Кіріспе

Түрік және моңғол рухы немесе от құдайы Одыесі (татарша: Ут Иясе немесе Ut İyäse; чувашша: Вут Ийӗ; сахаша: Уот Иччи) – түрік және моңғол халықтарының от рухы немесе құдайы. Түркі тілдерінде Од (немесе От) сөзі отты білдіреді, ал "ие" – кез келген табиғи нысанның киелі рухы, сөзбе-сөз "ие" немесе "қожайын" деген мағынаны береді. Одыесі отты қорғайды.

Од Ана

Од-Ана – түрік және моңғол халықтарының от құдайы. Ол сонымен қатар неке құдайы ретінде де танылады. Ол – Одайесидің әйел бейнесі. "От-Эне" деген атау алтай тілінде "от ана" деген мағынаны білдіреді (од – "от", эне – "ана"). Моңғол халық әңгімелерінде ол "от патшайымы" деп аталады. Ол әлемнің бастауында, жер мен аспан бөлінген кезде, Ер-Тәңірінің қызы ретінде дүниеге келген деп есептеледі. Кейбір адамдар оны түркі сибирь халықтарының ана құдайы Умаймен теңестіреді, ол күн сәулесі сияқты алтын түсті алпыс шашы бар деп суреттеледі. Умайдың бір кезде моңғолдардың Отымен бір болғаны айтылады. Бас құдай Тенгри адам жанына үш отты жағуды бұйырады, ал Од-Ана жер бетіндегі үш отты көміп, сөндіреді. Бүгінде түрік халқы осыны "цемре" деп атайды, яғни әр жыл сайын ауаға, жерге және суға түсетін от.

Од Ата

Од Ата – моңғол және түрік/алтай халықтарының от құдайы. Ол – Одайесидің еркек нысаны. Од Эде – алтай тілінде "От Әкесі" (od – "от", ede – "әке") деген мағынаны білдіреді. Моңғол халық әңгімелерінде ол Од хан, "от патшасы" деп аталады. Од хан (немесе Одқан) – Монғолияның шамандық дәстүрлеріндегі от рухы. Ол көбінесе қоңыр ешкіге мінген, қызыл түсті адам тәрізді бейнеде сипатталады. Оның әйел серігі – Ялун Эке (Ялин Эке), "от анасы" және Кайраның ұлы.

Ұқсас тіршілік иелері

Ошақ иесі ("ошақ руы") - ошақтың руы. Бұл – Одайезидің бір түрі. Пеш иесі ("пеш руы") – от руының да бір түрі.