Кіріспе

Американдық өнертапқыш

Дэниел Тредуэлл (10 қазан 1791 – 27 ақпан 1872) – американдық өнертапқыш. Оның ең маңызды өнертабыстарының қатарында арқан өндірісі үшін өсімдік талшығын иіру машинасы және құйма темір мен болаттан зеңбірек жасау әдісі бар.

Өмірбаян

Дэниел Тредуэлл 1791 жылғы 10 қазанда Массачусетс штатының Ипсвич қаласында дүниеге келген. Оның алғашқы өнертабысы – ағаш бұранда жасауға арналған машина болды. 1818 жылы ол баспа машинасының жаңа түрін жасады, ал 1819 жылы Англияға сапар шегіп, механикалық баспа машинасы туралы ойға келді. Бұл машина отанға оралғаннан кейін бір жылда аяқталды және континентте қолмен емес, басқа күшпен қағаз басылған алғашқы баспахана болды. Ол кеңінен қолданылып, Нью-Йорк қаласында осы машинаның көмегімен Киелі кітаптың көптеген томдары жарық көрді. 1822 жылы доктор Джон Уэрмен бірлесіп, «Бостон философия және өнер журналын» құрды. Тредуэлл 1823 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1825 жылы Бостон қаласы оны су жүйесін енгізу үшін зерттеу жүргізуге тартты, ал 1826 жылы бір рельстік теміржол үшін айналу жүйесін ойлап тапты. 1829 жылы ол арқанға италған жіп дайындау үшін алғашқы табысты машинаны жасады. 1831 жылы Бостонда жылына 1000 тоннадан астам жіп өндіре алатын өндіріс орындары салынды. 1836 жылы Чарльзтаун теңіз портына оның тапсырыс берген машиналары АҚШ теңіз күштері үшін барлық арқандарды жасады. Бұл машиналар Канада, Ирландия және Ресейде де пайдаланылды. Олардың бірі – дөңгелек тісті щетка немесе илемдегіш, қалың матаға арналған жіп иіруде кеңінен қолданылды. 1841-1845 жылдары ол сэр Уильям Армстронг кейіннен енгізген процеске ұқсас, құбырлы қару жасау әдісін ойлап тапты. Ол 1844 жылы агенті арқылы патент алды және үкіметтік келісімшарттарға ие болды, бірақ оның зеңбіректерінің жоғары құны оларға сұраныс болмауына себеп болды. Кейіннен ол Роберт Парротқа қарсы Паррот мылтықтары ісін қозғатты, бірақ 1866 жылы сотта ұтылып қалды, Оңтүстік Нью-Йорк округінің соты оның талабын 1843 жылғы Джон Фриттің британдық патентымен күшін жойды деп шешті. 1834-1845 жылдары ол Гарвард университетінде Рамфорд профессорының қызметін атқарды. Сонымен қатар, теология оның қызығушылықтарының бірі болды; ол Генри Уодсворт Лонгфеллоудың «Жол бойындағы қонақ үй әңгімелері» шығармасындағы теолог ретінде бейнеленген. Тредуэлл Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды.