Кіріспе

1951 жылы Кёртис Бернхардт түсірген фильм

"Сирокко" – Кёртис Бернхардттың режиссерлік жұмысы болған, ал Хамфри Богарт басты рөлде ойнаған 1951 жылғы американдық нуар фильмі. Фильмнің атауы "Сирокко" деген желден алынған, ол Сахара шөлінен туып, Жерорта теңізінде күшті соғады. Бұл жел ыстық, құрғақ және адамдарды тітіркендіретіндей әсер етеді деген сенім бар. Фильмнің оқиғасы Сирияда, осы желдің бағытынан шығысқа қарай орын алады.

Сюжет

1925 жылы Дамаск қаласында сириялықтар француз отаршылдығына қарсы партизандық соғыс жүргізеді. Гарри Смит – американдық қара нарық саудагері, партизандарға құпия түрде қару сатады. Жағдай нашарлаған сайын француз генералы ЛаСалл өзінің сарбаздары қаза тапқан сайын, оларға көмектескен азаматтарды атқылауға бұйырады, бірақ әскери барлау басшысы, полковник Феруд оны жоспарды өзгертуге және азаматтарды 48 сағатқа ұстауға көндіреді. Феруд қаланың бес бай адамды (Смит пен Балукджиянды қоса алғанда) шақырып, оларды тағамды қымбатқа сатуда айыптайды. Ынтымақтастыққа дайын болған жалғыз адам – Смит. Ол кеткеннен кейін оны тергеп, Бірінші дүниежүзілік соғыста батыр болғанын біледі. Смит шаштараз досы Насирмен бірге ішіп отырған түнгі клубта Виолеттаға көз тіккенде бомба жарылады. Виолетта еденге құлайды. Феруд оны көтеріп алады, бірақ оны Смит жұбатады. Виолетта Ферудпен бірге кетеді және оның пәтеріне оралады: олардың махаббатта екені анық болады. Феруд бүлікшілердің басшысы Эмир Хасанмен келіссөздер жүргізуді қалайды. ЛаСалл оған кездесуді ұйымдастыруға рұқсат береді, бірақ Ферудке тікелей байланыс орнатуға тыйым салады. Оның орнына жіберілген жас офицер кейіннен мойны кесілген күйінде табылады. Феруд Балукджиянды шақырып, оны қару сатумен айыптайды. Ол өзін кінәсіз деп дәлелдеп, Смитты айыптайды. Жағдайды одан әрі қиындата түсетіні, Гарри Ферудтың сүйіктісі Виолеттаға ұмтылады, бірақ ол оны қабылдамайды. Кейін ол Ферудқа оны тастап кетуді қалайтынын айтады, бірақ ол оны жібермейді. Гарри Насирдің қысыммен билік органдарына өзінің есімін бергенін біліп, қашуды жоспарлайды. Сол кезде Виолетта келіп, оны Қайырға алып кетуді өтінеді. Өзі де қашуға тиіс болғандықтан, ол оны өзімен бірге алып кетуге келіседі. Алайда, француз патрулі Гарриді ұстауға жақын келеді. Ол қиындықпен қашып құтылады, бірақ ақшасын қалдыруға мәжбүр болады, ал ол болмаса, француздарға сатқындық жасайды. Өлім жазасына кесілген Гарри Ферудтің Хасанмен кездесуіне көмектесуге келіседі. Хасан полковникті ақымақ деп атайды және келіссөздер туралы өтінішін қабылдамайды, бірақ Гарри мен Ферудтің көмекшісі майор Леон 10 000 фунттік құн төлеуді ұсынғанда, оның өмірін сақтап қалуға келіседі. Офицерлерге кетуге рұқсат беріледі, бірақ Гарриге осындай бақыт бұйырмайды. Көтерілісшілер оның француздарға штаб-пәтерлерінің орналасқан жерін көрсеткеніне ашуланып, оларды сатқаннан қорқады, сондықтан оны өлтіреді. Феруд пен Леон қайтып келе жатқанда, атыс пен жарылыс тоқтағанын байқайды. Феруд Хасанды да осындай ақымаққа сендірген-сенбегенін ойлап қалды.

Сыни қабылдау

Фильм сыншысы Босли Кроутер фильмді қатты сынға алып, былай деп жазды: "Мулен Руж деп аталатын гипстен жасалған түнгі клубтағы бірнеше көңілді сәттер мен лас катакомбаларда жатқан сириялықтардың көлеңкелі суреттерін есептемегенде, оқиға орны Дамаскінен гөрі, Жаңа Орлеандағы Shriners жиынына көбірек ұқсайды, онда сіз осы фильмде көрінгеннен гөрі әлдеқайда көп фездерді көресіз. Көп бөлігінде – тіпті, жалғыз бөлігінде – Сирокко ақылға сыймайтын, келекелі қару сатушының жақсы француз полковнигіне қиындық тудыратын тарихын баяндайды". Критик Леонард Мальтин фильмге аралас пікір білдіріп, былай деп жазды: "Мен бұл фильмнің Касабланканың сәттілігіне әкелген ингредиенттерді қайта жаңғыртуға жасалған жартылай пісірілген әрекет екенін жиі оқыдым, және бұл рас. Оқиға 1926 жылы Дамаскіде өтеді, сол кезде француз армиясы сириялық көтерілісшілермен күресіп жатыр. Сирокко – бұл қатаң формулалық материал, бірақ Голливудтың қарапайым материалды алып, оны жазу, қою, көркемдік безендіру және актерлік шеберлік арқылы қызықты фильмге айналдыра білуінің керемет мысалы. Зеро Мостель, Джеральд Мохр және Ник Деннис түрлі-түсті қосалқы актерлер тобын басқарады, олар Кёртис Бернхардттың режиссерлігімен жақсы ойнайды".