Кіріспе

Lough Ramor – ұсынылып отырған Табиғи мұра аймағы (pNHA) және ол Natura 2000 табиғатты қорғау бағдарламасы бойынша Ерекше қорғалатын аймақ (SAC) мәртебесіне ие болған Қара суға құяды.

Табиғи орта

Лау Рамор – жартылай орманды, ылғалды жер, көптеген жануарлар мен жануарлар дүниесінің панасы. Қолжетімді жазба тарихы көрсеткендей, Дирпарк орманды жерлерінің шамамен жартысы бұрын еменді орман болған, ал ағашы құрылыс және ауыл шаруашылығы мақсатына пайдаланылған. Он жетінші ғасырда Вирджинияның алғашқы қоныс салушылары құрылыс ағаштарын Батыс Каван мен Ферманагтан тасымалдауға мәжбүр болған. XIX ғасырдың басында шамамен, елік, қайын, емен, шырша, қарағай және шотланд қарағайы кеңінен отырғызылған. Соңғы уақыттарда сикомор сияқты қосымша кең жапырақты сорттар да отырғызылды. Үкіметтік Қоршаған ортаны қорғау департаменті жүргізген соңғы зерттеуде Лау Рамор аймағы Силур қабаттарындағы ойыс ретінде сипатталған, ол Каван облысының көп бөлігін жабады. Лау Рамор – өте жайлы көл, pH деңгейі 7,5, ал ең терең жері 6 метр. Судың қоректік заттары аз, бірақ олар мерзімік түрде толықтырылады, нәтижесінде балдырлар гүлдейді. Каван көлдерінің басқа көлдерінен өзге геологиялық құрамымен ерекшеленеді, сондықтан сыртқы түрі де әртүрлі. Жағалаудың көп бөлігін алғыр, сары ағаш және қарағайдың жартылай табиғи орман жабады. Вирджинияға жақын жердегі орман алқаптары бастапқыда отырғызылған. Қайың және долана бұталары салыстырмалы түрде құрғақ жерлерде кең таралған, олардың арасында қоңыр, жалған бром, ағаш қамысы, жалбыз, көк қоңырау, жабайы гиацинт және примула өседі. Мұндай қауымдастықтар тасты жағалауда кездесетін жерде көбінесе алма және иттің жалбызы өседі. Оңтүстік жағалаудағы бірнеше жерде бұл орман алқаптары орманға айналады, мұнда елік және емен жидекпен бірге өседі. Мұндай жерлерде құстар қауымына ағашқа шапшаң, ұзын құйрықты, шифшаф, саз бауырлас және жергілікті қара шапшаң, сондай-ақ жалпы орман көгершіні, көгершін, жаяу, фазан және орман құсы кіреді. Аралдардың көп бөлігін саздар жабады, ашық жерлерде қара бас шағалар ұялайды, ал аралда қарақұйрық, көкқұйрық және қызыл көкбауыр көбейеді, үлкен қыртысты көбелектер көбінесе көлдің құрлық жағалауларын пайдаланады. Жағалаудың көптеген жерлерінде тұщы сулы батпақтар бар, бірақ көлге қарай созылып жатқан кең қамыс төсектері сирек кездеседі. Саздықтардың шетінде көбінесе саз өседі, оның ішінде бөтелке саз, көк шұңқыр саз, тұқымдас саз, қарапайым саз және кейде су саз, су жылқысы, сазды бесқабат және қамыс тұқымдастары жиі кездеседі. Сонымен қатар, шеттерінде кедей аймақтарға тән әртүрлі қоғамдастық түрлері кездеседі, олар: батпақ рагворт, кішігірім спарворт, шайтанның бітімі, батпақ белдік және қалың саз, жыртылушы бүгілген, тәтті көктемдік шөп, Йоркшир тұманы және қызғылт шөп. Көбінесе кок гүлдері, кей жерлерде қара шашыранды және үлкен шырша гүлдері кездеседі. Жағалаудың саз немесе таслы жерлері көкбауыр мен аздаған дәмсіз су қыры және кішкентай су қыры үшін орын береді. Көлде үлкен құрттардың саны ұлттық маңызы бар (орташа есеппен 200-ге жуық), сондай-ақ айқын шоғырлануы бар аққу, қаз, көкқұйрық, үйрек, сұр қасқыр және қызылқұйрықтың көп саны бар. Құрлықау және қызылқұйрық та батпақтың шетінде ұялайды. Көлдің шетіндегі өсімдіктер қауымдастықтары назарға ие және қыстау құстар санымен бірігіп, Лау Раморды маңызды ылғалды жерге айналдырады.

Ертедегі христиандық елді мекендер

Лох Мюинреймхейр аймағындағы ерте христиандық негізге сілтемелер Донегалдың мартирологиясында кездеседі, онда 6 ақпан Лох Мюинреймхейрдің қасиеттілері Брандруб пен Колуимнің мерекесі ретінде тіркелген. Горманның Фелиресі және басқа да күні көрсетілмеген ирланд күнтізбелерінде де ұқсас жазбалар бар. Бұл адамдар христиандық енгізілгеннен кейін, яғни бесінші ғасырда өмір сүрген деп есептеледі. Лох Мюинреймхейрдегі ерте шіркеудің алғашқы негізі ретінде арал немесе кранног қолданылған болуы мүмкін. Мұндай аралдардың бірінде ортағасырлық діни байланыстардың қалдықтары сақталған, оның ертедегі атауы белгілі емес, бірақ сегізінші ғасырдың басынан бері ол аралда вилла салған белгілі Келлс отбасының атымен – Удвард аралы деп аталады. Ортағасырлық арал шіркеуі Келсдегі Сент-Марияның Августин аббаттығына тиесілі болған, бұл англо-нормандық мекеме, оны әулие Колумкилл құрған Келс аббаттығымен шатастыруға болмайды. Жергілікті дәстүр бойынша, аралда тұрған ертедегі монахтардың кейбіреулері шіркеуді тонаған қарақорғаздардың қолынан қаза тапқан. Августиндіктер бұл жерді, шамасы, XIII ғасырда алған, содан кейін шіркеулік епархия шекаралары өзгертіліп, сол кезде Шығыс Брейфне деп аталған аумақтағы Килмор епархиясы қосылған. Төрт мастердің жылнамасында Брандруб пен Колуин есімдері еске алынбаған. Брандуб (сөзбе-сөз қара қарға деп аударылады) 601 жылы қайтыс болған Ленстер патшасы болған. Блэкуотер және Рамор аймақтарында Луигни және Гайланга деп аталатын соғысшыл рулар билік еткен, сол себепті әулие Патрик осы аумаққа миссионерлер жіберген және Брандруб пен Колуин осы алғашқы миссионерлер болған деген болжам бар.

Ертедегі өркениеттер

Лоу Рамор аймағында б.з. 2000 жылға дейін сона көшкен ерте цивилизацияның іздері бар. Балаганея ауылының жерінде неолиттік дольмен, яғни жерлеу орны болған. Монтерконнахтта қола дәуіріне жататын тас белгілер де табылды. Жоғарыда сипатталған шіркеулік орын 845 жылы, «Төрт шеберлер» Слиабх Гирдің Луигни аумағын сипаттағанда маңызға ие болды. Олар батыс теңіз жағалауынан келген, үшінші ғасырда құрылған, Тара патшалығының шекарасын қорғау үшін құрылған «буферлік мемлекеттер» тізбегінің бірі болған соғысшыл тайпа еді. Аймақта көптеген раттар, лиостар мен сақина тәрізді бекіністердің іздері жиі кездеседі. Мит патшасы Мэлсеахлайн аралда бекініс орнатқан қарақшылар тобын жою үшін шабуыл жасады. Оқиға туралы жылнамаларда былай делінген:

«Мэлсеахлайн, Мэлруанхаи ұлы, Луини және Гейланганың «өлім ұлдары» деп аталатын қарақшылар тобын Лох Мюнреамхейр аралында талқандады. Олар шетелдіктердің (викингтердің) ықпалымен аудандарды тонады және ол оларды жойды». Осыған ұқсас жазба 846 жылғы Ольстер жылнамасында да кездеседі. Бірақ жергілікті әңгімелерде қарақшылар аралдағы шіркеуді қоса алғанда, түрлі шабуылдардан түскен олжаны бөлісу үшін бір-бірімен күрескендері айтылады. Бұл ғасырлар бойы қатал шайқастар Cnoc Fola, яғни «Қан төбесі» деп аталатын төбеде болғанын көрсетеді.

Байланыстар

Вирджиния штатының GAA командасы, «Рамор Юнайтед» осы көлдің құрметіне, сондай-ақ жергілікті театр да осы көлдің атымен аталады.