Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анголалық журналист және жазушы (1960 жылы туған)
Angolan journalist and writer (born 1960)
Хосе Эдуардо Агуалуса Альвес да Кунья (1960 жылдың 13 желтоқсанында туған) – португал және бразилиялық тегі бар анголалық журналист және жазушы. Ол Португалияның Лиссабон қаласында агрономия және орман шаруашылығы салаларын оқыды. Қазіргі уақытта Мозамбик аралында жазушы және журналист ретінде жұмыс істейді. Сондай-ақ ол аралда қоғамдық кітапхана ашуға жұмыс істеп жатыр.
José Eduardo Agualusa Alves da Cunha (born December 13, 1960) is an Angolan journalist and writer of Portuguese and Brazilian descent. He studied agronomy and silviculture in Lisbon, Portugal. Currently he resides in the Island of Mozambique, working as a writer and journalist. He also has been working to establish a public library on the island.
Жазушылық мансап
Агуалуса негізінен өз ана тілінде, португал тілінде жазады. Оның кітаптары жиырма бес тілге аударылды, ең бастысы – ағылшын тіліне, аудармашы Дэниел Ханн, оның жиі серігі. Оның жазбаларының көбі Ангола тарихына арналған. «Жаңбырлы маусым» (Estação das Chuvas, 1996) – 1992 жылы Луандада таңсық түрде жоғалған анголалық ақын және тарихшы Лидия до Кармо Феррейра туралы биографтық роман. «Креол» (Nação Crioula, 1997) португалдық авантюрист Карлос Фрадик Мендес (19 ғасырдағы португал жазушысы Эса де Квироздың туындысы) мен Анголаның ең бай адамдарының бірі болған бұрынғы құл Ана Олимпия де Каминха арасындағы құпия махаббат туралы баяндайды. «Хамелеондар кітабы» (O Vendedor de Passados, 2004) 2009 жылы «Құдайлар мен солдаттар: қазіргі африка жазуының Penguin антологиясы» кітабынан алынған үзіндіні қамтиды. Португал тіліндегі түпнұсқа атау «Өткенді сатушы» деген мағынаны білдіреді, бірақ Агуалуса мен Хан оны ағылшын тілінде «Хамелеондар кітабы» деп атауға келісті – Агуалусаға осы атау қатты ұнады, сондықтан ол оны португал тіліндегі әлі аударылмаған қысқа әңгімелер жинағы үшін де пайдаланды: O Livro dos Camaleões. «Ұмытудың жалпы теориясы» (Teoria Geral do Esquecimento, 2012) Ангола тарихын Лудо есімді әйелдің көзқарасынан баяндайды, ол ел тәуелсіздік алған күні алдында Луандадағы пәтеріне бекініп, үш онжылдыққа жабылып қалады. Ол ағылшын тіліндегі әдеби ортада, әсіресе «Ұмытудың жалпы теориясы» романы үшін үлкен жетістікке жетті. 2012 жылы жазылып, 2015 жылы аударылған бұл роман 2016 жылғы Man Booker International жүлдесінің финалисі болды және 2017 жылғы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығын жеңіп алды. Агуалуса португалдық LER журналына ай сайын, бразилиялық O Globo газетіне және анголалық Rede Angola порталына апта сайын материал жазады. Ол RDP África арнасында африкалық музыка мен поэзия туралы «A Hora das Cigarras» радио бағдарламасын жүргізеді. 2006 жылы Консейсау Лопес және Фатима Отеромен бірге португал тіліндегі авторларға арналған бразилиялық Língua Geral баспасын құрды.
Agualusa writes predominantly in his native language, Portuguese. His books have been translated into twenty five languages, most notably into English by translator Daniel Hahn, a frequent collaborator of his. Much of his writing focuses on the history of Angola. Rainy Season (Estação das Chuvas, 1996) is a biographical novel about Lidia do Carmo Ferreira, the Angolan poet and historian who disappeared mysteriously in Luanda in 1992. Creole (Nação Crioula, 1997) tells the story of a secret love between the fictional Portuguese adventurer Carlos Fradique Mendes (a creation of the 19th century Portuguese novelist Eça de Queiroz) and Ana Olímpia de Caminha, a former slave who became one of the wealthiest persons in Angola. The Book of Chameleons (O Vendedor de Passados, 2004) was excerpted in Gods and Soldiers: The Penguin Anthology of Contemporary African Writing in 2009. The original Portuguese title means "The Seller of Pasts" but Agualusa and Hahn mutually agreed to title it The Book of Chameleons in English—a title that Agualusa liked so much that he repurposed it, in Portuguese, for a subsequent collection of short stories that has not yet been translated: O Livro dos Camaleões. A General Theory of Oblivion (Teoria Geral do Esquecimento, 2012) tells the history of Angola from the perspective of a woman named Ludo who barricades herself in her Luandan apartment for three decades—beginning the day before the country's independence. He has seen some success in English speaking literary circles, most notably for A General Theory of Oblivion. That novel, written in 2012 and translated in 2015, was shortlisted for the 2016 Man Booker International Prize, and was the recipient of the 2017 International Dublin Literary Award. Agualusa writes monthly for the Portuguese magazine LER and weekly for the Brazilian newspaper O Globo and the Angolan portal Rede Angola. He hosts the radio program A Hora das Cigarras, about African music and poetry, on the channel RDP África. In 2006, he launched, with Conceição Lopes and Fatima Otero, the Brazilian publisher Língua Geral, dedicated exclusively to Portuguese language authors.
Сын-пикирлер мен түсіндірме
Агуалусаның шығармаларын Ана Мафальда Лейте кейде "тарих пен көркем әдебиет арасындағы байланыс, өткен оқиғалардың баяндалуы мен қалай болғанға болар еді деген мүмкіндіктердің сипатталуы" деп сипаттаған. Критик былай деп жалғастырады: "Автор тарихтың әдебиетке айналатын сәтті бейнелеуге тырысады, фантастикалық және өмірге қатысты арманды көрініс арқылы әдеби қиялдың тарихи деректерден басым түсетін жайын көрсетеді". Оның автордың шеберлігіне берген бағасы: "Агуалуса тек қана нақты тарихи зерттеулерді ғана емес, сонымен қатар осы кейіпкерлерді жандандыратын әдеби таланттың да бар екенін көрсетеді".
Agualusa's work was described by Ana Mafalda Leite as sometimes providing "a link between history and fiction, between the account of past events and the description of what might have been possible." The critic continues, "The author tries to capture the moment in which history becomes literature, to illustrate how literary imagination takes precedence over the historical by means of the fantastic and an oneiric vision of life." Her assessment of the author's skills is as follows: "Agualusa gives evidence not just of solid historical research but also of the literary talent which brings these characters to life."
Марапаттар мен құрметтер
2017 жылдың маусым айында Агуалуса, өзінің аудармашысы Дэниел Ханмен бірге, "Жадының жалпы теориясы" романы үшін Халықаралық Дублин әдеби сыйлығымен марапатталды. Агуалусаның туындысы ирландиялық автор Энн Энрайттың еңбегі де бар, әлемнің он елінен келген он кітаптың ішінен таңдалып, 100 000 еуро көлеміндегі жүлдеге ие болды. Агуалуса жеке өзі 75 000 еуро алды, ал аудармашы Дэниел Хан жүлде қорынан 25 000 еуроға құқылы болды. "Креол ұлты" (1997) RTP Ұлы әдеби сыйлығымен марапатталды. "Камелеондар кітабы" (2006) 2007 жылы "Тәуелсіз шетелдік көркем әдебиет" сыйлығын жеңіп алды. Ол 1990 жылы іргесі қаланғаннан бері бұл сыйлықты жеңіп алған алғашқы африкалық жазушы. Агуалуса үш әдеби грантқа қол жеткізді: біріншісі 1997 жылы португалиялық Centro Nacional de Cultura-дан "Креол ұлты" романын жазу үшін; екіншісі 2000 жылы португалиялық Fundação Oriente-дан Үндістанның Гоа қаласына үш айға баруға мүмкіндік берді, нәтижесінде "Гоадағы бейтаныс" туды; үшіншісі 2001 жылы неміс Deutscher Akademischer Austauschdienst-тің құрметті сыйлығы болды. Осы гранттың арқасында ол Берлинде бір жыл тұрып, "Зомби Риоға келген жыл" атты шығармасын жазды. 2009 жылы Амстердамдағы Жазушылар резиденциясы оны шақырды, онда ол "Тропикалық барокко" атты туындысын жазды.
In June 2017, Agualusa, alongside Daniel Hahn, his translator, was awarded the International Dublin Literary Award for his novel A General Theory of Oblivion. Agualusa's work beat a shortlist of ten titles from around the world, including one written by Irish author Anne Enright, to claim the €100,000 prize. Agualusa was awarded €75,000 personally, as the translator, Daniel Hahn, was entitled to a €25,000 share of the prize money. Nação Crioula (1997) was awarded the RTP Great Literary Prize. The Book of Chameleons (2006) won the Independent Foreign Fiction Prize in 2007. He is the first African writer to win the award since its inception in 1990. Agualusa benefited from three literary grants: the first awarded by the Portuguese Centro Nacional de Cultura in 1997 to write Nação Crioula (Creole); the second given in the year 2000 by the Portuguese Fundação Oriente allowing him to visit Goa, India, for three months which resulted in Um estranho em Goa; the third, in 2001, was prestiged by the German Deutscher Akademischer Austauschdienst. Thanks to that grant, he lived one year in Berlin, where he wrote O Ano em que Zumbi Tomou o Rio. In 2009, he was invited by the Dutch Residency for Writers in Amsterdam, where he wrote Barroco Tropical.