Кіріспе
Құлақ кенелері – жануарлар мен адамдардың құлақтарында тіршілік ететін көптеген кене түрлерінің жалпы атауы. Құлақ кенелері жануарлар мен адамдардың құлақтарында тіршілік ететін кенелер. Ветеринарияда ең көп кездесетін түрі – Otodectes cynotis (Gk. oto=құлақ, dectes=шағушы, cynotis=итке тән). Бұл түр, атына қарамастан, мысықтардағы құлақ кенесі инфекциясының 90% жағдайына себеп болады. Ветеринариялық тәжірибеде, иттер мен мысықтардағы құлақ кенесі инфекциясы бір немесе екі құлақта қышуды қоздыратын ауру ретінде көрінеді, бұл өз кезегінде зардап шеккен құлақты қысып тырқып алуға әкеледі. Құлақтан әдеттен қараңғырақ түсті құлақ күкірті (церумен) бөлінуі мүмкін. Мысықтар, сондай-ақ құлақтары тік және құлақ бағытын басқара алатын иттердің құлақ қанаттары (пинна) әдеттен тыс немесе жаппай бұрышта ұсталып тұруы мүмкін. Құлақ кенелерімен байланысты ең көп кездесетін зақым – құлақтың артқы жағындағы немесе табанындағы ашық немесе қабыршақтанған ("қабықшалы") тері жарасы, ол құлақты қысып тырқығанда артқы аяқ тырнақтарының теріге тиюінен пайда болады. Бұл жара көбінесе екінші рет бактериялармен жұғады және тері бактерияларынан қабыршақтанады, сондықтан құлақ кенелерінің ең көп кездесетін көрінісі – бір немесе екі құлақтың артқы жағында немесе табанында пайда болатын жара. Бұл, құлаққа тигенде артқы аяқтың рефлекстік қозғалысын тудыратын пиннальді педаль рефлексімен бірге жүреді (бұл тест құлақтың сыртындағы және шетіндегі басқа да кене инфекцияларында да оң нәтиже береді). Құлақ кенесі инфекциясын емдеген кезде мұндай жаралар өздігінен жазылады, ал жазылу процесін жергілікті антибиотиктерді қолдану арқылы жеделдетуге болады. Қазіргі кезде құлақ кенелерін (сондай-ақ, маңқа кенелерін) емдеу үшін көбінесе ивермектин және селамектин сияқты паразиттерге қарсы препараттар қолданылады, әдетте жергілікті препараттар түрінде. Ивермектин тікелей су негізіндегі сұйықтық түрінде қолданылады, ол құлақ арнасына қысылып, құлақ табанында массаж жасау арқылы таратылады. Селамектин айына бір рет жануардың терісіне жағылатын препарат түрінде қолданылады, бұл белгілі бір мерзім ішінде кенелердің таралуын болдырмайды.
Ear mites are mites that live in the ears of animals and humans. The most commonly seen species in veterinary medicine is Otodectes cynotis (Gk. oto=ear, dectes=biter, cynotis=of the dog). This species, despite its name, is also responsible for 90% of ear mite infections in felines. In veterinary practice, ear mite infections in dogs and cats may present as a disease that causes intense itching in one or both ears, which in turn triggers scratching at the affected ear. An unusually dark colored ear wax (cerumen) may also be produced. Cats, as well as dogs with erect ears that have control over ear direction, may be seen with one or both ear pinnas held at an odd or flattened angle. The most common lesion associated with ear mites is an open or crusted ("scabbed") skin wound at the back or base of the ear, caused by abrasion of the skin by hind limb claws, as the ear has been scratched in an attempt to relieve the itching. This lesion often becomes secondarily infected and crusted from ordinary skin bacteria, so that the common presentation of ear mites is such a wound appearing on the back or base of one or both ears. This is accompanied by the pinnal pedal reflex that appears as reflex scratching motions of the hind limb when the ear is manipulated (this test is positive as well in other mite infections of the outside and rim of the ear pinnas in mange). When the ear mite infection is treated, such wounds resolve spontaneously, and this resolution may be speeded with application of topical antibiotics. The most common ear mite (as well as mange mite) treatments currently use the antiparasitics ivermectin and selamectin, usually as topical preparations. Ivermectin is available as a direct water based liquid that is squeezed into the ear canal and massaged at the base of the ear to distribute the medication. Selamectin is available as a once a month preparation that can be applied to the animal's skin, which prevents mite infestation over that time.
Ауру жұқтыру
Құлақ шаяншақтары жылдам таралады және басқа жануарлармен тіпті қысқа уақыттық физикалық байланыс арқылы да жұғуы мүмкін. Жануарлар арасында құлақ шаяншақтары ең көп мысықтарды, күзендерді және аз дәрежеде иттерді қамтиды. Адамдар құлақ шаяншақтарымен өте сирек жұғады. Жұқтырған жануарлардың құлақтарында көп мөлшерде кеуекті қара қоңыр материал болады. Жакын қарағанда, бұл қоқыста тым кішкентай ақ шаяншақтарды көруге болады, олар дерлік микроскоптық өлшемде болады. Құлақ шаяншақтары кейбір шаяншақтар сияқты теріге кірмейді, бірақ құлақ жолының ішінде тіршілік етеді.
Өмірлік цикл
Бір құрттың өмірлік циклі шамамен төрт аптаға созылады, жұмыртқалары шағылғаннан кейін үшінші немесе төртінші күні жарылады. Ана құрттары шамамен үш аптадан кейін көбейе алады.
Инфекцияның салдары
Құлақ шаяншасы - мысықтардағы құлақ инфекциясының ең көп кездесетін себебі, ол тікелей байланыс арқылы бір мысықтан екіншісіне жылдам таралады. Құлақ шаяншалары бактериялық және саңырауқұлақтық инфекцияларға ұқсас қабыну симптомдарын тудырады. Симптомдары құлақтың қышынуы және қызаруы болып табылады. Емделмеген инфекциялардан туындауы мүмкін басқа, ауыр проблемалар да бар, мысалы, мойын және құйрық сияқты құлақтан басқа жерлердегі тері аурулары және есту қабілетінің жоғалтуы.
Қоянның құлақтағы құйрықтары
Қоян құлағының қышыты, Psoroptes cuniculi, Otodectes cynotis-тен ірілеу болады. Ол құлақ жолында қалың, тығыз қалдықтардың пайда болуына себеп болады және соңында сыртқы құлақ пен бет терісіне таралуы мүмкін. Симптомдары: қышыну және бас шайқау. Емдеуге темекілік селамектин немесе ивермектин инъекциялары, сондай-ақ қоянның тұратын жерін жиі тазалау кіреді.
Емдеу
Иттер мен мысықтардың құлақ құрттарын ветеринар дәрігерлерден алуға болатын, сондай-ақ көптеген жануарлар дүкендерінде және онлайн-дүкендерде сатылатын кез келген препараттармен емдеуге болады. Егер таңдалған препарат құрт жұмыртқаларын жоймаса, емді бір айдан кейін қайталау керек, сонда жұмыртқадан шыққан құрттардың келесі буынына жете аласыз. Ит немесе мысық енді құлағын қысып жатқанда, бірнеше сағат ішінде жақсару байқалады. Дегенмен, құрттан туындаған тітіркеніс ішінара аллергиялық болғандықтан (кекірекке қараңыз), симптомдар құрт жойылғаннан кейін де бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Сонымен қатар, мысықтар мен иттердің құлақ сыртына сырғып сыпырудан пайда болған инфекцияланған жараларды емдеу үшін жергілікті антибиотиктер мен бірнеше апта уақыт қажет болуы мүмкін. Қояндардағы құлақ құрттарын емдеу үшін ивермектин және селамектин сияқты антипаразиттік препараттар қолданылады. Бұл екі препарат та мысықтар мен иттерде жақсы нәтижелер көрсетті. 0,01% ивермектиннен (Acarexx) жасалған жергілікті препаратты мысық құлақтарына май ретінде тікелей қолдануға болады, ал жаңа буынның селамектин препараты ("Revolution" таңбасымен) айына бір рет қолданылатын теріге жағылатын ем ретінде қол жетімді, ол жаңа құрттардың таралуын және басқа да паразиттік аурулардың алдын алады. Ивермектин сияқты, селамектинді де колли және малшы тұқымдарында, гомозиготалық MDR1 мутациялары болу мүмкіндігіне байланысты сақтықпен қолдану керек. Фипронил, (S) метопрен, эприномектин және празиквантел қосылған жергілікті препаратпен бір рет емдеу мысықтарда Otodectes cynotis жұқтыруының алдын алуға тиімді екені көрсетілді. Метопрен жұмыртқаның дамуын тоқтатып, құрттардың жетілуіне кедерілгі береді, ал қалғандары – паразиттерді өлтіретін препараттар.