Кіріспе

Ерте заманауи медицина қозғалысы

Парацельсиандық (сонымен қатар Парацельсизм; нем. Paracelsismus) – Парацельстің теориялары мен емдеу әдістеріне негізделген ерте заманауи медицина қозғалысы. Ол 16 ғасырдың екінші жартысында, 1541 жылы Парацельстің қайтысынан кейінгі онжылдықтарда дамыды және 17 ғасырдың бірінші жартысында кең өріс алды, Гален физиологиясынан туындаған дәстүрлі емдеу жүйесіне толыққанды балама болып табылды. Микрокосм мен макрокосм арасындағы үйлесімділікті сақтау принципіне негізделген Парацельсиандық ғылым қозғалысының күшеюімен 17 ғасырдың соңында құлдырады, бірақ медициналық тәжірибеге елеулі әсер етірді. Ол минералды терапияның және бірнеше иатрохимиялық техникалардың кеңінен таралуына жауапты болды.

Спайгирик

Спагирия – Парацельс және оның ізбасарлары әзірлеген әдіс. Бұл әдіс қолданыстағы дәрілерді олардың бастапқы элементтеріне (триа прима: күкірт, сынап және тұз) бөліп, кейін оларды қайта біріктіру арқылы тиімділігін арттырады деп саналды. Парацельс дәрігерлері бұл әдіс арқылы бір қосылыстың медициналық тұрғыдан пайдалы ингредиенттерін (тазартылған триа прима) зиянды және уытты заттардан бөліп, тіпті кейбір уларды дәріге айналдыруға болатынына сенді. Бұл процедура ферментацияны, дистилляцияны және өсімдік күлінен минералды компоненттерді бөліп алуды қамтыды. Ортағасырлық алхимияда бұл процестер металдарды кендерден (кальцинацияны қараңыз), ал тұздарды тұзды сулардан және басқа сулы ерітінділерден бөлу және тазарту үшін де қолданылды.

Этимология

Бастапқыда Парацельс қолданған бұл сөз ежелгі грек тілінен шыққан. σπάω spao («бөлу, айыру») және ἀγείρω ageiro («біріктіру», «қайта біріктіру», «жинақтау»). Алғашқыда спагирикалық сөз алхимия сөзімен мағынасы жақын ретінде қолданылған, бірақ соңғы кезделерде оны көбінесе балама медицина теорияшылары және холистикалық медицинаның әртүрлі тәсілдері қабылдады.