Кіріспе

Шыңғыс ханның ағасы (1168-1246) Темуге (1168-1246) - Шыңғыс ханның кенже ағасы, Есугейдің төртінші ұлы.

Ерте өмір

"Монголдардың құпия тарихы" кітабында "Темучин 9 жаста, Темуге 3 жаста болған" деп жазылған. Кіші ұлы ретінде ол "отчигин" (отгон немесе otgon сөзінің кіші ұлы, сонымен қатар От (От) Тегин (хан отбасының кіші мүшесі) ескі түркі тілінде) деген атауға префикс алды, ол отбасында әрқашан "отчигин" болып табылады, сондықтан оны көбінесе Темуге отчигин немесе жай ғана Отчигин деп атайды. Балалық шағында және жасөспірім шағында анасы мен ағалары аздап бүлдірген, сән-салтанатқа бейім, бірақ "батыл, күшті және шайқаста тез" болған, оны тіпті отбасының жаулары да мойындаған. Шаман Кокочу (Таб Тенгри) монғолдар билігін өз отбасына тарта бастағанда, Шыңғыс хан Темугеге Кокочуды күресте өлтіруді бұйырды.

Уақытша билеуші

Ең жас еркек ұрпақ ретінде Темуге мен анасына монғол дәстүрі бойынша Шыңғыс хан оның таққа отырғызылуы кезінде ең көп жер мен халықты бөлді. Ол бауырларының ішіндегі ең аз соғысушы болған сияқты, және Шыңғыстың өзі оны жалқау және ауытқуы жоқ деп сынға алды. Алайда Темуге шебер саясаткер және қабілетті билеуші болды, ол анасы Хоэлунмен бірге ағалары әскери жорықтарда болған кезде монғолдардың жүрегін басқарды. Ол ақыл-ойға бейім болған көрінеді, алдымен, жеңілген Ся және Джин мәдениеттерінің ықпалынан кейін, монғол империясына кіретін басқа мәдениеттерге белсенді қызығушылық танытты. Темуге 1241 жылы өзінің немере інісі және Шыңғыс ханның ұлы Өгедей хан қайтыс болғаннан кейін негізгі саяси аренаға кіруге тырысты. Сол кезде Огедейдің ұлы Гүюк хан Ресей мен Еуропадағы "Батыс жорығына" қатысқан болатын. Темуге отчигин тақты басып алуға тырысты, бірақ Огедейдің жесірі және Гююктың анасы Торегене оған кедергі жасады. 1246 жылы Курултай Гүйікті ұлы хан етіп сайлағаннан кейін Темуге қазаға кесілді.