Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалдық Үндістанның екінші астанасы
2nd capital of Portuguese India
Ескі Гоа (конкани: ; Velha Goa) – тарихи орын және қала, Мандави өзенінің оңтүстік жағалауында, Солтүстік Гоа ауданының Тисвади талукасында (Ильхас) орналасқан. Қала 15 ғасырда Бижапур сұлтандығымен құрылған. Гоа португалдықтар басып алғаннан кейін, ол Мумбай/Бомбей (Бом Баия) аймағы және Кочи/Кочин (Кочим) штаты сияқты португалдық Үндістан иеліктерінің астанасы болды, бірақ 18 ғасырда оба салдарынан тастап кетілді. Португалдық билік кезінде қалада шамамен 200 000 адам тұрған, одан португалдық Шығыс Индия арқылы дәмдеуіш саудасы жүргізілген. Қаңырап бос қалған бұл қала, архитектуралық және діни маңызы бар шіркеулер мен монастырларды қамтиды және ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Ескі Гоа қазіргі штат астанасы Панжимнен (Новая Гоа) шамамен шығысқа қарай орналасқан.
Old Goa (Konkani: ; Velha Goa) is a historical site and city situated on the southern banks of the River Mandovi, within the Tiswadi taluka (Ilhas) of North Goa district, in the Indian state of Goa. The city was established by the Bijapur Sultanate in the 15th century AD. After the Portuguese conquest of Goa, it served as capital of Portuguese Indian possessions, such as Mumbai/Bombay (Bom Bahia) territory and the state of Kochi/Cochin (Cochim), until its abandonment in the 18th century AD due to a plague. Under Portuguese rule, it is said to have been a city of nearly 200,000 people, from whence the spice trade was carried out across the Portuguese East Indies. The deserted city, containing churches and convents of outstanding architectural and religious importance, has been declared a World Heritage Site by the UNESCO. Old Goa is approximately east of the current state capital of Panjim (Nova Goa).
Этимология
"Ескі Гоа" атауы алғаш рет 1960 жылдары Конкани тіліндегі ай сайынғы журналдың мекенжайында қолданылды. Бұл журнал, қасиетті жүрекке құлшыныс таратуға арналған "Дор Мхоинечи Ротти", 1964 жылы Бом Иса базиликасына көшірілді. Сол кезде "Ескі Гоа" атауы белгісіз болғандықтан, пошта хаттары жөнелтушіге қайтарылды, - деді ай сайынғы журналдың сол кездегі және ұзақ жылдар бойы редактор болған, көрнекті Гоа тарихшысы, марқұм Падре Морено де Соуза, SJ. Ауылдық кеңес "Се-Ескі Гоа" атауын пайдаланады, ал пошта бөлімі мен Үндістанның археологиялық зерттеу институты "Вельха Гоа" атауын қолданады. Бұл жер Конкани тілінде "Сайбахим Гой" (Сан Франциск Ксавьерді "сайб", яғни "ұстаз" деп атайды), "Порнем Гой", "Адлем Гой" немесе жай ғана "Гой" деп аталады. "Вельха Гоа" атауын Гоаның бұрынғы тағы бір астанасы – "Гоа Вельха"мен шатастырмау керек, ол оңтүстіктегі бірнеше ауылда орналасқан. "Входдлем Гой" және "Торлем Гой" атаулары "Гоа Велаға" қатысты, ал "Гой" атауы "Вельха Гоа", яғни "Ескі Гоа" атауын білдіреді, сонымен қатар кейбір жағдайларда бүкіл Гоа штатын да білдіруі мүмкін (Ескі Гоа).
The name "Old Goa" was first used in the 1960s in the address of the Konkani monthly magazine, dedicated to spread the devotion of the Sacred Heart, Dor Mhoineachi Rotti, which was shifted to the Basilica of Bom Jesus in 1964. Postal letters were returned to the sender, as the name "Old Goa" was unknown then, according to then and long time editor of the monthly, the great Goan historian late Padre Moreno de Souza, SJ. The village panchayat uses the name Sé Old Goa, while the post office and the Archaeological Survey of India use the name Velha Goa. The place is known as Saibachem Gõy (referring to St Francis Xavier as saib, i. e., master), Pornnem Gõy, Adlem Gõy or just Gõy in Konkani. "Velha Goa" should not be confused with another former Goan capital, Goa Velha, lying some villages away in the south. The names Vhoddlem Gõy and Thorlem Gõy refer to Goa Velha, while Gõy, besides referring to "Velha Goa"—i. e., Old Goa—also refers to the whole state of Goa in some contexts (Old Goa).
Тарих
Қала 15 ғасырда Мандови өзенінің жағасындағы порты ретінде Бижапур сұлтандығының билеушілерімен құрылды. Ол оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Говапури қаласының орнына салынды, бұл қала Кадамба және Виджаянагар патшаларымен порт ретінде пайдаланылған. Ескі Гоа, Адил Шахи әулетінің билігінде Бижапурдан кейінгі екінші астана болды. Оның айналасын ормен қоршап, шаһтың сарайы, мешіттер мен храмдар салынды. Қала португалдықтар тарапынан басып алынып, 1510 жылдан бастап Португалдық Үндістанның әкімшілік орталығы болды. Вице-корольдің резиденциясы 1759 жылы болашақ астана Панжимге (одан батысқа қарай шамамен 9 шақырым жердегі ауыл) көшірілді. Ескі Гоада португалдықтар кезеңінен бұрынғы уақыттан қалған мардымдық іздер де қалмады. 16 ғасырдың ортасында Португалдық Гоа колониясы, әсіресе Вельха Гоа, Шығыста христиандықты таратудың орталығы болды. Қаланың барлық діни ордендері тарапынан жаңа дін қабылдау жұмыстары жүргізілді, себебі олардың барлығы да өздерінің бас кеңселерін сонда орналастырған. 1543 жылы халық саны шамамен 200 000 адамды құрады. 17 ғасырда оба және холера эпидемиялары қаланы қиратты, нәтижесінде қала көбінесе тасталып, 1775 жылы тек 1500 адам қалды. Осы кезде вице-король Панжимге көшіп кетті. Қала 1843 жылға дейін Гоаның де-юре астанасы болды, содан кейін астана Панжимге (конкани тілінде Понне, португал тілінде Нова Гоа және хинди тілінде Панаджи) көшірілді. Тасталып кеткен қала, жаңа астана Нова Гоадан (Панжим) және, мүмкін, Гоа Веладан ("Ескі Гоа" деген мағынаны да білдіретін) ажырату үшін "Вельха Гоа" (португал тілінде "Ескі Гоа") деп аталды. Вельха Гоа 1961 жылы Гоаның қалған бөлігімен бірге Үндістан Республикасына қосылды. Қазіргі Гоада оның діни маңызы сақталып қалды, әсіресе Рим католиктерімен байланыста. Гоа мен Даман архиепискобы Шығыс Үндістанның патриархы атағын иеленеді. Шығыс католик шіркеулерінің патриархтары мен бас архиепископтарынан өзгеше, Шығыс Үндістанның патриархы тек құрметті атаққа ие және толыққанды түрде Рим папасына бағынады. Латын шіркеуінде оның мәртебесі Венеция және Лиссабон патриархтарының мәртебесімен тең. Бұл атақ Гоа архиепискобына, Киелі Тақ пен Португалия үкіметі арасындағы келісімнің бір бөлігі ретінде, оның аумақтарының діни және саяси аспектілері арасындағы байланысқа қатысты берілді.
The city was founded in the 15th century as a port on the banks of the Mandovi river by the rulers of the Bijapur Sultanate. It was built to replace Govapuri, which lay a few kilometres to the south and had been used as a port by the Kadamba and Vijayanagar kings. Old Goa was the second capital after Bijapur of the rule of Adil Shahi Dynasty. It was surrounded by a moat and contained the shah's palace, mosques, and temples. The city was captured by the Portuguese and was under Portuguese rule from 1510 as the administrative seat of Portuguese India. The viceroy's residence was transferred in 1759 to the future capital, Panjim (a village about 9 kilometres to its west). Few remnants, if any, of the pre Portuguese period remain at Old Goa. During the mid 16th century, the Portuguese colony of Goa, especially Velha Goa, was the center of Christianisation in the East. The city was evangelized by all religious orders, since all of them had their headquarters there. The population was roughly 200,000 by 1543. Malaria and cholera epidemics ravaged the city in the 17th century and it was largely abandoned, only having a remaining population of 1,500 in 1775. It was then that the viceroy moved to Panjim. It continued to be the de jure capital of Goa until 1843, when the capital was shifted to Panjim (Ponnjê in Konkani, Nova Goa in Portuguese and Panaji in Hindi). The abandoned city came to be known as "Velha Goa" (in Portuguese, 'Old Goa'), to distinguish it from the new capital Nova Goa (Panjim) and probably also Goa Velha (also meaning "Old Goa"), which was the Portuguese name for the town on the old site of Govapuri. Velha Goa was incorporated into the Republic of India after its annexation in 1961, with the rest of Goa. It retains its religious significance in modern day Goa, notably in its relations with Roman Catholicism. The Archbishop of Goa and Daman holds title as the Patriarch of the East Indies. Unlike the patriarchs and the major archbishops of the Eastern Catholic Churches, the Patriarch of the East Indies only enjoys honorary title and is fully subject to the Pope. He has a place in the Latin Church similar to the Patriarchs of Venice and Lisbon. This title was conferred upon the Archbishop of Goa as part of a settlement between the Holy See and the Portuguese government concerning the link between religious and political aspects of its territories.
Ескі Гоаның шіркеулері
Ескі Гоада Се соборы (Гоа архиепискобының тақтысы), Ассизилік Франциск шіркеуі мен монастыры, Тау үстіндегі Біздің Анамыздың шапкіші, Қасиетті Каэтано шіркеуі және ең бастысы, Бом Исус базиликасы бар. Бұл базиликада Әулие Франциск Ксавьердің қасиетті қалдықтары сақталған, ол әр жылдың 3 желтоқсанында 24 қарашадан басталатын новеналармен тойланады.
Old Goa contains churches including the Se Cathedral (the seat of the Archbishop of Goa), the Church and Convent of St. Francis of Assisi, the Chapel of Our Lady of the Mount, the Church of St. Caetano and, notably, the Basilica of Bom Jesus which contains the relics of Saint Francis Xavier, who is celebrated every year on 3 December with novenas beginning on 24 November.