Кіріспе

Туған-туысқанның кең аумақты әулетінің шыққан жері

Қытай мәдениетінде ата-бабалар үйі – адамның туған-туысқанның кең аумақты әулетінің шыққан жері. Ол адамның туған жері болуы да, болмауы да мүмкін. Мысалы, Лян Чан Сиань қаласында дүниеге келген, бірақ оның ата-бабалары Тайнань қаласынан шыққан.

Анықтама

Субъективті ұғым ретінде, адамның ата-бабасының үйі оның әкесінің шежіресіндегі кез келген атасының туған жері болуы мүмкін. Су Ши оны бес буынмен шектеді, яғни бұл өзінің қарт атасының үйіне сілтеме жасайды. Одан да кеңірек алғанда, ата-бабалар үйі – әулеттік тегінің алғаш рет пайда болған немесе танымал болған жерін білдіруі мүмкін. Көбінесе, адам өз туған жерін әкесінің ата-бабасының үйі деп есептейтін жер деп анықтайды. Іс жүзінде, көптеген адамдар өздерінің ата-бабаларының үйін 20-ғасырдың басында, мемлекеттік органдар азаматтардан мұндай мәліметтерді жинауды бастаған шақтан бергі ата-бабаларының туған жері деп қарастырады. Сонымен қатар, адамның ата-бабасының мекені оның шежіресі туралы қаншалықты білетініне байланысты, облыс және аудан деңгейінен бастап қала мен ауылға дейін кез келген деңгейде айқындалуы мүмкін.

Салдары

Қытайдың адамның ата-бабаларының мекеніне берген мәні – аграрлық қоғам ретіндегі тарихының салдары, онда бір отбасы ұрпақтан-ұрпаққа өз жерімен байланысты болып келген. Қытай мәдениетінде отбасы мен аймақтық өзіндік сананың маңыздылығы соншалық, адамның ата-бабаларының үйі немесе туған жері жеке өзіндік санада маңызды әлеуметтік роль атқарады. Мысалы, университетте бір аймақтан келген студенттер көбінесе сол аймақтық/туған қалалық қоғамға немесе ортақ түбі бар басқа адамдардың клубына мүше болады. Екі адам алғаш рет кездескенде жеке және ата-бабаларының тегі туралы әңгімелесу жиі кездеседі. Соңғы жылдары "тамыр іздеу" (尋根 xúngēn) қозғалысы ата-бабаларының туған жерлеріне, әсіресе шетелдегі қытайлар арасында үлкен қызығушылықты күшейтті. Ата-бабалардың ұрпақтары қытай бизнес мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады, себебі олар гуансиді келісімге келтіруде орталық роль атқарады. Бұл саясат сияқты басқа да салаларға әсер етуі мүмкін. Мысалы, Гонконгтағы Шанхайлықтарды қараңыз, ата-бабалар мен ұрпақ жүйелерінің бизнес тәжірибесінде қалайғы рөл атқаратынын көрсетеді. Ата-бабалар мекені – Қытай Халық Республикасының көптеген құжаттарында толтырылатын дерек. "Ата-бабалар мекені" (籍貫) көрсетуді талап ететін құжаттарға мектеп оқушыларының ата-аналары қол қоятын мектеп оқулықтары да кіреді.

Тайвань

Тайваньда Қытай Республикасы үкіметі берген ұлттық жеке куәліктерде бұрын "туған жер" (本籍) деген жазу болған. Азаматтардың көпшілігі ешқашан бармаған ата-бабаларының туған жері (әкелік желі арқылы анықталған) осы құжаттарда көрсетілетін. Бұл практика 1990-шы жылдардың ортасында Тайвань жергіліктілендіру қозғалысы аясында үкімет тарапынан жойылды.