Кіріспе

Әскери ақпараттық қызметтер (Wojskowe Służby Informacyjne, немесе WSI) – Польшаның әскери барлау және қарсы барлау агенттігінің жалпы атауы еді. Агенттік 1989 жылғы революциялар коммунистік режимді аяқтағаннан кейін, 1990 жылы бұрынғы коммунистік агенттіктер – Ішкі әскери қызмет (Wojskowa Służba Wewnętrzna, немесе WSW) және Польша армиясы Бас штабының екінші дирекциясы біріктіріліп құрылды. Біріккен агенттік бастапқыда Ақпарат және қарсы барлау жөніндегі екінші дирекция (Zarząd II Wywiadu i Kontrwywiadu) деп аталды; 1991 жылы WSI деп қайта аталды. Алғашқыда барлық жоғары және басшылық лауазымдардағы офицерлердің көп бөлігі, сондай-ақ қызметкерлердің басым бөлігі Польша мен Кеңес Одағының бұрынғы коммунистік режимдерімен тікелей жеке және кәсіби байланыста болды. 2006 жылдың мамырында Польша Республикасының Сеймі 375 дауысқа қарсы 48 дауыспен 2006 жылдың қазан айында WSI-ді тарату туралы шешім қабылдады. Польша президенті Бронислав Коморовский (сол кезде депутат ретінде) қарсы дауыс берді.

Тарих

1990 жылы Польша армиясы Бас штабының екінші дирекциясы әскери қарсы барлаумен бірігіп, WSW құрылды. Бұл бірігу барлау және қарсы барлау агенттіктерін бір құрылымда – Барлау және қарсы барлаудың екінші дирекциясында біріктірді. 1991 жылы Екінші дирекция WSI-ға айналды. WSI Польшадағы әскери қарсы барлау және қауіпсіздік қызметіне жауапты болды. WSI жаңа тәуелсіз Польшаның маңызды мемлекеттік ақпаратын қорғауға заңмен міндетті болды және бұл қызмет Қорғаныс министрлігінің (Ministerstwo Obrony Narodowej) тікелей бақылауы мен басқаруында жүзеге асырылды. WSI сондай-ақ Польшаның басқа НАТО елдерінің барлау қызметтерімен байланыс жасауға арналған еді. WSI Польшаның қорғаныс күштеріне және қорғанысқа қатысты маңызды ақпаратқа төнген қауіптерді зерттеп, оларға қарсы шаралар қолдануға тиіс болды. Одан қоса, қару-жарақ, жарылғыш заттар, жабдықтар, лицензиялар және т.б. салаларын реттеді.

Таратылуы

2006 жылы WSI таратылып, оның орнына екі тәуелсіз әскери барлау қызметі – Әскери қарсы барлау қызметі (Służba Kontrwywiadu Wojskowego) және Әскери барлау қызметі (Służba Wywiadu Wojskowego) құрылды. Премьер-министр Ярослав Качиньский консервативті саясаткер Антони Мацеревичті WSI таратылуын бақылауға тағайындады. Тексеру комиссиясының жұмысы әскери барлау қызметтерінің нақты құрылымын ашып көрсетуге мүмкіндік берді: 1990 жылы ел ішінде және шетелде жұмыс істеген шамамен 10 000 қызметкердің ішінде, осы қызметтердің 2 500 қызметкері елдің орталық әкімшілік және экономикалық институттарына орналастырылған адамдар болып шықты. Польшаның Демократиялық солшыл альянсы мен «Азаматтық платформа» партиясының әскери сарапшыларының мәлімдемесінше, кейбір НАТО шенеуніктері WSI таратылуына наразылық білдірген. Сейм президент Лех Качиньский әкімшілігіне 164 беттік Мацеревичтің есебін жариялауға рұқсат берді, онда WSI-нің таратылуына әкелген заңсыз әрекеттері туралы мәліметтер келтірілген. Есепте WSI әскери қызметшілері мен қызметкерлерінің құқық бұзушылықтары туралы айтылған. Польша саясаткерлерінің көпшілігі таратудың бірінші кезеңін сәтті деп есептесе де, жаңа «тексеру» кезеңі толыққанды аяқталған жоқ. Польша БАҚ-та Польша армиясындағы «кәсібилендіру» реформалары талқыланып жатыр, саясаткерлердің пікірінше, бұл реформалар радикалды өзгерістерді қажет етеді. Дегенмен, WSI-нің тексерілуіне қарамастан, осы реформаларда мәселелер бар екенін айтқан көптеген наразылық дауыстары бар. WSI-нің орнына келген жаңа күштердегі кәсіби мамандардың жетіспеушілігі және олардың 2010 жылдардағы нашар нәтижелері (мысалы, 2010 жылғы Польша әуе күштерінің Tu-154 апаты) бұрынғы WSI туралы қоғамдық пікірді жақсартты (мысалы, сол кездегі Польша президенті Бронислав Коморовскийтің пікірінше).