрен Монпарнас бульварындағы Le Dôme кафесінің алдында Ив Кляйнды Хайнспен таныстырды. 1956 жылы Хайнс Ив Клейннің үйінде өнер сыншысы Пьер Рестанимен кездесті. 1957 жылы ол Парижде Жаку Виллельмен бірлесіп, жыртылған плакаттар көрмесін ашты. SAFFA итальяндық SAFFA темекі компаниясы шығарған оттық қораптардың көшірмелерін жасады. Оның француздық серігі SEITA тек SEITA өндірген француздық оттық қораптарын қайта өндірді. Келесі жылы Хайнс Париждегі Айрис Клерт галереясында «Сейта және Саффа: авторлық құқығы Раймонд Хайнсқа тиесілі» атты көрме ұйымдастырды. Онда Сейта мен Саффа деген екі аббревиатурамен қол қойылған алып оттық қораптар қойылды, ал Хайнс өзін олардың өкілі ретінде таныстырды. 1964 жылы Венеция биенналесінде Хайнс «Biennale déchirée (Жыртылған Биеннале)» және төрт жылдан кейін «Biennale éclatée (Сынық Биеннале)» ұсынды: ол әр Ұлттық павильонның каталог мұқабаларын жоңқаланған шыны призмасы арқылы деформациялады.

Макинтошаги мен ағаш кескіндері

1997 жылы Хайнс өзінің алғашқы Macintoshages-ін жасады. Бұл термин «машин» (француз тілінде «зат») сияқты сөздердің алуан түрлі үйлесімінен, машина, Macintosh, Маршалл Маклюхан және басқа да салыстырулардан туындады. Macintoshage компьютерлік мәтіндер мен кескіндерді өңдеу арқылы жақындастырып, біріктірді. Экранда бірнеше терезелерде мәтін мен кескіндерді ұйымдастыру мүмкіндігі, сондай-ақ компьютерлік құралдар жасалды. Мәтіндер мен кескіндер инновациялық жолмен үнемі дамып жатқан жобаның бастауы болды: оларды виртуалды түрде қоюға немесе алып тастауға, ағымдағы оқиғаларға сәйкес ашуға, тіпті сананың арман күйіндегідей үйлестіруге болады. Осы уақытта Хайнс «Тротуар мүсіндері» сериясімен жұмыс істеуді бастады. Камерасымен қала көшелерінде серуендеген Хайнс құрылыс алаңдарындағы нақты бөлшектерді суретке түсірді, мысалы, ол мүсінге айналу мүмкіндігін сезінген бетон блогын бөліп алды.