Кіріспе
Колумбия округі – 19 ғасырда Британдық Солтүстік Американың Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймағындағы тері саудасы ауданы. Оның аумағының көп бөлігі даулы Орегон аймағымен қабаттасты. 1793 және 1811 жылдар аралығында Солтүстік-Батыс компаниясы бұл аймақты зерттеді және шамамен 1810 жылы тері саудасы ауданы ретінде құрылды. 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясы Хадсон шығанағы компаниясына біріктірілді, осыған байланысты Колумбия округі Колумбия бөлімі ретінде белгілі болды. 1846 жылғы Орегон шарты Хадсон шығанағы компаниясының Колумбия бөлімінің ресми түрде тоқтатылуын білдірді.
The Columbia District was a fur trading district in the Pacific Northwest region of British North America in the 19th century. Much of its territory overlapped with the disputed Oregon Country. It was explored by the North West Company between 1793 and 1811, and established as an operating fur district around 1810. The North West Company was absorbed into the Hudson's Bay Company in 1821 under which the Columbia District became known as the Columbia Department. The Oregon Treaty of 1846 marked the effective end of the Hudson's Bay Company's Columbia Department.
Алғашқы жылдар
1807 жылдан бастап, Солтүстік-Батыс компаниясында (НВК) жұмыс істейтін Дэвид Томпсон болашақта Колумбия округі болар аймақтың көп бөлігін зерттеді. 1811 жылы ол жаңадан қалыптасқан тері аймағына құрлық арқылы басты байланысқа айналған Атабаска өткелін тапты. Америкалық Тынық мұхиты тері компаниясы (PFC) Колумбия өзенінің аузына жақын Форт-Асторияны құрып, NWC-нің ішкі сауда орындарына қарсы тұруды бастады. Негізгі қаржысы неміс-американдық саудагер Джон Джейкоб Астормен қамтамасыз етілген компания қызметкерлері бұрын «Тонкин» кемесімен Кейп-Хорн айналып сапар шеккен. 1812 жылғы соғыс кезінде Тынық мұхитының солтүстік-батысы соғыстың шалқарынан алыс жатқан аймақ болды. Соғысқа дейін екі компания да аймақта біржақты бейбіт қарым-қатынаста болды. Британдық соғыс кемесінің жақындап келе жатқаны туралы хабар американдық компанияны қиын жағдайға түсірді. 1813 жылдың қазан айында Форт-Асторияда басшылық кездесіп, активтерін NWC-ге сатуға келісті. Келесі айда келгендер Форт-Асторияны Ұлыбританияның Георг III құрметіне Форт-Джордж деп қайта атады.
Солтүстік-Батыс компаниясы
1815 жылы Солтүстік-Батыс компаниясының Рокки тауларынан батысқа қарайғы бизнесі ресми түрде екі округке бөлінді: солтүстік аймақтағы ескі Жаңа Каледония округі және оңтүстіктегі Колумбия округі. Сондай-ақ 1815 жылы Жаңа Каледония округі жылдық жабдықтауларының көп бөлігін Форт-Уильям мен Монреальден емес, теңіз арқылы Төменгі Колумбия өзенінен ала бастады. 1820 жылы Солтүстік-Батыс компаниясы Төменгі Колумбия өзенінде және оның салаларында алты бекетті басқарды, оның ішінде Форт-Джордж (Астория), Форт Нез-Персес, Форт Оканоган, Спокан үйі, Флэтхед Пост және Кутана үйі. Солтүстік-Батыс компаниясы кезінде Колумбия округінің шекарасы шамамен Томпсон өзенінің оңтүстік жиегінен солтүстікке қарай және Колумбия өзені бассейнінің оңтүстік және шығыс шекараларымен шектелді. Томпсонның солтүстігінде және батысында қазіргі Британ Колумбиясының солтүстік-орталық бөлігінде Жаңа Каледонияның тері округі орналасқан. Томпсон өзені аймағы өзінің тері саудасымен байланысты болды, кейіннен Камлупс қаласына айналды. Томпсон өзені округі Колумбия және Жаңа Каледония округтері арасындағы байланыс болды. 1818 жылғы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы келісімде екі ел Орегон аймағына еркін және ашық қол жеткізуге келісті. Бұл "бірлескен иелік" 1846 жылғы Орегон келісіміне дейін жалғасты, бірақ Хадсон шығанағы компаниясының бәсекелестігіне байланысты американдықтардың аймақта коммерциялық операциялар жүргізу әрекеттері сәтсіз аяқталды. Америкалықтар уақытша түрде тек жағалаудағы тері саудасына ғана үстемдік етті. Бірақ ХБК 1830 жылдары сауда бекеттерін салу сияқты әртүрлі шаралар арқылы жағалаудағы теңіз саудасын табысты түрде бақылауға алды. Солтүстік-Батыс компаниясы Колумбия аймағындағы жергілікті американдықтардың тері аулаушылар мен аңшылар ретінде жұмыс істеуге көбінесе дайын емес екенін анықтады. Компания Рокки тауларынан шығысқа қарай жергілікті жұмыс күшіне тәуелді болды және батыста көмексіз жұмыс істеу қиын болды. Осы себепті компания 1815 жылы Монреаль аймағынан аң аулау және тұзақ қоюда шебер болған ирокездердің топтарын Тынық мұхитына әкеле бастады. Бұл практика тез арада стандартты саясатқа айналды және Солтүстік-Батыс компаниясы мен Хадсон шығанағы компаниясы оны көп жылдар бойы жалғастырды, Колумбия бассейнінің көп бөлігіне тері саудасын кеңейту үшін бұл қажетті болды. Ирокездер компания қызметкерлерін қолдау үшін ғана емес, сонымен қатар жергілікті тұрғындарға аң аулау және тұзақ қою дағдыларын үйрету және оларды осы жұмысты бастауға көндіру үшін де жіберілді. Бұл күш-жігер көбінесе сәтсіз аяқталды. Жергілікті тұрғындардың тұзақ қоюға және аң аулауға ықыласы жоқ болуының басты себебі олардың өмір салты көбінесе лосось пен балық аулауға бағытталғандығы және лососьтың көптігі аң аулауға және тұзақ қоюға ынталандырмады. Ынтымақтастық орнына ирокездер мен жергілікті тұрғындар арасында қақтығыстар болды. 1816 жылы Солтүстік-Батыс компаниясының топтары, соның ішінде бірнеше ирокездер Коулиц өзені аңғарын және Уилламет өзенін зерттеді, оңтүстікке қарай Ампква өзеніне дейін жетті. Екі экспедиция да ирокездер мен жергілікті тұрғындар арасындағы зорлық-зомбылықпен аяқталды. Сонымен қатар, Солтүстік-Батыс компаниясы Канака деп аталатын жергілікті гавайлықтарды жалдауға кірісті. Бұл практика Хадсон шығанағы компаниясы тарапынан жалғастырылды және едәуір кеңейтілді. Солтүстік-Батыс компаниясы 1813 жылдан 1821 жылға дейін аймақтың тері саудасында бәсекелес болған жоқ, ол кезде Хадсон шығанағы компаниясымен біріктірілді. Осы кезеңде компания Асториялық Тынық мұхит тері компаниясының тәжірибесіне енгізген жүйені іске қосты. Әр көктемде Форт-Джорджке (Астория) жүк тасымалдайтын кеме келіп тұратын. Колумбия мен Жаңа Каледония округтерінің ішкі аймақтарынан келген тері бригадалары әр көктемде Форт-Джорджке жиналатын. Жүндер кемеге тиеліп, жабдықтар ішке тасымалданды. Содан кейін кеме жүндерді Қытайдың Кантон қаласына жеткізіп, онда оларды шай мен басқа да тауарларға айырбастайтын. Компанияның хаттары, есептері және қызметкерлері әдетте Аттабаска асуын пайдаланып, Форт-Джордж пен Супериор көліндегі Форт-Уильям арасындағы құрлық жолымен тасымалданды. Кейін Хадсон шығанағы компаниясының басқаруымен Йорк Фабрикасы экспресі осы бағытты пайдаланып, Хадсон шығанағындағы Йорк Фабрикасына қайта бағытталды. Солтүстік-Батыс компаниясының Колумбия округі ең жақсы жағдайда маржиналды ғана пайда әкелді. Көптеген бекеттерде көптеген мәселелер болды. Тек Кутенаи және Снейк өзендерінің аймақтары ғана тұрақты түрде пайдалы болды. Жаңа Каледония көптеген жүндерді өндірді, бірақ оның алыстығы оны басқаруды қымбатқа бағалады. Дегенмен, Солтүстік-Батыс компаниясы Колумбия өзені арқылы Тынық мұхитына бағытталған функционалды желі құруға сәттілікке жетті. Тағы бір маңызды мұра – Снейк өзенімен қосылатын жерде Колумбия өзенінде Форт Нез-Персестің салынуы. Форт Нез-Персес әртүрлі аймақтарға бағытталған көптеген жолдардың тоғысында орналасқандықтан ұзақ жылдар бойы стратегиялық маңызға ие болды. Бұл бекет жылқы сатып алудың маңызды орталығына, оңтүстік-шығысқа қарай экспедициялардың базасына және Колумбия өзені шатқалы арқылы сапарға шығатын тері бригадаларын дайындау орталығына айналды. Жүндерді Қытайдың Кантон қаласына жөнелту Солтүстік-Батыс компаниясы үшін де, кейін Хадсон шығанағы компаниясы үшін де қаржылық сәтсіздікке әкелді, бұл ішінара Шығыс Индия компаниясының Жоғарғы Азиядағы британдық саудадағы монополиясының салдары болды.
Гадсон шығанағы компаниясы
Солтүстік-Батыс компаниясы 1821 жылы Гудзон шығанағы компаниясымен біріктірілді. Роки тауларынан батысқа қарайғы операциялар қайта ұйымдастырылды және 1827 жылы Жаңа Каледония және Колумбияның терілік аймақтары Колумбия департаменті деген атпен біріктірілді. Жаңа Каледония атауы ескі солтүстік округ үшін қолданыла берді, және уақыт өте келе Фрейзер каньоны және Төменгі материк сияқты аймақтар үшін де қолданыла бастады. 1824 жылы Гудзон шығанағы компаниясы Колумбия өзенінің төменгі ағысында Форт Ванкуверді салды, ол бүкіл Колумбия департаментінің штаб-пәтері ретінде қызмет етті, бұл рөл бұрын Форт Асторияда болған (кейін Форт Джордж деп аталды). Гудзон шығанағы компаниясының Форт Ванкуверге дейінгі құрлықтағы Йорк фабрикасы экспресі Солтүстік-Батыс компаниясының Форт Асториядан (Форт Джордж деп аталды) Супериор көліндегі Форт-Уильямға дейінгі бұрынғы экспресс бригадасынан дамыған еді. 1825 жылға қарай әдетте екі бригада болды, әрқайсысы көктемде маршруттың қарама-қарсы батқан жерлерінен – Форт Ванкуверден және Гудзон шығанағындағы Йорк фабрикасынан шығып, континенттің ортасында кездесетін. Әр бригада 40-75 адамнан және екі-бес арнайы жасалған қайықтан тұратын, сол кездегідей шапшаңдықпен жүретін. Жол бойындағы үндістерге сауда тауарларымен төленетін, олар көтерілістер мен жүзбейтін тасқындардың айналысында көмектесу үшін жүк тасуға көмектесетін. 1839 жылғы есепте саяхат уақыты үш ай он күнге созылған – күніне шамамен 40 шақырым. Бұл олардың форттарын және тері сауда орталықтарын қайта жабдықтаудың (шамамен 100 күнде 4200 км) «жылдам» жолын құрды, сондай-ақ Гудзон шығанағындағы Форт Ванкувер мен Йорк фабрикасы арасындағы хабарламаларды жеткізді. Жабдықтар Форт Ванкувер мен Йорк фабрикасына жыл сайын кемемен жеткізілді (кеме апаттарынан сақтану үшін бір жылдық қосымша жабдықтарды сақтауға тырысты). Олар саудалаған терілерді жабдықтармен бірге қайта жіберді, Форт Ванкуверден алынған терілер көбінесе Англияға қайтып келгенге дейін Қытайда қытай тауарларына сатылды. Йорк фабрикасынан алынған терілер Лондонға жыл сайынғы тері саудасына сатылды. Бригадалар азық-түлік пен терілерді қайықпен, атпен және арқаға ілген жүк ретінде форттар мен сауда бекеттеріне жеткізді. Олар сондай-ақ Колумбия округінің ХБК операцияларының бас директоры доктор Джон Маклауглин және маршрут бойындағы басқа да форт менеджерлерінен қажетті жабдықтар, саудаланған терілер және т.б. туралы есептерді жеткізді. Бұл 1846 жылға дейін жалғасты. 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясын сатып алу мен 1846 жылғы Орегон келісімі арасында HBC Колумбия департаментінің операцияларын едәуір кеңейтті. Тері саудасы солтүстіктегі Юкон өзенінен оңтүстіктегі Колорадо өзенінің сағасына дейін және шығыста Миссури өзенінің салаларының бастауына дейін барлық ірі өзендерге дейін кеңейтілді. Америкалық тері саудасының бәсекелестігі әртүрлі стратегиялар арқылы, соның ішінде «тері шөлдерін» құру үшін шекаралық аймақтарды таңдап аң аулау және америкалық кемелер оларды сатып алудан бұрын терілерді ұстап алу үшін Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауында форттар салу арқылы тиімді түрде тоқтатылды. HBC сонымен қатар экономикалық қызметін әртараптандырды және ауыл шаруашылығы өнімдерін, лосось, ағаш және басқа да өнімдерді экспорттауды бастады. Ресейдің Аляскасы, Гавайи және Мексиканың Калифорниясы осы экспорт үшін нарық ретінде дамыды. HBC сауданы жеңілдету үшін Ситка, Гонолулу және Ерба Буэна (Сан-Франциско) қалаларында агенттіктер ашты. Форт Ванкувер Тынық мұхиты жағалауындағы тері саудасының ортасы болды; оның ықпалы Роки тауларынан Гавай аралдарына және Аляскадан Мексиканың бақылауындағы Калифорнияға дейін жетті. Форт Ванкувердің өркендеген кезінде 34 форпосты, 24 портты, 6 кемені және 600 қызметкерді бақылаған. Гавайи канакаларының жұмыспен қамтылуы 1845 жылға қарай Колумбия департаментінде кем дегенде 207-ге дейін өсті, оның 119-ы Форт Ванкуверде орналасқан. Сонымен қатар, көптеген қоныс аударушылар үшін форт Орегон жолындағы соңғы аялдамаға айналды, өйткені олар үйлерін бастамас бұрын керек-жарақты ала алады. 1843 жылға қарай Гудзон шығанағы компаниясы Колумбия департаментінде көптеген посттарды, соның ішінде Форт Ванкувер, Форт Джордж (Астория), Форт Нискулли, Форт Умпква, Форт Лэнгли, Форт Колвилл, Форт Оканоган, Форт Камлупс, Форт Александрия, Флатхед Пост, Кутанае Хаус, Форт Бойз, Форт Холл, Форт Симпсон, Форт Таку, Форт Маклауглин (Милбанк сауынында), Форт Стикин және басқа да көптеген посттарды басқарды. Орегон жолымен келіп жеткен американдық қоныс аударушылардың санының артуы Орегон шекаралық дауына себеп болды. 1846 жылғы Орегон келісіміне қол қойылғаннан кейін АҚШ-Британ шекарасы 49-шы параллельде белгіленді. Бұл Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия департаментінің географиялық логикасын жойды, өйткені Колумбия өзенінің төменгі ағысы жүйенің ядросы және өмірлік жолы болды. АҚШ жақын арада өз бөлігін Орегон территориясы ретінде ұйымдастырды. Тері операцияларының және Колумбия департаментінің әкімшілік штаб-пәтері 1843 жылы Джеймс Дуглас құрған, дауды «ең жаман жағдай» сценарийіне дайындалу үшін резервтік позиция ретінде құрылған Форт Викторияға көшті. 1846 жылға қарай Колумбия округінің өзі жартысына азайды және атауы қолданыстан түсті, жаңа материктік колонияға атау қажет болғанда қайта жаңғыртылды. Колумбия округінің қалған бөлігінің, соның ішінде Пьюджет сауынының солтүстігіндегі британдық жағалаудың қалған бөлігінің, кем дегенде Королева Шарлотта бұғазына дейін (Форт Симпсон және Форт Маклауглин Форт Сент-Джеймстен басқарылды, Жаңа Каледонияның астанасы) сипатталмаған аумағы. 1846 жылдан кейін Жаңа Каледония 1848 жылғы Фрейзер каньоны алтын асыру аймағына және 1860 жылдардағы Карибу алтын асыру аймағына бейресми түрде сіңірілді. 1827 жылдан бері Форт Лэнгли де оған қосылған. 1858 жылы британдық материктегі Вашингтон территориясының солтүстігінде тәждік колония құрылғаннан кейін королева Виктория бұл айматқа Колумбия округі атауын берді, яғни бұрынғы Колумбия округінің қалған британдық бөлігі. «Британдық Колумбия Хроникасында» тарихшылар Хелен Б. Акригг және Г. П. В. Акригг 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі «жоғалған» аймақ үшін «Оңтүстік Колумбия» терминін ойлап тапты, бірақ бұл тіпті басқа тарихшылардың арасында да кеңінен қолданылмады.