Кіріспе

1950 жылғы американдық драма, Говард Хьюз продюсерлік еткен

Vendetta – 1840 жылғы Проспер Мериме жазған Colomba повесі негізінде түсірілген 1950 жылғы американдық қылмыс фильмі. Фильм жас корсикалық қыздың әкесі өлтірілгені үшін кек алу мақсатымен ағасын кісі өлтіруге итермелеуі туралы. Говард Хьюзтің соңғы ашылуы – Фейт Домерг үшін түсірілген бұл фильм 1946 жылы United Artists студиясы үшін түсірілімге кірісті, бірақ төрт жылдан кейін Хьюз жақында сатып алған RKO Pictures арқылы ғана көрсетілді. Хьюз режиссер Макс Офюльсті де, оның продюсерлік серіктесі Престон Стерджесті де жұмыстан шығарды, ал Стерджес Офюльстің орнына келді. Стюарт Хейслер фильмді аяқтады, бірақ Хьюз тағы өзгерістер енгізуді қалап, актер және режиссер Мел Феррерді шақырды, ол фильмнің жалғыз режиссері деп көрсетілді. Хьюз өзі де кейбір эпизодтарды қосымша түсіріп, режиссерлік етті. Сценарий авторлығы В. Р. Бернеттке тиесілі, бірақ сценарийді Хьюзтің тапсырмасымен жобаны бастаған Стерджесті қоса алғанда, бірнеше сценарист жұмыс істеді. «Vendetta» фильмінің құны шамамен 4 миллион долларды құрады, ол сол кездегі үшін өте үлкен сома еді. Фильм сыншылар тарапынан да, кассада да сәттілікке жете алмады.

Сюжет

1825 жылы француздық Корсикадағы Пиетранера ауылында қызуқанды қыз Коломба делла Рабия (Фейт Домерг) өзінің ағасы Орсоны (Джордж Доленц) күшті Баррачини отбасының әкесін өлтіргені үшін кек алуға көндіруге тырысады. Орсо лейтенант болғанына қарамастан, корсикалық өшпенділік пен кек алу салтына қарсы тұратын бейбітшіл және саналы адам; ол ағылшын аристократы Лидия Невилге (Хиллари Брук) көңіл білдіреді, ол әкесі, полковник сэр Томас Невил (Нигель Брюс) екеуі аралда демалып жүр. Орсоны отбасылық парызын орындауға итермелеу үшін Коломбаға отбасылық досы, "бандит" Падрино (Дональд Бука) мен оның қызметшісі Брандо (Хьюго Хаас) көмектесуі керек. Орсо Баррачинилердің кінәлі екеніне көз жеткеннен кейін, олар сотта жалған куәліктер арқасында босатылғанын білген соң, Винченте Баррачиниге дуэльге шақырады, бұл Коломбаны қуантады, ал Лидияны үркітеді. Ол енді Орсоға никелесіп, егер ол дуэльге барса, оны тастап кетумен қорқытады. Орсо белгіленген жерге бет алғанда, Коломба Баррачини ағайындары оған шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын біліп, оны ескерту үшін жолға шығады. Соңынан туған қақтығыста Коломба оққа ұшырап, Орсоның қолында көз жұмады, Баррачинилер өлтіріледі, ал Орсо жеңіл жарақат алады. Қайғыға батқан Орсоға Падрино өзінің тәжірибесін халықты жақсырақ өмірге бастауға, өшпенділік пен өлімнің айналымын үзуге пайдалану керектігін айтады.

Стерж және Офул

"Вендетта" фильмінің түсірілу тарихы, бастапқыда "Коломба" және "Кептерлер анасы" деп аталған, өте кең. 1944 жылы он жылдық еңбек еткеннен кейін, жазушы-режиссер Престон Стерджес өзінің ең танымал және табысты фильмдерін жасаған Paramount Pictures студиясынан кетіп, "Леди Ева" (1941) фильмі соның ішінде, эксцентрикті миллионер-ұшқыш Говард Хьюзбен серіктестік құрып, California Pictures компаниясын құрды. 1945 жылдың қыркүйегіне қарай, жаңа компанияның алғашқы жобасы – Стерджес жазып, режиссерлік еткен "Гарольд Диддлбоктың күнәсі" бойынша жұмыс басталды. Стерджес Проспер Меримедің 1840 жылғы "Коломба" повесін бейімдеудің бірінші нұсқасын аяқтады деп хабарланды. Бұл алғаш рет дыбысты фильмнің негізі ретінде пайдаланылды. (Бұрын 1920 жылы Францияда оны үнсіз фильм ретінде бейімдеген.) Стерджес жобаны Хьюздің өтінішімен бастады, ол өзінің шәкірті Фейт Домерг үшін рөл іздеп жүрген. 1946 жылдың шілдесінде неміс режиссері Макс Офюльс режиссер ретінде жарияланды, бұл оның американдық дебюті болды. Офюльс төрт жыл бойы Голливудта режиссерлік жұмыс табуға тырысты, ал Стерджес оны "Гарольд Диддлбокты" аяқтауға шоғырлануы үшін жалдады. Офюльс Домергпен бірге ойнау үшін Джеймс Мейсон мен Мадлен Кэрроллды алғашқы кандидаттар ретінде қарастырды, бірақ Хьюз жұлдыздардың жалақысын төлеуден бас тартып, актерлік тәжірибесі аз Домергтің шебер актерлерден қалыс қалуынан қорқады. Офюльс басшылығымен жиналған актерлік құрамға Домерг, Роберт Райан, Дж. Кэррол Найш, Грегори Маршалл, Джордж Реневант және Фортунио Бонанова кірді. Бір апта түсірілімнен кейін, тәжірибелік барлау ұшағының апатынан жазылып жатқан Хьюз, Офюльстің түсірілім қарқынының баяулығына және Домергпен қарым-қатынасына наразылық білдірді. California Pictures үшін "шетелдіктермен" жұмыс істегісі жоқ екенін айтып, Стерджесті Офюльсті жұмыстан шығаруға мәжбүр етті. Кейін неміс режиссері Хьюзбен болған тәжірибесі туралы "Caught" (1949) фильмін түсірді. Стерджес түсірілімнің қалған бөлігін өз қолына алды, және 29 қазан күні түсірілім аяқталды, фильм түсірілім жоспары мен бюджетінен асып кетті.

Шығару және қабылдау

Vendetta 1950 жылы жарық көрді, Нью-Йоркте 25 желтоқсанда көрсетіліп, түсірілімдер басталғалы төрт жылдан астам уақыт өткен соң тұсаукесері болды. Фильмнің құны 4 миллион доллардан асып, сол кездегі үлкен жұлдыздары жоқ және эпикалық сипаттағы емес фильм үшін ерекше сомаға бағаланды. United Artists бастапқыда фильмді таратуға келісімшарт жасасқан, бірақ Хьюз 1948 жылдың ортасында RKO Radio Pictures компаниясын сатып алғаннан кейін, ол Vendetta, The Sin of Harold Diddlebock және The Outlaw фильмдерінің құқықтары үшін UA-ға 600 000 доллар төледі және оларды RKO арқылы тарататынын жариялады. Фильм «Ол өш алу кодексімен өмір сүреді!» және «Махаббат – жабайы, өмір – зорлық, өлім – арзан!» слогандарымен таныстырылды. Vendetta фильмін жасау барысында Хэйс офисіндегі цензурамен елеулі мәселелер туындамады, алайда бас цензура Жозеф Брин 1949 жылдың тамызында фильмдегі «құдайға сыймас махаббат» (яғни, інцест) туралы шағымданып, «Коломба» мен «Орсо» арасындағы қарым-қатынасқа сілтеме жасады. Фильм шыққаннан кейін консервативті баспагер Мартин Куигли де осындай шағым айтты. Цензура фильмнің жарнамалық кампаниясына да қарсылық білдірді, ол Хьюздің «Заңсыз» фильміне жасалған кампания сияқты, Домергтің ашық кеудесін көрсеткен. Осы алаңдауларға қарамастан, ешбір штат фильмді тыйым салған жоқ немесе қысқартуға бұйрық берген жоқ. Фильмнің соңғы нұсқасындағы қанша пайызы түрлі режиссерлерге тиесілі екені белгісіз. Сол кездегі жаңалықтар Офюльс пен Стерджес түсіргендердің көбі фильмде сақталмағанын, шамасы бірнеше минуттан аспағанын мәлімдеді. Гейслердің түсірген кадрлары аяқталған фильмнің үштен екі бөлігін құрайды; Хьюз Гейслерге экранда көрсетуге келіскені туралы хабарланғанмен, фильмде тек Мел Феррер ғана көрсетілген. Престон Стерджес кейіннен Vendetta өзі жасаған ең жақсы бейімдеу болғанын жазды, бірақ оның сценарийінің соңғы фильмде қаншалықты пайдаланылғаны белгісіз – оның автобиографиясында фильмге арналған сценарийі «өндірілмеген» деп көрсетілген. Vendetta сыншылардың және кассалық жиынтықтардың сәтсіздігіне ұшырады.

Танымал мәдениетте

"Достар" комедиясының бір эпизодында Чендлер мен Джойдің пәтерінде "Сүйіктінің кек алуы" деген басқа атаумен фильмнің плакаты көрінеді.