Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы Окленд қаласының шеткі ауданы.
Шеткі аудан.

Маори тарихы

Маңгер көпірінің маңындағы жердің көп бөлігі Те Пане о Матаахо / Маңгер тауының лава ағындарынан қалыптасқан. Археологиялық мәліметтер бойынша, бұл аймақтағы балық аулау қызметі 15 ғасырға дейін жетеді. Амбери аймақтық саябағы мен Маңгер лагунасы аумағында 100-ге жуық археологиялық ескерткіштер табылды, оның ішінде тас құрылыстар мен ұлу шелдері бар. Таулық кешенде мыңдаған адам тұрған болуы мүмкін, ал тау руа (азық-түлік сақтау орны) ретінде орталық қызмет атқарған. Басты басшы Киви Тамаки Манукау шығанағында акула аулау маусымы кезінде Маңгерде мезгіл-мезгіл тұратын. 1740 жылдардың басында Киви Тамаки Нгати Ватуаның Те Таоу руымен шайқаста қаза тапты. Шайқастан кейін Вайохуаның көп бөлігі аймақтан қашып кетті, бірақ қалған Вайохуа жауынгерлерінің көпшілігі Те Пане о Матаахода қайта топтасты. Жауынгерлер таудың іргесіне пипи қабықтарын шашып, шабуылға қарсы ескерту жасады, бірақ Те Таоу жауынгерлері пипи қабықтарын ит терісінен тігілген плащтармен жауып, дыбысты басып, таңертең паға шабуыл жасады. Таудың тағы бір аты – Те Ара Пуэру ("ит терісінен тігілген плащ жолы") осы оқиғамен байланысты. Осы соғыстың салдарынан Тамаки тасмуысының жанында қалған Те Таоу мүшелері құрған Нгати Ватуа Оракеи руы, жеңілген Вайохуа мүшелерімен некелесіп, аймақты қоныстандырды. Алғашқыда ру Маунгакики / One Tree Hill-де орналасқан, бірақ басты басшы Тюпериридің қайтысынан кейін (шамамен 1795 жыл), Маңгер көпірі ауданы мен Онехунга Нгати Ватуа үшін тұрақты қаңға (қоныс) айналды. Бұл жердің таңдалу себебі – бау-бақшаға қолайлы топырақ, Манукау шығанағынан алынатын ресурстар және айналағы сауда жолдарының торабы болуы. Маңгер мен Онехунга су тасқанда жаяу өтуге оңай болғандықтан, табиғи базальт тас жолмен байланысты, оларды тар суар тарап ғана бөліп тұрды, сондықтан олар бір елді мекен болып есептелді. Олар Вильям Хобсонды Оклендке қоныстануға шақырды, бұл Тамаки Макаураудағы жер мен халқын қорғайды деп үміттенді. 1840 жылдың қысында Нгати Ватуа Оракеи руының көп бөлігін Уайтемата шығанағына көшірді, ал көпшілігі Вайхоротиуге (қазіргі Окленд қаласының орталық бөлігі) жақын Remuera Orakei ауданына қоныс аударды. Маңгер-Онехунгада Нгати Ватуаның аз бөлігі және Те Урингуту мүшелері қалды. 1840 жылдардың соңында губернатор Джордж Грей Пототау Те Веруверодан (сол кездегі қуатты басшы және келіссөзші, бірақ кейін бірінші маори королі атанған) өз халқын Окленд қалашығын қорғау үшін Маңгер көпірі ауданына қоныстандыруды сұрады. Пототау Те Веруверо мен оның халқы (маори милициясы деп аталды) оның інісі Кати Такивару тұрған жерге жақын, Маңгер тауының іргесінде орналасты. 1850 жылдардың соңында Сент-Джеймс Англикан шіркеуі еуропалық қоныс аударушылар мен Нгати Махута милициясының бірлескен жобасы ретінде салынды, құрылыс үшін Маңгер тауынан скория алынды. Алайда, гүлдену ұзаққа созылмады, өйткені 9 шілдеде 1863 жылы маори королі қозғалысынан қорқып, губернатор Грей Оңтүстік Окленд ауданында тұратын барлық маорилер патшайымға адалдықпен ант беруі және қаруларын тапсыруы керек деп жариялады. Көптеген адамдар Тайнуимен тығыз байланысқа ие болғандықтан, үкіметтің Уайкатоға басып кіруінен бұрын оңтүстікке кетуге бас тартты. Алты адам Маңгер ауданында фермаларды күту үшін және ахи қа (жер құқығын сақтап тұру арқылы) үшін қалды. 1890 жылдың тамызында Маңгер көпір мектебі ашылды (бұрын Маңгер орталық мектебі ауданға қызмет көрсеткен). Жаңа Зеландияның алғашқы қытай тұрғындары 1915 жылы осы ауданға келді. 1920-1940 жылдары ауданның көп бөлігі қытайларға тиесілі және басқарылатын базар бақшалары үшін пайдаланылды. 1954 жылы Маңгер-Онехунга ауданында тіркелген базар бақшаларының жартысынан астамын қытай отбасылары басқарды. 1932 жылы Маңгер тауының үстінде су қоймасы салынды. 1966 жылы Окленд әуежайы ашылғаннан кейін аймақтағы көлік қозғалысы айтарлықтай артты.

Ерекше ғимараттар мен ескерткіштер

Маңгер көпір ауылы. 1950-1960 жылдары дамыған, қала маңындағы сауда орталығы. Бұл ауылда жыл сайынғы Маңгер көпір Санта-парады өтеді. Ауылға 1979 жылы Маңгер парламент мүшесі Дэвид Ланге Маңгер кітапханасын ашты. Маңгер ескереу залы. 1955 жылы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен сарбаздарды еске алу үшін ашылған қоғамдық зал. Маңгер тауы білім беру орталығы. 1995 жылы Те Акитай Вайохуа қариясы Махиа Уилсонның еңбегімен құрылған орталық – тірі мұражай қызметін атқарады. Уаиохуа іви мүшелері келушілерге әңгіме айту, құрал жасау, дәстүрлі бағбандалық және тоқу туралы дәстүрлі білімдерін үйретеді. Маурилердің екінші патшасы Тавиао үшін 1890 жылдары Маңгер көпірінде салынған үй 2017 жылы орталыққа көшірілді. Сент-Джеймс Англикан шіркеуі. 1860 жылдың 1 қаңтарында Джордж Селвин ашқан бұл шіркеу Маңгер тауынан жиналған шлак тастан салынған, ал жұмылдың көп бөлігін Тамати Нгапора басқарған Нгати Махута маори жасағы атқарды. Те Пуэа ескереу маре. Уаикато Тайнуи хапулары – Нгати Куиаранги, Нгати Махута, Нгати Тай және Нгати Вавахианың тайпалық жиын орыны. Оның құрамында Те Пуэа деп аталатын жиналыс үйі де бар. Маре, манакитанга философиясы арқылы баспана таппаған жүздеген адамға көмектесті.

Білім

Маңгер көпірі ауданы бастапқыда 1859 жылы Маңгерде ашылған Маңгер орталық мектебімен қамтамасыз етілді. Аймақтағы алғашқы мектеп 1890 жылы ашылған Маңгер көпірі мектебі болды. Бұл үш мектеп бастауыш мектептер (1–6 сыныптар) болып табылады, олардың оқушы саны сәйкесінше , және құрайды. Амбери Парк орталығы – мүмкіндігі шектеулі оқушыларға арналған жеке орта мектеп (9–13 жылдар). Онда оқушы бар. Атпен жүру және жылқыға күтім жасау олардың білім беру бағдарламасының маңызды бөлігін құрайды. Окленд жетінші күндік адвентистер орта мектебі – мемлекеттік интеграцияланған орта мектеп (9–13 жылдар), оқушы саны . Бұл мектептердің барлығы аралас білім береді. Оқушы саны мәліметтері - .

Көлік

Маңгер көпіріне Оңтүстік-Батыс тас жолы арқылы жетуге болады, ол 1983 жылы тас жол көпірі ашылғаннан кейін алғаш рет осы маңға қызмет көрсетті. 2021 жылдың шілдесінде Манукау мен Окленд әуежайына жиі қатынайтын 36 және 38 автобустары 313 және 380 автобустарының орнына қойылды. Маңгер көпірі қала орталығынан Маңгерге дейінгі жеңіл рельстік жол жобасының жоспарланған аялдамасы болып табылады. 1990 жылдары Бридж Парк боулинг клубы, ал 1978 жылдың қазанында Қытай қауымдастығының спорт орталығы ашылды.