Кіріспе

Британдық философ (1955 жылы туған)

Тимоти Уильямсон (1955 жылғы 6 тамызда туған) – британдық философ, оның негізгі зерттеу салалары философиялық логика, тіл философиясы, таным теориясы және метафизика. Ол Оксфорд университетінің бұрынғы Уайкхэм логика профессоры және Оксфордтың Нью-колледжінің мүшесі.

Білім және мансап

1955 жылы 6 тамызда туған Уильямсонның білімі Лейтон Парк мектебінде басталып, Хенли грамматикалық мектебінде (қазіргі Хенли колледжі) жалғасты. Содан кейін Оксфорд университетінің Баллиол колледжіне оқуға түсті. 1976 жылы математика және философия бойынша бірінші сыныптық құрметпен бакалавр дәрежесін, ал 1980 жылы "Ақиқатқа жақындау тұжырымдамасы" атты диссертациясымен философия докторы (DPhil) дәрежесін алды. Уильямсон Эдинбург университетінде логика және метафизика профессоры (1995–2000), Оксфорд университетінің Университет колледжінде философиядан оқытушы және лекциятор (1988–1994), ал Дублиннің Тринити колледжінде философиядан лекциятор (1980–1988) болды. 2000 жылы Вайкхэм профессоры қызметін атқарды және 2023 жылы зейнеткерлікке шықты, содан кейін философия бойынша аға ғылыми-зерттеу және оқыту грантын иеленді. Ол Йель, Принстон, МИТ, Мичиган университеті және Гонконг Қытай университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 2004–2005 жылдары Аристотель қоғамының президенті болды. Ол Британ академиясының (FBA), Норвегия ғылым және әдебиет академиясының, Эдинбург корольдік қоғамының (FRSE) және Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі. 2022 жылдан бері Università della Svizzera Italiana университетінде қонақ профессор болып табылады.

Философиялық еңбектері

Уильямсон тілдің, логиканың, метафизиканың және эпистемологияның аналитикалық философиясына үлес қосты. Ол түсініксіздік туралы эпистемизм деп аталатын ұстанымға ие, ол әрбір көрінетін бұлыңғыр предикаттың (мысалы, "шалқақ" немесе "азайып кеткен") шын мәнінде нақты шегі бар екенін, бірақ оны білу мүмкін емес десті. Мысалы, шашы қанша болса, сол сандағы адам шалқақ, ал бір шашы артық болса – шалқақ емес болады. Шындығында, бұл шарт тек шаштардың санымен ғана емес, сонымен қатар маңызды өлшемдермен анықталады, олардың барлығының да нақты шегі болады. Бұл қиын Сорит парадоксына берілген шешім таңғажайып және қабылдауға қиын салдар деп есептелді, бірақ оның оны қорғауынан кейін бұл көзқарас кең таралды. Уильямсон өз ұстанымын түсіндіру үшін "ешкім менің азайып кеткенімді білмейді" деген сөзді жиі қолданады. Эпистемологияда Уильямсон білім ұғымын талдауға келмейтінін айтады. Бұл сол кезге дейін философиялық әдебиетте басым болған, білімді құраушы ұғымдарға бөліп қарастыруға болатын деген үрдіске қарсы келді. (Көбінесе бұл негізделген, шын сенім және қосымша фактор болып келді.) Ол білімнің негіздеме, шындық және сенімді қамтитынымен келіседі, бірақ оны тұжырымдық тұрғыдан қарапайым деп санайды. Ол сенімнің маңыздылығын біліммен байланысын талқылау арқылы түсіндіреді, бірақ сенімді білімнің және фактілік емес жағдайдың ажырауы ретінде талдауды ұсынатын дизъюнктивтік ұстанымнан аулақ болады. Уильямсон сондай-ақ "қалай" және "не" білудің дәстүрлі айырмашылығына қарсы шығады. Ол "қалай" білу – "не" білудің бір түрі дейді. Уильямсонның пікірінше, "қалай" білу адамның қабілетімен байланысты емес. Мысал ретінде ол күрделі қимылды қалай жасауды білетін, бірақ оны өзі жасай алмайтын шаңғы тренерін келтіреді. Метафизикада Уильямсон қажеттілікті қорғайды, соған сәйкес, міндетті түрде барлық нәрсе міндетті түрде бір нәрсе болып табылады, яғни, барлық нәрсе міндетті түрде бар. Қажеттілік Баркан формуласымен байланысты: егер бір нәрседе осы қасиет болса, онда ғана осы қасиетке ие болуы мүмкін. Осылайша, Витгенштейннің баласы болуы мүмкін болғандықтан, Витгенштейннің мүмкін баласы бар. Алайда, Уильямсон қажеттіліктің және Баркан формуласының ең жағымсыз салдарларын жеңілдететін бос мүмкіндіктердің онтологиясын да жасады. Бұл Витгенштейннің мүмкін баласы нақты емес, керісінше, ол мүмкіндік бойынша нақты емес.