Кіріспе

Norteiros (әдетте Солтүстік деп аударылады) – бұрынғы португалдық эксклавтарда, солтүстік Конкан аймағының батыс жағалауында, қазіргі Үлкен Бомбей аймағы және Дамаон, Дио және Сильвасса федералды аумағында өмір сүрген тарихи халық. Norteiro сөзі еуропалық португал тілінде және оның индо-португал креолдық тілдерінде "солтүстік адам" дегенді білдіреді; бұл термин қазіргі Бассейн (Васаи) және оның төңірегіндегі Солтүстік провинция (Província do Norte) аумағында тұратын халықты атау үшін қолданылған. Оның штаб-квартирасы Бассейннің Сан-Себастьян бекінісінде орналасқан, ол "Солтүстік соты" (A Corte do Norte) деп аталды. Бұл Бомбей портын қамтыды және португалдық Үндістандағы португалдық Шығыс Үндістан колониялары арасында оңтүстік Конканның Вела Гоа астанасынан кейін екінші орында тұрды. Norteiro термині көбінесе қолданылмайды, ал ұрпақтары – Дамаон аумағындағы дамандықтар және Чаульдегі корлайт христиандары сияқты лузо-үндістері. Жергілікті тұрғындар өздерін Бомбей шығыс үндістері деп таниды, яғни Бассейнде (Васаи), Ескі Бомбей, Жаңа Бомбей және Үлкен Бомбейдің басқа да аймақтарында тұратын христиандар. Соңғылары Конкани тілінде әлі де Nodtheir (еркек), Nodtheirni (әйел) және Nodtheira (көпше) деп аталады.

Мәдениет

Дио ауданынан басқа, тарихи "Сорат" немесе Саураштра (аймағында) орналасқан, қалған елді мекендердің бәрі солтүстік Конкан аймағында, Дамаон, Диу және Сильвасса одақтық аумағы мен Махараштра штаты арасында бөлінген. Олардың көп бөлігі конкани халқынан тұрды. Бассейн тұрғындары индо-португал тілінің ерекше Нортейру креол тілінде сөйледі, оны Родольф Далгадо егжей-тегжейлі сипаттап, басқа түрлерімен салыстырды.

Бассейнді басып алу

Мараттар конфедерациясының Пешва брахмандар билігі кезінде португалдық Бомбей аумағы, португалдар Мараттардың шабуылдарын тоқтату үшін "қорғау салығын" төлеуден бас тартқан сайын, бірнеше рет қарақшылыққа ұшырады. Пешва кезінде Мараттар көптеген елді мекендерді, соның ішінде Форт-Бассейнде орналасқан аумақтық әкімшілік орталықты басып алды. Пешва брахмандардың інісі Чимаджи Аппа аймақтағы барлық христиандық қасиетті орындарды, Бандра тауындағы базиликаны (Бомбей) қоса, қиратуға және бүлдіруге бұйрық берді. Ағылшын шығыс үнді компаниясы Гоа мен Анджедивадағы португалдардан Бомбейдің жеті аралын, ал Мараттардан Басейн (Васай) мен Таананы (Тромбай) алғанда, көптеген нореролар адалдығын өзгертті, сондай-ақ Кокан аймағында Конкни тілінен маратхи тіліне көшті. Бұл кезде оларды "Бомбей португалдары" деп атады.

Британдық дәуір

Француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстарының нәтижесінде Англия Гоа істеріне араласқаннан кейін, Англия бірнеше жыл бойы португалдық Гоаны басып алды, көрінеу оны француз басып алуынан қорғау үшін. Гоа тұрғындары Бомбейге көшіп, жұмыс іздеуге шақырылды. Англиялықтар "Гоан португалдары" деп атаған Гоандықтардың көптеп келуіне байланысты, "Бомбей португалдары" өздерін ағылшын тажының поддандылары ретінде көрсету үшін, Гоа азаматтарынан (Помбал Гоаға құқық бергеннен бері) өзгешелену үшін жаңа атау қабылдауға шешім қабылдады. Осы нортеиролар Англия атынан билік ететін Англия Шығыс Үнді компаниясымен байланысты болу үшін өздерін "Бомбей Шығыс Үндістері" деп атай бастады. Басқа қауымдастықтар, мысалы, Чаул, Дамаон және Дионың кристи креолдары, Лузо үндістері ретінде танылуын жалғастырды. Дамандықтар мен кристи қауымдастықтарын көбінесе нортеиролар деп атайды, бұл жергілікті маратхи халқынан туындаған қате түсінік. Алайда, Диолықтар, Дамаондықтар және кристи нортеироларының ортақ ерекшелігі бар, ол оларды мәдени тұрғыдан өзгеше Бомбей Шығыс Үндістерінен ажыратады.