Пирас Беаслаи: Ирландиялық саясаткер, жазушы және революционер өмірі
Piaras Béaslaí
Ирландиялық саяхатшы, жазушы Пиарас Беаслай (1881-1965) өмірі мен қызметі. Ұлт-азаттық күреске қатысып, Dáil Éireann мүшесі болған. Ирланд тіліндегі еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер (1881–1965)
Irish politician (1881–1965)
Пиарас Беаслай (15 ақпан 1881 – 22 маусым 1965) – ирландиялық жазушы, драматург, өмірбаяншы және аудармашы, Ирландия Республикалық Бауырластығының мүшесі, Пасха көтерілісіне қатысып, Дэйл Эйрендегі депутат болды.
Piaras Béaslaí (; 15 February 1881 – 22 June 1965) was an Irish author, playwright, biographer and translator, who was a member of the Irish Republican Brotherhood, fought in the Easter Rising and served as a member of Dáil Éireann.
Ерте өмір
Пьярас Беаслай Перси Фредерик Безли 1881 жылдың 15 ақпанында Англияның Ливерпуль қаласында ирландтық католик ата-анасы, Патрик Лэнгфорд Безли мен Нэнни Хики отбасында дүниеге келген. Патрик Лэнгфорд Безли, Керри округінің Килларни қаласынан шыққан, Кэмбрияның Эгремонт қаласына көшіп, 40 жыл бойы «The Catholic Times» газетінің редакторы болды; Нэнни Хики Лимерик округінің Ньюкасл Вест қаласынан еді. Беаслайдың ата-анасы 1878 жылдың наурыз айында Ланкашир графтығының Батыс Дерби ауданында неке қиып, үйленді. Жастық шағында жазғы демалыстарында ол Ирландияда (Керри округінің Кенмар маңында) әкесінің інісі, Джеймс Безли шалмен бірге уақыт өткізіп, ирланд тілін үйрене бастады. Беаслай Ливерпульдегі Сент-Ксавьер иезуит колледжінде білім алды, онда ирланд тіліне деген қызығушылығы артып, 17 жасқа келгенде оның ирланд тіліндегі білімі ерекше деңгейге жетті. Ирланд поэзиясымен танысқаннан кейін ол «Oireachtas» жыл сайынғы музыка фестивалінде ирланд тіліндегі әуесқойлық драмалық қойылымдарға қатысты. Беаслай өзінің түпнұсқа туындыларын да, шетел тілдерінен аудармаларын да жаза бастады. Осы туындылардың бірі – «Eachtra Pheadair Schlemiel» (1909) неміс тілінен ирланд тіліне аударылды. Беаслай үш жылға қамауға алынды, оның ішінде қатаң тәртіп орнатылған Портленд түрмесі мен жеңіл жағдайдағы Льюес түрмесінде өтті. 1919 жылы төрт айдың ішінде екі рет түрмеге қамалды, екеуі де сәтті қашып құтылумен аяқталды. 1918 жылғы Вестминстер сайлауында сайланған «Sinn Féin» партиясының депутаттары Ұлыбритания Парламентін мойындаудан бас тартып, келесі қаңтарда Дублиндегі «Mansion House» ғимаратында революциялық парламент – «Dáil Éireann» құрды. Беаслай Бірінші «Dáil»-дің демократиялық бағдарламасын аударғаны үшін танымал болды, оны ол ашылу отырысында жоғары дауыспен оқыды. Ол бес жыл бойы «Sinn Féin» партиясының мүшесі болды. 1919 мен 1921 жылдар аралығында ол Бірінші «Dáil»-де Керри Шығыс сайлау округін өкілдік етті. Содан кейін 1921 жылғы жалпы сайлауда ол Керри үшін «Sinn Féin» партиясынан «Teachta Dála» (TD) ретінде Екінші «Dáil»-ге қарсылықсыз сайланды. Англо-ирланд келісіміне қол қойылғаннан кейін Беаслай 1922 жылғы сайлауда келісімді қолдаған «Sinn Féin» кандидат ретінде қарсылықсыз қайта сайланды, осылайша келісімді қолдаған Үшінші «Dáil»-дің мүшесі болды. 1922 жылы ол АҚШ-қа барып, «Sinn Féin» партиясының ирландтық-американдық қолдаушыларына келісімнің мазмұнын түсіндірді. Ол 1923 жылғы сайлауға қатыспады. Ол және Кон Коллинз үш ирландтық жалпы сайлауда басқа кандидаттардан қарсылық көре алмағандарымен ерекшеленеді.
Piaras Béaslaí was born Percy Frederick Beazley in Liverpool, England on 15 February 1881 to Irish Catholic parents, Patrick Langford Beazley and Nannie Hickey. Patrick Langford Beazley, from Killarney, County Kerry, moved to Egremont, Cumbria and was the editor of The Catholic Times newspaper for 40 years; Nannie Hickey was from Newcastle West, County Limerick. Béaslaí's parents married in March 1878, in the West Derby district of the county of Lancashire. During his summer holidays in his younger years, he spent time in Ireland (near Kenmare, County Kerry) with his paternal uncle, Father James Beazley, where he began to learn Irish. Béaslaí was educated at St Xavier's Jesuit College in Liverpool, where he developed his keen interest in Irish; by the time he was aged 17 his Irish proficiency was exceptional. After his early introduction to Irish poetry he became involved in staging Irish language amateur drama at the Oireachtas annual music festival. Béaslaí began to write both original works and adaptations from foreign languages. One of these works, Eachtra Pheadair Schlemiel (1909), was translated from German into Irish. Béaslaí served three years for penal servitude divided between a stringent Portland prison and a more lenient Lewes prison. He was then imprisoned two times within four months during 1919, both terms ending in celebrated escapes. Sinn Féin MPs who had been elected in the Westminster elections of 1918 refused to recognise the Parliament of the United Kingdom, and instead assembled the following January at the Mansion House in Dublin as a revolutionary parliament, Dáil Éireann. Béaslaí was noted for his translation of the democratic programme of the First Dáil, which he read aloud at the inaugural sitting. He was a member of the Sinn Féin party for five years. Between 1919 and 1921 he represented the Kerry East constituency in the First Dáil. Then, at the 1921 general election, he was returned unopposed to the Second Dáil as a Sinn Féin Teachta Dála (TD) for Kerry–Limerick West. Following the signing of the Anglo Irish Treaty, Béaslaí was re elected there unopposed at the 1922 election as a pro Treaty Sinn Féin candidate, and was thus a member of the Third Dáil, which was Pro Treaty at this stage. In 1922 he went to the US to explain the Treaty to Sinn Féin's Irish American supporters. He did not contest the 1923 election. He and Con Collins share the distinction of having been elected in three Irish general elections unopposed by any other candidates.
Гел лигасы
Беаслай Лондонда болған кезінде көп уақытын Гейл лигасына арнады. Лиганың Ирландиядағы Китинг бөлімшесінде Беаслай IRB-ге қызығушылық танытты. Бөлімше мүшесі Катал Бруга оны IRB-ге қосылуға шақырды. Беаслай осы бөлімшеде Майкл Коллинзбен танысты, кейін Коллинсті өзінің туысы және бөлімшедегі әріптесі Элизабет Мернинмен таныстырды. Беаслай сонымен қатар An Fáinne ирланд тілінде сөйлейтін лигасының құрылуына зор үлес қосты, оның мүшелері тек қана ирланд тілінде сөйлеуге ант беріп, шеңбер пішіндес мүшелік белгі тақты. Бұл оның Ирландия Республикалық Бауырластығына қатысуымен бірге болды. Беаслайдың ирланд тіліне деген құштарлығы оған өзге де хоббилерін дамытуға мүмкіндік берді. Ол Гейл лигасы шығарған "Банба" атты ирланд журналына мақалалар жазды. Театрға деген сүйіспеншілігін Гейл лигасы аясында "Na hAisteoirí" деп аталатын ерлер тобын құру арқылы білдірді.
During Béaslaí's time in London, he gave a lot of his time to the Gaelic League. In the Keating branch of the league, in Ireland, Béaslaí developed an interest in the IRB. Cathal Brugha, a branch member, asked him to join the IRB. The Keating branch was where Béaslaí met Michael Collins, eventually introducing Collins to his cousin and fellow branch member, Elizabeth Mernin. Béaslaí was also instrumental in establishing An Fáinne, an Irish speaking league whose members vowed to speak solely Irish among themselves and wore a membership badge of a circle. This coincided with his involvement in the Irish Republican Brotherhood. Béaslaí's love of the Irish language gave him an opportunity to delve into his other hobbies. He wrote for Banba, an Irish journal published by the Gaelic League. He was able to express his love for theatre, in the Gaelic League, forming a group of men called "Na hAisteoirí".
Өлім
Беаслай 1965 жылдың 22 маусымында Дублиндегі қарттар үйінде 84 жасында, үйленбеген күйінде қайтыс болды. Ол Иона жолындағы, Гласневиндегі Әулие Колумба шіркеуінде өткізілген реквиемдік миссадан кейін Гласневин зиратындағы жерге жерленді.
Béaslaí died, unmarried, aged 84 on 22 June 1965, in a nursing home in Dublin. He was buried in a plot in Glasnevin Cemetery, after a Requiem Mass in St Columba's Church, Iona Road, Glasnevin.