Кіріспе

Британдық Колумбиядағы елді мекен, Канада

Белла Кула – Британдық Колумбияның Белла Кула аңғарындағы қалыптасқан емес аудан. Белла Кула әдетте аңғардың барлық бөлігін қамтиды, оның ішінде Белла Куланың өзі ("қалалық аудан"), Төменгі Белла Кула, Хагенсборг, Салломпт, Нусацум, Фирвейл және Стуие сияқты елді мекендер кіреді. Бұл Орталық жағалау аймақтық округінің бас кеңсесі орналасқан жері де. 2021 жылғы халық санауы бойынша Белла Кула аңғарының жалпы халқы 2163 адамды құрайды. Бұл 2016 жылғы санақпен салыстырғанда 8% өсімді көрсетеді, онда халық саны 2007 адамды құрады.

География

Қоғамның негізгі географиялық құрылымы, физикалық ескерткіштер мен халықтың таралуы тұрғысынан алғанда, Белла-Кула өзенінің ұзын, тар аңғары болып табылады. Өзен Солтүстік Бентинк шығанағының басына құя бермес бұрын қаланың шығыс және солтүстік жиектерімен иіліп өтеді. 20-шы тас жол (көп бөлігінде Чилкотин тас жолы деп белгілі) Үкіметтік кемежайдан (Тынық мұхитында) басталып, аңғардың мекенделген бөлігі арқылы Чилкотин үстіртіне дейін созылады. Қоғамның барлық халқы осы жолда немесе оған өте жақын жерде тұрады. Соңғы жылдары Белла-Кула аңғарының маңындағы таулы жерлер гели-шаңғы тебуге жарнамаланып келеді. Белла-Кула 2017 жылдан бері әлемдегі ең жақсы гели-шаңғы операциясы деп танылды және содан бері жыл сайын осы құрметті сақтап келеді. Осы аймақта бірнеше шаңғы спорты туралы фильмдер түсірілген.

Атауы

"Белла Кула" – бұл Heiltsuk тілінен алынған bḷ́xʷlá экзонимінің бұрмалануы, ол "Белла Куладан келген адам" немесе "сырттан келген" дегенді білдіреді. Жергілікті аймақтың нуксалк тіліндегі атауы – "Nuxalk", ал Белла Кула ауылының нақты орны "Q'umk'uts" деп аталады. "Белла Кула" атауы көбінесе бүкіл Белла Кула аңғарына және кейде бүкіл этникалық аймаққа қатысты қолданылады, бірақ нақты бір ауылға емес. Бүкіл аймақты білдіру үшін көбірек "Нуксалк аумағы" термині қолданылады, ал "Белла Кула" енді өзен аңғарына қатысты айтылады. Сэр Александр Маккензи оны "Жұрттың ауылы" деп атаған.

Жол

20 тас жолы арқылы Уильямс көліне 454 км көбінесе асфальтталған жол салынған. Белла Куладан Анахим көліне дейінгі 137 шақырымдық бөлігі 1953 жылы жергілікті тұрғындармен салынды, және ол аңғардың төменгі жағынан Чилкотин үстіртіне дейін 15 шақырымдық көтеріліспен, бірнеше тік қисықтар мен серпілмелер арқылы Хекман өткелінің шыңына дейін 1600 метрге дейін биіктейді. Бұл жолдың құрылысы "Белла Кула" және "Батысқа қарай созылған жол" кітаптарында сипатталған.

Ауа

Белла-Кула қаласына Белла-Кула әуежайы (20-шы тас жолда, Хагенсборгта) қызмет көрсетеді, қала орталығынан 14 км қашықтықта орналасқан. Әуежайдың ұшу-қону жолағы асфальттан жасалған, ұзындығы 1280 метр. Pacific Coastal Airlines әуекомпаниясы Ванкувер және Анахим көліне жоспарлы рейстер ұсынады. Сонымен қатар, ұшақ және тікұшақпен шаруалыққа жалдау қызметтері де бар.

Теңіз кемесі

BC Ferries Белла-Куладан қызмет көрсетеді. 1998 жылы қайта іске қосылғаннан бері бұл қызмет Белла-Беллаға және әдетте Ванкувер аралындағы Порт-Хардиге байланысқан, сондай-ақ әртүрлі уақытта басқа да аралық бағыттарға қызмет көрсетеді. Қазіргі уақытта (2023), «Солтүстік теңіз қасқыры» кемесі арқылы қызмет Порт-Хардиге (Айыз бұғазы), Белла-Беллаға (МакЛауфлин шығанағы) және Оушен-Фоллсқа аптасына бір рет немесе одан да жиі рейс жасап тұрады, жаз айларында рейстер саны көбейеді. Кеме қатынасының кестесі маусымға қарай өзгеріп отырады.

Тарих

Нуксак халқы Белла Кула аңғарында, аймақтың жазбаша тарихы болмас бұрыннан қалыптасқан. Бұл фактіні ауызша тарих, ол бүгінге дейін үзілмей жетіп келді, және аймақты алғаш зерттеген еуропалықтардың жазбалары растайды. 1793 жылы Александр Маккензи шығыстан келіп, Мексикадан солтүстікке қарай континентті алғашқы рет кесіп өтті. Келесі ғасырда Нуксак емес, басқа адамдардың аймаққа көшіп келуі сирегіп, көбінесе уақытша болды. Гудзон шығанағының тері саудасы орны өзен сағасында құрылды (орнына берілген жер қазіргі "қалалық жердің" резервациядан тыс бөлігін құрайды), ал аңғардың жоғары жағында бірнеше шаруаларға жер берілді. Нуксалк және көршілес тайпалардың сауда жолдары Тынық мұхитынан Британдық Колумбияның орталық бөлігіне дейін, әсіресе 1860 жылдардағы Карибу алтын асыру кезінде танымал бағытқа айналды. 1870 жылдары аңғар, Канада Тынық мұхиты теміржолының Тынық мұхитындағы соңғы стансасы болу мүмкіндігі зерттелді (бірақ Буррард шығанағы таңдалды, осы шешім Ванкувер қаласының құрылуына себеп болды). 1894 жылы Миннесотадағы бұрынғы қауымдастықтағы ішкі жанжалдан кейін, норвегиялық лютеран қоныс аударушылар тобына аңғарда жер берілді, бірақ жерді өңдеу және тұрғын үйлер салу шарты қойылды. Оларға берілген жерлер, сондай-ақ бұрын жеке тұлғаларға берілген жерлердің көпшілігі, ондаған жылдар бұрын (немесе одан да ертерек) Нуксалк тайпаларының иелігінде болған. Алайда, 1862 жылғы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы шешек эпидемиясы Нуксалк халқын қырып салған, ал аман қалғандары өзен сағасына жақын жерге (Гудзон шығанағының орнына) жиналды. Норвегиялық қоныс Хагенсборг деп аталды және Белла Кула аңғарының маңызды қауымдастықтарының бірі болып қала береді. Норвегиялық колонияның көп бөлігі көшіп кеткенімен, қалғандары орман шаруашылығында және балық өнеркәсібін дамытуда жұмыс істеді. Белла Куладан қарама-қарсы жатқан Таллеодағы балық консерві зауытын сол аймақта шаруашылықпен айналысудан бас тартқан норвегиялық қоныс аударушы құрған. Бұл екі халық (норвегиялықтар мен Нуксалк) келесі ғасырдың көп бөлігінде қоғамның басым бөлігін құрады, бірақ соңғы жылдары норвегиялықтардың саны (немесе норвегиялық мәдениетімен байланысы) азайды. 2001 жылы халықтың 43% өзін "Түпкі халықтың өкілі" деп атады, олардың көп бөлігі Нуксалк тайпасынан, ал 10% ғана норвегиялық (немесе норвегиялық-канадтық) деп мәлімдеді. 1980/81 жылдары Оушен-Фолс қаласының халқы күрт азайды (қаланың негізгі өнеркәсібі – қағаз фабрикасы жабылғандықтан), Белла Кула Британдық Колумбияның орталық жағалауының әкімшілік орталығына айналды. Бұл Орталық жағалау аймақтық округінің кеңселерін (бұрын "Оушен-Фолс аймақтық округі" деп аталған) Белла Кулаға көшіруге және провинциялық үкіметтік аймақтық орталықтардың (мысалы, Орман министрлігі) сияқты мемлекеттік қызметтерді Белла Кулаға шоғырландыруға әкелді.

Экономика

Балық шаруашылығы, орман шаруашылығы, мемлекеттік қызмет (үкімет/білім беру), бөлшек сауда және туризм экономикаға маңызды үлес қосады. Ауыл шаруашылығы да шектеулі деңгейде дамыған, оның ішінде белсенді фермерлер нарығы, жергілікті ауланған теңіз өнімдерін өңдеу, көптеген қолөнершілер мен суретшілер (оның ішінде бірнеше танымал Нуксалк шеберлері) және балық шаруашылығына арналған шаралар бар. Белла-Куладағы жалғыз қаржы мекемесі – Уильямс Лейк және Аудандық Кредиттік Одағының филиалы, ол Белла-Кула айманының Кредиттік Одағының алпыс жылдан астам тарихын жалғастырушы.

Танымал мәдениетте

2008 жылы шыққан "The Incredible Hulk" фильмінде басты кейіпкер, Брюс Баннер / Халк, сюжетті Белла Кулаға қашып барып аяқтайды, онда өз өзгерулерін бақылауға тырысады. Фильмнің маңызды бөліктері Белла Кула және оның айналасында түсірілді, бірақ түпкі нұсқасында оның өте аз бөлігі ғана қалды.

Облыстық

Белла-Кула аңғары Британдық Колумбия заң шығару жиналысының Солтүстік жағалауы – Хайда-Гваи сайлау округінің ішінде орналасқан. Бұл округті Жаңа демократтар партиясынан сайланған депутат Дженнифер Райс ұсынып отыр.

Федералды

Белла-Кула аңғары Канада парламентінің Скейна-Балкли аймағында орналасқан, қазіргі уақытта Жаңа демократтық партиясынан сайланған депутат Тейлор Бахрах өкілдік етеді.