Жон Маклаулин: Орегонның әкесі және Гудзон Бэй компаниясының тарихы
John McLoughlin
Жон Маклаулин – Орегонның «әкесі», Гудзон Бэй компаниясының басшысы. 1824-1845 жж. Форт Ванкуверде басшылық етті, Орегон жолындағы соңғы дүкен иесі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гудзон шығанағы компаниясының Орегондағы өкілі (1784–1857)
Hudson's Bay Company figure in Oregon (1784–1857)
Джон Маклауглин, шүкірленген Жан Батист Маклауглин, (19 қазан 1784 – 3 қыркүйек 1857) – француз-канад, кейін американдық, Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия округінің бас директоры және басқарушысы, 1824 жылдан 1845 жылға дейін Ванкувер бекінісінде қызмет еткен. Ол Орегон аймағында американдықтарға көмектескендігі үшін "Орегонның әкесі" деп белгілі болды. 1840 жылдардың соңында Орегон қаласындағы оның дүкені Орегон жолындағы соңғы тоқтау орны ретінде танымал еді.
John McLoughlin, baptized Jean Baptiste McLoughlin, (October 19, 1784 – September 3, 1857) was a French Canadian, later American, Chief Factor and Superintendent of the Columbia District of the Hudson's Bay Company at Fort Vancouver from 1824 to 1845. He was later known as the "Father of Oregon" for his role in assisting the American cause in the Oregon Country. In the late 1840s, his general store in Oregon City was famous as the last stop on the Oregon Trail.
Алғашқы жылдары
Маклауглин 1784 жылдың қазанында Квебек штатының Ривиер-ду-Луп қаласында дүниеге келді. Оның тегі шотланд және француз канадалық. Бала кезінде ол біршама уақыт үлкен ағасы, полковник Уильям Фрейзермен бірге тұрды. Католик дінінде шомылдырылғанмен, ағылшын дінінде тәрбиеленді. Өмірінің соңында Рим-католик дініне қайта оралды. 1798 жылы ол Квебектің сэр Джеймс Фишердің басшылығымен медицинаны оқуға кірісті. 1803 жылы Маклауглинге Төменгі Канадада (қазіргі Квебек) медициналық практика жүргізуге лицензия берілді. Ол білімін толыққанды аяқтаған, себебі оны көбінесе «Джон Маклауглин дәрігер» деп атайды.
McLoughlin was born in October 1784 in Rivière du Loup, Quebec, and was of Scottish and French Canadian descent. He lived with his great uncle, Colonel William Fraser, for a while as a child. Though baptized Roman Catholic, he was raised Anglican. In his later life, he returned to the Roman Catholic faith. In 1798, he began to study medicine under Sir James Fisher of Quebec. McLoughlin was granted a licence to practice medicine in Lower Canada (now Quebec) in 1803. He evidently completed his course, as he is widely referred to as "Dr. John McLoughlin".
Солтүстік-Батыс компаниясы
Маклауглин Форт-Уильямда дәрігер болып жұмысқа қабылданды, ол Супериор көліндегі Солтүстік-Батыс компаниясының ішкі штабы және тері саудасы бекеті еді. Сол жерде ол саудагер болып, бірнеше үнді тілдерін меңгерді. 1814 жылы компанияның серіктесі атанды. 1816 жылы Маклауглинге Жеті дуа шайқасынан кейін Қызыл өзен колониясындағы қырғынға қатысқандығы айыбы тағылды. Ол және Солтүстік-Батыс компаниясының барлық басқа да тараптары кінәсіз деп танылды. 1818 жылғы 30 қазанда өткен сот отырысында және Лорд Селкирктің кейінгі қудалауларында, сондай-ақ сәтті қарсы сот процестерінде Хадсон шығанағы компаниясы кінәлі деп танылды. Маклауглин Солтүстік-Батыс компаниясының 1821 жылы Хадсон шығанағы компаниясымен бірігуіне әкелген келіссөздерде шешуші рөл атқарды. Бірігуден кейін көп ұзамай ол Lac la Pluie ауданының уақытша басшысы болып тағайындалды.
McLoughlin was hired as a physician at Fort William, the inland headquarters and a fur trade post of the North West Company on Lake Superior. There he became a trader and mastered several Indian languages. In 1814, he became a partner in the company. In 1816 McLoughlin was charged with complicity in the massacre at the Red River Colony after the Battle of Seven Oaks. He and all the other parties from the North West Company were exonerated. The Hudson's Bay Company was found culpable by the appointed Royal Commissioner at its trial on October 30, 1818, and in the later prosecutions by Lord Selkirk and the successful counter suits. McLoughlin was instrumental in the negotiations leading to the North West Company's 1821 merger with the Hudson's Bay Company. He was promoted to head the Lac la Pluie district temporarily shortly after the merger.
Гадсон шығанағы компаниясы
1824 жылы Гудзон шығанағы компаниясы бұрыннан Бас фактор болған Маклауглинді Колумбия департаментінің (америкалықтар Орегон аймағы деп білетіндей) басқарушысы етіп тағайындады, ал оған Питер Скене Огден көмекші болып тағайындалды. Сол кезде аймақ 1818 жылғы шартқа сәйкес АҚШ пен Ұлыбританияның бірлескен иелігінде болды. Маклауглин келгеннен кейін Колумбия өзенінің сағасында орналасқан Форт-Асториядағы (қазіргі Астория, Орегон) компанияның бас кеңсесі лайықты емес деп шешті. Йорк фабрикасы экспресс сауда жолы бұрын Джон Джейкоб Астордың американдық тері компаниясы 1811 жылы құрған Форт Джордж) Колумбия өзенінің сағасынан Супериор көліндегі Форт Уильямға дейін Солтүстік-Батыс компаниясы қолданған экспресс бригадасынан пайда болды. 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясымен біріккен кезде Гудзон шығанағы компаниясы Рокки тауларының батысындағы Солтүстік-Батыс компаниясының сауда посттарын бақылауға алды. Олар Форт Джорджта (бұрынғы Астория) бас кеңсесін құрды. 1824-25 жылдары Гудзон шығанағы компаниясының губернаторы Джордж Симпсон Йорк фабрикасынан Колумбия округіне сапар жасады. Ол бұрынғыдан жылдам маршрутты іздеді, Саскачеван өзенімен жүріп, Атабаска асуы арқылы тауларды кесіп өтті. Кейін Йорк фабрикасы экспресс бригадалары осы маршрутты пайдаланды.
In 1824, the Hudson's Bay Company appointed McLoughlin, already a Chief Factor, as Superintendent of the Columbia Department (roughly parallel to what Americans know as the Oregon Country), and Peter Skene Ogden was appointed to assist him. At the time, the region was under joint occupation of both the United States and Britain pursuant to the Treaty of 1818. Upon his arrival, McLoughlin determined that the headquarters of the company at Fort Astoria (now Astoria, Oregon), at the mouth of the Columbia River, was unfit. The York Factory Express trade route had evolved from an earlier express brigade used by the North West Company between Fort George, founded in 1811 by John Jacob Astor's American Fur Company) at the mouth of the Columbia River, to Fort William on Lake Superior. In the 1821 merger with the North West Company, the Hudson's Bay Company gained control of North West Company trading posts west of the Rocky Mountains. They established headquarters at Fort George (formerly Astoria). George Simpson, Governor of Hudson's Bay Company, visited the Columbia District in 1824–25, journeying from York Factory. He investigated a quicker route than previously used, following the Saskatchewan River and crossing the mountains at Athabasca Pass. This route was thereafter followed by the York Factory Express brigades.
Ванкувер бекінісі
Маклауглин Форт-Ванкуверді Форт-Джордж орнына Колумбия өзенінің солтүстік жағында, Колумбия мен Уилламет өзендерінің қосылған жерінен бірнеше шақырым жоғары салды. Бұл жерді сэр Джордж Симпсон таңдаған. Пост 1825 жылғы 19 наурызда жұмысын бастады. Колумбия департаментінің Форт-Ванкувердегі бас кеңсесінен Маклауглин сауданы бақылады, үндістермен бейбіт қарым-қатынас орнатты, Мексиканың бақылауындағы Калифорния және Гавайимен шабға және ағаш саудасын ұйымдастырды, сондай-ақ Ресей Америкасын өніммен қамтамасыз етті. Форт-Ванкувер Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы іс-әрекеттің орталығына айналды. Жыл сайын Лондоннан кемелер келіп, жабдықтар мен сауда тауарын әкеліп, оларды терілерге айырбастайтын. Бұл Тынық мұхиты жағалауындағы тері саудасының маңызды түйіні болды, оның ықпалы Роки тауларынан Гавайи аралдарына дейін, Ресей Аляскасынан Мексиканың бақылауындағы Калифорнияға дейін жетті. Форт-Ванкуверден Маклауглин 34 бекініс, 24 порт, 6 кеме және 600 қызметкерді бақылады. Маклауглиннің басқаруымен Колумбия департаменті жоғары табыс әкелді, бұл Еуропадағы бобёр терісіне жоғары сұранысқа байланысты болды. Джон Маклауглин Форт-Ванкувердің Вилламет аңғарына жақын орналасқандығына байланысты, оның көптеген жабдықтарына шабуыл жасалып, тоналып кетеді деп уайлаған, өйткені онда белгілі бір көлемде американдық қоныс бар еді.
McLoughlin built Fort Vancouver as a replacement for Fort George, on the north side of the Columbia River, a few miles upstream from the confluence of the Columbia and Willamette Rivers. The site was chosen by Sir George Simpson. The post was opened for business on March 19, 1825. From his Columbia Department headquarters in Fort Vancouver, McLoughlin supervised trade and kept peace with the Indians, inaugurated salmon and timber trade with Mexican controlled California and Hawaii, and supplied Russian America with produce. Fort Vancouver became the center of activity in the Pacific Northwest. Every year ships would come from London to drop off supplies and trade goods in exchange for the furs. It was the nexus for the fur trade on the Pacific Coast; its influence reached from the Rocky Mountains to the Hawaiian Islands, and from Russian Alaska into Mexican controlled California. From Fort Vancouver, at its pinnacle, McLoughlin watched over 34 outposts, 24 ports, six ships, and 600 employees. Under McLoughlin's management, the Columbia Department remained highly profitable, in part due to the ongoing high demand for beaver hats in Europe. John McLoughlin was worried Fort Vancouver would be attacked and plundered of its heavy stock of supplies, due to its proximity to the Willamette Valley, in which there was already an American settlement of some size.
Йорк фабрикасы экспресі
1825 жылға қарай, әдетте екі бригада маршруттың екі басынан (Колумбия өзенінің төменгі ағысындағы Колумбия округіндегі Форт-Ванкувер және екіншісі – Хадсон шығанағындағы Йорк фабрикасынан) көктемде жолға шығып, континенттің ортасында бір-бірін кездестіретін. Әр бригада шамамен қырық-жетпіс бес адамнан және екі-бес арнайы жасалған қайықтан тұратын, олар сол кездегідей, жоғары жылдамдықпен жүретін. Бұл бригадаларға көбінесе үндістердің көмегі қажет болатын, олар адамдарға сарқырамалар мен өтілмейтін тасқын ағыстардың айналысын жүргізуге көмектесетін; ал үндістерге сауда тауарларымен төленетін. 1839 жылғы есепте саяхат уақыты үш ай он күн деп көрсетілген – шамамен күніне 40 шақырым. Бригадалар қайықтармен, жылқымен және арқалықтармен жабдықты әкеліп, терілерді маршрут бойындағы бекіністер мен сауда посттарына жеткізетін.
By 1825 there were usually two brigades from opposite ends of the route, (Fort Vancouver in the Columbia District on the lower Columbia River and the other from York Factory on Hudson Bay), that set out in spring and passed each other in the middle of the continent. Each brigade consisted of about forty to seventy five men and two to five specially made boats that travelled at breakneck speed (for the time). These brigades often needed help from Indians, who would help the men portage around falls and unnavigable rapids; in return, the Indians were paid with trade goods. An 1839 report cites the travel time as three months and ten days—almost 26 miles (40 km) per day on average. The brigades used boat, horseback, and backpacks to bring the supplies in and furs out to the forts and trading posts along the route.
Пьюгет саунд ауыл шаруашылығы компаниясы
Гудзон шығанағы компаниясы қоныстануды ресми түрде ұстап қалды, себебі ол табысты тері саудасына кедергі келтірді. 1830-жылдардың соңындағы екі жағдай Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия департаментіндегі жұмысын қайта қарау қажеттігін тудырды. АҚШ сенаторы Льюис Ф. Линннің 1838 жылы Колумбия өзеніне әскери-теңіз күштерін жіберу туралы шақыруынан туындаған американдық наразылыққа қатысты алаңдаушылық артты, бірақ бұл шара қабылданбады. 1839 жылы RAC HBC келісіміне қол қою арқылы Ресей Америкалық компаниясымен (RAC) жақсы қарым-қатынас орнатылды. Жаңа коммерциялық міндеттемелерді орындау және Орегон мәселесінде британдық талаптарды қолдау үшін Гудзон шығанағы компаниясы 1840 жылы Пьюджет Саунд Ауылшаруашылық компаниясын (PSAC) ресми түрде құрды. Бұл жаңа кәсіпорын номиналды түрде тәуелсіз болғанымен, әкімшілік тұрғысынан Колумбия департаментінің құрамына енді. Маклауглин тері саудасы монополиясының ауылшаруашылықпен айналысуын сынады, өйткені ол тәуелсіз фермерлердің тиімдірек болатынын сезінді. Дегенмен ол PSAC бақылаушысы болып тағайындалды. Коулиц өзенінің жанындағы құнарлы жазықтар PSAC-тің негізгі фермасы – Коулиц фермасы үшін қолайлы орын ретінде таңдалды. Форт Нискулли де PSAC-қа берілді, онда көптеген мал шаруашылықтары ұсталды. Уиламет алқабындағы француз-канадтықтар мен метистер, Шотландия және Қызыл өзен колониясы сияқты әлеуетті фермерлер үшін бірнеше орындар қарастырылды. 1839 жылдың қараша айында сэр Джордж Симпсон Дункан Финлейсонға Ред-Ривер колонистері арасында PSAC-ті насихаттауды бастауды бұйырды. Дункан Финлейсонның тапсырмасымен Джеймс Синклер көбінесе метистерден құралған қоныс аударушы отбасыларды Форт-Ванкуверге жетектеді. 1841 жылдың маусым айында бұл топ 121 адамнан тұратын 23 отбасымен Форт-Гарриден аттанды. Форт-Ванкуверге келгенде олардың саны 116 адамнан тұратын 21 отбасыға азайды. Он төрт отбасы Форт Нискуллиге көшірілді, ал қалған жеті отбасы Форт Коулицке жіберілді.
The Hudson Bay Company officially discouraged settlement because it interfered with the lucrative fur trade. Two developments in the late 1830s made a reappraisal of Hudson's Bay Company operations in the Columbia Department necessary. Apprehensions about American antagonism rose due to U. S. Senator Lewis F. Linn, who in 1838 called for a naval force to be dispatched to the Columbia River, although the measure never passed. Favorable relations with the Russian American Company (RAC) were established with the signing of the RAC HBC Agreement in 1839. To meet the new commercial obligations and to support British claims in the Oregon Question, the Hudson's Bay Company formally incorporated the Puget Sound Agricultural Company (PSAC) subsidiary in 1840. The new venture, while nominally independent, was administratively included within the Columbia Department. McLoughlin criticized the idea of a fur trading monopoly maintaining agricultural operations, as he felt independent farmers would be efficient. Nonetheless, he was appointed as the PSAC supervisor. The fertile plains near the Cowlitz River were selected as a suitable location for Cowlitz Farm, the principal PSAC farm. Fort Nisqually was also assigned to the PSAC, where numerous livestock herds were maintained. Several locations were considered for potential farmers, including among the French Canadian and Métis farmers of the Willamette Valley, Scotland, and the Red River colony. In November 1839 Sir George Simpson instructed Duncan Finlayson to begin promoting the PSAC among the Red River colonists. James Sinclair was appointed by Duncan Finlayson to guide the mostly Métis settler families to Fort Vancouver. In June 1841, the party left Fort Garry with 23 families consisting of 121 people. When they arrived at Fort Vancouver, they numbered 21 families of 116 people. Fourteen families were relocated to Fort Nisqually, while the remaining seven families were sent to Fort Cowlitz.
Жапондық кеме апаты
1834 жылы Олимпиада түбегінде үш жапондық теңізші, олардың ішінде Отокичи кеме апатына ұшырағанда, Маклауглин олардың Жапониямен сауда ашуға мүмкіндік бере алатынын ойлады. Ол үш адамды "Eagle" кемесімен Лондонға жіберіп, патшаны өз жоспарына көндіруге тырысты. Олар 1835 жылы Лондонға жетті, бұл 16 ғасырдағы Кристофер мен Космадан бері Жапониядан келген алғашқы адамдар болуы мүмкін. Британ үкіметі қызығушылық танытпағандықтан, кемеден құтқарылғандар Жапонияға қайтарылуы үшін Макаоға жіберілді. Бірақ ол да мүмкін болмады, себебі Жапония өз суларына шеттен келген кемелерді кіргізбеді.
When three Japanese sailors, among them Otokichi, were shipwrecked on the Olympic Peninsula in 1834, McLoughlin thought they might present an opportunity to open trade with Japan. He sent the three men to London on the Eagle to try to convince the Crown of his plan. They reached London in 1835, probably the first Japanese to do so since the 16th century Christopher and Cosmas. When the British Government did not show interest, the castaways were sent to Macau so that they could be returned to Japan. Even that was not possible, as Japan did not allow any outside ships to enter its waters.
Америка отаршыларымен қарым-қатынастар
1821 жылы HBC және Солтүстік-Батыс компаниясы біріккен кезде, британдық парламент Руперт жері мен Колумбия округіндегі британдық теңдестіктеріне Жоғарғы Канада заңдарын жүргізді және осы заңдарды орындау құқығын жаңадан құрылған Гудзон шығанағы компаниясына берді. Маклауглин Форт-Ванкувердің басқарушысы ретінде британдық азаматтарға заңды қолданды, жергілікті халықпен бейбітшілік сақтап, американдық қоныс аударушылардың арасында да заң мен тәртіпті ұстауға тырысты. 1828 жылдың тамызында американдық саяхатшы Джедедия Смит, Джон Тернер, Артур Блэк және Ричард Лиланд Форт-Ванкуверге келді, бұл Орегонның оңтүстігінде тұратын Умпква тайпасының шабуылынан аман қалған он бес саяхатшының жалғыз құтқарылғандары еді. Маклауглин Смиттың мүлкін қайтарып алу үшін Александр Родерик МакЛеод басқаратын топты жіберді. 1840 жылдардың басында Орегон жолы арқылы алғашқы керуендер келген кезде, Маклауглин компанияның бұйрықтарына бағынбай, американдық қоныс аударушыларға айтарлықтай көмек көрсетті. Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп, көптеген адам соғыс кез келген уақытта басталуы мүмкін деп күтті. Маклауглиннің көмегі оның бекінісіне көптеген американдық қоныс аударушылардың қарулы шабуыл жасауына мүмкіндік бермеді. Қоныс аударушылар оның ниеттерінің тек қана қайырымдылық емес екенін түсінді, ал кейбіреулері оған көрсетілген көмекке наразылық білдіріп, өмірінің соңына дейін оған қарсы күресті.
In 1821, with the merger of HBC and the North West Company, the British Parliament imposed the laws of Upper Canada on British subjects in Rupert’s Land and the Columbia District, and gave the authority to enforce those laws to the newly reconfigured Hudson's Bay Company. McLoughlin, as Superintendent of Fort Vancouver, applied the law to British subjects, kept peace with the natives and sought to maintain law and order over American settlers as well. In August 1828, McLoughlin was in charge at Fort Vancouver when American explorer Jedediah Smith, John Turner, Arthur Black, and Richard Leland arrived, the only survivors of the massacre of fifteen members of his exploring party by Umpqua people, who lived to the south in Oregon. McLoughlin sent a party headed by Alexander Roderick McLeod to recover Smith's property. In the early 1840s, with the arrival of the first wagon trains via the Oregon Trail, McLoughlin disobeyed company orders and extended substantial aid to the American settlers. Relations between Britain and the United States had become very strained, and many expected war to break out any time. McLoughlin's aid probably prevented an armed attack on his outpost by the numerous American settlers. The settlers understood that his motives were not purely altruistic, and some resented the assistance, working against him for the rest of his life.
Тынық мұхиттың солтүстік-батысындағы қысым
Орегон шекарасы туралы даудың шиеленісі күшейгенде, Симпсон шекараның солтүстікке қарай 49-шы параллельге дейін жететінін түсінген соң, Маклауглинге аймақтық бас кеңсесін Ванкувер аралына көшіруді бұйырды. Маклауглин өз кезегінде 1843 жылы Джеймс Дугласқа Форт-Камосун (қазіргі Виктория, Британдық Колумбия, Канада) құрылысын тапсырды. Бірақ өмірін Уилламет өзені аңғарымен байланыстырған Маклауглин сол жерге көшуден бас тартты. Маклауглин Орегон аймағының болашағы туралы пікірталасқа қатысты. Ол 1842 жылы Орегон лицейіндегі пікірталастарда өз адвокаты арқылы АҚШ-тан тәуелсіз, дербес мемлекет құруды қолдады. Маккей Солтүстік-Батыс компаниясының алғашқы серіктестерінің бірі Жан Этьен Вадденс пен аты белгісіз жергілікті әйелдің қызы болды. Ол Тонкин оқиғасында қаза тапқан саудагер Александр Маккейдің жесірі еді. Оның ұлы Томас Маклауглиннің кеңесшісі болды. Олар 1842 жылы Форт-Ванкуверде заңды түрде үйленді. Сол кезде Гадсон шығанағы компаниясының көптеген қызметкерлерінің әйелдері, соның ішінде Маклауглиннің әйелі де жергілікті халықтан болды.
As tensions mounted in the Oregon boundary dispute; Simpson, realizing that border might ultimately be as far north as the 49th parallel, ordered McLoughlin to relocate their regional headquarters to Vancouver Island. McLoughlin, in turn, directed James Douglas to construct Fort Camosun (now Victoria, British Columbia, Canada) in 1843. But McLoughlin, whose life was increasingly connected to the Willamette River Valley, refused to move there. McLoughlin was involved with the debate over the future of the Oregon Country. He advocated an independent nation that would be free of the United States during debates at the Oregon Lyceum in 1842 through his lawyer. McKay was the daughter of Jean Étienne Waddens, who was one of the original partners of the North West Company, and an indigenous woman whose name is unknown. She was the widow of Alexander McKay, a trader killed in the Tonquin incident. Her son Thomas became McLoughlin's stepson. They were legally married in 1842 at Fort Vancouver.) At the time, the wives of many Hudson's Bay field employees were indigenous, including McLoughlin's own wife.