Кіріспе

Боливияның 25-ші президенті, боливиялық провинция

Хосе Мануэль Иносенсио Пандо Соларес (27 желтоқсан 1849 – 17 маусым 1917) – 1899-1904 жылдар аралығында Боливияның 25-ші президенті қызметін атқарған боливиялық әскери қызметкер және саяхатшы. Оның президенттік кезінде Боливия мен Бразилия арасындағы Акре соғысы (1899-1903) басталды.

Жастар және оқу

Пандо 1848 жылдың 27 желтоқсанында Лурибей қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Мануэль Пандо және Петрона Соларес болды. Ол La Paz семинариялық колледжінде оқыды, содан кейін Universidad Mayor de San Andrés (UMSA) университетінде оқуын жалғастырды, онда медицинаны оқыды, бірақ саяси мансапты таңдағандықтан алтыншы курсқа жетпей оқуын тастады. Жиырма үш жасында Пандо 1871 жылдың 15 қаңтарында Мариано Мельгарехо үкіметін құлату үшін Ла-Пас халқымен бірге күресті, одан кейін Боливия армиясына қабылданды.

Әскери мансап

Мельгарехоны құлатып, Боливия президенті Агустин Моралес 1871 жылы Пандоны жеке көмекшісі етіп тағайындады. Пандо мен Моралес арасындағы жақсы қарым-қатынас, оның армиядағы мансабын жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді. Бірақ 1872 жылдың 27 қарашасында Моралес өзінің жүрекжары және сонымен қатар лагерьдің көмекшісі Федерико Лафайе тарапынан өлтірілгенде, қайғыға батқан Пандо Боливия президентінің көмекшісі лауазымынан кетті. 1876 жылы Хиларион Даза президент Томас Фриасты қызметтен шеттетуден кейін Пандо Лурибай жеріндегі hacienda-сына зейнетке шықты. Алайда, Тынық мұхиты соғысының басталуы оны қайтадан қарулы күштерге шақырды. Тынық мұхиты соғысы кезінде Пандо Боливия армиясына үлкен үлес қосты, соғыс ортасында генерал Дазаның тапсырмасымен АҚШ-тан артиллериялық қару-жарақ әкелуге қадам жасады. Пандо 1880 жылдың 26 мамырындағы Альто-де-ла-Алианса шайқасына қатысты, онда сол қолынан ауыр жарақат алды және чилиліктерге тұтқынға түсті. Ол тұтқын ретінде Чилидің Сантьяго қаласына жеткізілді. Боливияға оралғаннан кейін Пандо 1884 жылға дейін артиллерия полкіне басшылық етті. Бүгінде бұл аймақ Ла-Пас, Бени және Пандо облыстарынан тұрады, соңғысы оның аймаққа жасаған экспедицияларының құрметіне оның тегін алып отыр. Оның аймаққа жасаған көптеген экспедициялары Мадиди, Мадре-де-Диос және Маморе өзендері маңында өтті, осы тақырыпта жиынтық зерттеулер жүргізіліп, Аргентинадағы Ла-Плата университетінде жарияланды.

Либералды партия

Ол 1884 жылы Либералдық партияға мүше болып кірді, ал 1894 жылы генерал Элиодоро Камачоны алмастырғаннан кейін партияны жетектеуді бастады. Президенттік мерзімі аяқталғанға дейін ол Боливияның Либералдық партиясын басқарды. Пандо жылдар өте келе 1874 және 1880 жылдарғы заңдардың арқасында Боливияның ең ірі жер иелерінің біріне айналды. Октавио Ла Фей және Карлос Мануэль де Вильегас сияқты бірнеше офицерлерді өзіне тартқан Пандоның әскерде көптеген жақтастары болды. Осылайша 1898-1899 жылдардағы Боливия азамат соғысы басталды. Төрт айлық шайқастан кейін ол Сегундо Крусеро шайқасында президент Фернандестің консервативтік күштерін жеңді. Пандо, Серапио Рейес Ортис және Макарио Пинилья Варгастан құралған Федералдық үкімет кеңесі құрылды, ол үкіметтің орталығын Ла-Пасқа көшірді. Кеңес Ла-Пастағы үкімет сарайының құрылысы сияқты бірқатар институционалдық реформалар мен қоғамдық жұмыстарды жүзеге асырды. 1899 жылғы Ұлттық конвенцияда Пандо президент болып сайланғанда кеңес таратылды. Боливиялықтар Акре революционерлерінен жеңіліс көріп, Пандо жеке әскер басында Акреге аттанды. Дегенмен, қазіргі зерттеулер Пандоның өлімінің табиғи себептерден болғанын көрсетеді – ол Катавидегі шаруашылығынан Ла-Пас қаласына бара жатқанда инсульт алған. Осы гипотеза бойынша, Пандо қонақ болған Жауреги отбасының мүшелері, оның денесін жолда тапқаннан кейін, өліміне кінәлі деп айыпталудан қорқып, оны тік жарға лақтырып жіберген.