Кіріспе

Рогатин (Рогатин, Rohatyn) – Украинаның батысындағы Ивано-Франковск облысы, Ивано-Франковск ауданындағы Хниля-Липа өзені жағасында орналасқан қала. Рогатин қалалық бірлестігінің (hromada) әкімшілік орталығы болып табылады. Халық саны:

Атауы

Ол алғаш рет 1184 жылы Галисия-Волынь Корольдігінің құрамында тарихи құжаттарда еске алынған. Оның аты Рутениядан, яғни осы аймақтың атауынан шыққан болуы мүмкін. Дегенмен, қаланың эмблемасында бұғы мүйізі бейнеленген, ол Рогатин немесе Рогатин атауының "Рог" ("Мүйіз") деген бірінші бөлігін көрсетеді. "Тин" деген екінші бөлігі "Қоршау" немесе "Бетон қабырға" мағынасын беретін сөзбен байланысты болуы мүмкін. Осы екі сөздің бірігіп айтылуы "Мүйізді қоршау" дегенді білдіреді. Сондай-ақ, қала эмблемасындағы бұғы мүйізі суретіне байланысты әңгіме бар. Аңызға сүйенсек, Герцог Ярослав Осмомыслдың әйелі орманның ішінде адасып, бұғыға кездескен. Ол бұғының артынан еріп орманнан шығып, қауіпсіздікке жеткен. Герцогиняның орманнан шыққан жеріне "Рогач" ("Бұғы") деп аталатын бекініс салынған. Қаланың аты сонымен қатар "Рогатина" деген славян сөзімен де байланысты болуы мүмкін, ол жекпе-жекке арналған немесе аю аулауға қолданылатын ауыр сүңгі ("Аю сүңгісі") дегенді білдіреді. Ол алғаш рет 1149 жылы (Лаврентий жылнамасы) жазылған. Польша геральдикасында "Рогачина" сөзі "Жебе ұшы" деген мағынаны білдіреді.

Тарих

1415 жылы поляк үкімшілігі кезінде Магдебург құқықтары берілді, содан кейін маңызды сауда және өндіріс орталығына айналды. 1520 жылы аймаққа қырым татарлары шабуыл жасады, Рогатин қаласының тумасы Настя Лисовская (Роксолана немесе Хюррем Сұлтан) тұтқындалып, Осман сұлтаны Сүлейменге сатылды, ол оның ұнатқан әйелі, кейін заңды әйелі және хасеки сұлтан болды. 16 ғасырда Рогатинде белгілі икона суреттеу мектебі пайда болды, ал 1580 жылдары православиелік бауырластық құрылып, ставропегия (жергілікті епископтың бақылауынан босатылған монастырь) мәртебесін алды. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінен кейін Рогатин Австрияға қосылды және округ орталығы болды. 1909 жылы украин гимназиясы, ал 1931 жылы кіші теологиялық семинария ашылды. 1910 жылы қала халқының жартысы еврейлерден тұрды. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында қала Польша билігінде болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған Германия мен Кеңес Одағының бірлескен шабуылынан кейін, ауыл 1941 жылға дейін Кеңес Одағы, содан кейін 1944 жылға дейін Германия тарапынан оккупацияланды, одан кейін 1945 жылы Польшадан аннексияланып, қайтадан Кеңес Одағы басып алды. 1939 жылы ол Совет Украинасының құрамына кірді және қала мәртебесіне ие болды. Соғыс жылдары 3000 еврей халқының 99 пайызы Холокост құрбаны болды. Бүгінде бұл маңызды тас жолдар торабы; тұрғындарының 26 пайызы көлік саласында жұмыс істейді. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Рогатин Рогатин ауданының әкімшілік орталығы болды. Аудан 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасы аясында таратылды, нәтижесінде Ивано-Франковск облысының аудандарының саны алтыға дейін азайды. Рогатин ауданының аумағы Ивано-Франковск ауданына қосылды. Нобель жүлдесінің иегері Ольга Токарчуктың шедевр туындысы «Якуб кітаптары» Рогатин қаласынан басталады.