Кіріспе

Буддистік лама Пабонгкапа Дечен Ньингпо (; 1878–1941) – Тибет буддизмінің қазіргі заманғы Гелуг ламасы. Ол Лхасадағы Сера Мей монах университетінде Геше дәрежесін алып, Тибетте мұғалім болды. Ол үй иелеріне (жалпы халыққа) сабақ берді. Пабонгхаға қазіргі Далай-ламаның регенттігі ұсынылды, бірақ ол "саяси істерді өте жақтырмағандықтан" бұл ұсыныстан бас тартты.

Қытайдың апийуммен айналысатын әскербасысымен одақтасуға тырысу

Пабонгка опиум саудасын және Кам аймағын бақылайтын қытай әскербасы Лю Вэньхуэймен одақ құруға тырысты. Пабонгка осы әскербасының Гелуг мектебінің демеушісі болуын және оның Камда сәттілікке жетуін қалады. 1935 жылы Пабонгка Лю Вэньхуэймен байланыс орнатты. Лю Вэньхуэй 1930-жылдардың басында Камға шабуыл жасап, Лхасамен жасалған бітімді бұзып, өзінің аумағын Янцзы өзеніне дейін кеңейтті. Камның бұл бөлігі енді қытайдың Сиккан провинциясы деп белгіленді. Лю Пабонгкамен алғаш кездескен кезде, танымал Ньингма ламасы басқарған "Кампа үшін Кам" атты өзін-өзі басқару қозғалысына қарсы күресіп жатқан еді. Ол, мүмкін, осы қытай әскербасы Гелуг мектебінің демеушісі болады деп үміттенген шығар.

Дау

Жона Репо "Тормыстар қазынасы" кітабында: Пабонгханы сектанттық көзқарастарда және тіпті сектанттық зорлық-зомбылықты тудыруда айыптағанмен, оның көптеген шәкірттері мен танымал рулық ұрпақтары сектанттық қуғын-сүргін оқиғалары болғанын мойындап, Пабонгханың осы оқиғаларға жауапты деген айыптамаларын жоққа шығарды. Пабонгханың жазбалары мен ауызша үйретулерінің есебінде Тибет буддизмінің барлық дәстүрлерін құрметтейтін, сонымен бірге Гелюк дәстүрін қоса, олардың бұзылған деп санайтын аспектілерін сынаған ерекше риторикасы көрінеді. Ол Цонкхапа мен Гелюк дәстүрінің Мадхьямаканы түсінуінің ғана дұрыс екеніне қатты сенді және Ньингма қазыналық циклдары сияқты, бұзылған деп есептеген басқа дәстүрлердің белгілі бір ілімдерін сынады. Алайда Пабонгха ең қатал сын-ескертпесін бон (бон) дәстүріне арнады, оны буддизмнен көшірілген, азаттыққа жеткізбейтін бұзық жол деп қарады. Дегенмен, Пабонгхаға жатқызылатын көптеген еңбектерде Тибет буддизмінің барлық дәстүрлерін құрметтеудің маңыздылығы туралы мәтіндер мен Падмасамбхава, Сақья дәстүрінің бес негізін қалаушысы (са скья гонг ма рнам лнга) және Марпа Чоки Лодро (мар па чод кьи бло грос, 1002/1012–1097) және Миларепа сияқты Кагью ұстаздарына деген құрметтің айқын білдірілімдері бар.

Дорье Шугденнің құрылысы

Дрейфус "Шукденді Гелук қорғаушысы ретінде құрметтеу – бұл ата-бабалар дәстүрі емес, Пабонгха бастаған Гелук ішіндегі жаңару қозғалысымен байланысты салыстырмалы түрде жақында ғана пайда болған дәстүр" дейді. Пабонгха Дордже Шугденнің "шеткергі амалын Гелук дәстүрінің орталық элементіне" айналдырды, осылайша "Дзонгкабаның өзі тағайындаған қорғаушыларды" және "Гелук дәстүрінің дәстүрлі әлемдік қорғаушыларын" ығыстырды. Пабонгха Шугденді басқа дәстүрлерге қарсы қолданылатын Гелук мектебінің қатал қорғаушысы ретінде бейнеледі. Гелук мектебінің ішінде Пабонгха Шугденді Цонкхапа тағайындаған дәстүрлі Гелук қорғаушылары – Пехар, Нечунг, Палден Лхамо, Махакала, Вайшравана және Каларупаның орнына қойды. Дрепунг монастырының аббаты мен 13-ші Далай Лама Пабонгханың Шугденге жасаған құрметіне қарсы болды, нәтижесінде Пабонгха өтініш айтты.

Өлім

Фабонгкапа қайтыс болғаннан кейін, күрделі реликвиялық құрылыс салынды, бірақ қытайлықтар оны бұзды. Рилбур Ринпоче одан оның өртеу қалдықтарының ("ринг сел") бір бөлігін алып қалуға үлкерді, олар әдетте Сера монастырында сақталады. Қазір олар Лама Зопаның реликвиялық сапарының аясында көрсетілуде.